artykuly-Kaszbsk proza òd 1989 rokù
Losowe zdjcie
Studzienice - panorama-02
Pomerania
Wygld strony

(2 skrki)
Kaszbsk Jednota | www.kaszebsko.com
Stowarzyszenie Osb Narodowoci Kaszubskiej

Kaszbsk proza òd 1989 rokù
Author: Stanisaw Janke (autorzy at zk-p dot pl)
Published: 22.03.2007
Rating 5.00
Votes: 8
Read: 6725 times
Article Size: 25.43 KB

Printer Friendly Page Tell a Friend

Ferdinand Neureiter w swòji „Historii kaszbsczi lteratur” hwò tak pisze ò naj pismieniznie òd pòcztkù ji jistnieni do lat setmdzestch XX stalata: „Przzrajc sã bli kaszbsczi lteraturze, m mòem przeswidczc, e pòezj m w ni dosc wiksz przewgã nad proz. (…) Rwnak pòdobn zjawiszcze spòtikm w lteraturach jinch mch nrodw” (1).

Czej m wezdrzim na dzysdniow lteraturã, òsoblewie na dokz wdn òd 1989 rokù, cz jakno ksczi cz t w czdnikach, m widzym prawie czsto òpaczn tendencjã. Nowi czd òbiwatelsczi wòlnot w Pòlsce, wiele zmieni w naj kaszbszi resznoce, a t w kùlturze lteraturze. le jidze ò c lteraccz to w jegò òbidze wpnã now dosc jistewn fakt: a) òd 1996 roku je ùiwn now mdo pisnkù, jak sã wdw zgòdno przestrzegn przez wikszi dzl piszcch a t òwiajc lterack kaszbiznã; b) na pòlim ùsdztwa pierszorzãdn rolã òbjmao mod pòkòlestwò Kaszbw, zrzeszon w karnach redakcyjnch – npierwi „Tatczzn”, pòsobno w „Òdrodze”, „Zymkù” „Stegnie”, dodwkù do „Pòmeranii”; c) donchczasny mònopòl Kaszbskò-Pòmòrsczgò Zrzeszeni w wdowanim kskw zastpil colemao priwatny editorz, w tim Czc we Gduskù, Rost w Baninie cz Region w Gdini; d) krom kskw czdnikw wnyma nasycelama lteracczgò ùtwrstwa sta sã: radio, telewizj, jinternet; e) baro inspirujcy dl rozwiju ùsdztwa s lteraccz kònkurs, nbari bòkadnym w nym dzlu je Òglowòpòlsczi Kònkùrs Prozatorsczi miona Jana Drzdona w Wejrowie.

Òglow przemiana w cai lteraturze pòkazje sã w szechce dejowi. Òd Florina Cnw tak pòezj jak proz dokadno trzma sã w ramach regionalizmù, eb nie pòwiedzec prowincjonalizmù. Nwnisz zgrw ùsdcw ba misj bùdzeni Kaszbw wskziwani jima na wrtnotã rodny gdczi òsoblwòta zwkw, wielgòtã gwsnch dzejw snotã òjczsti przirod, bez wdwani sã w spraw filozoficzn, gãbòczzna ldzczi egzystencji, krtkò rzec bez ùniwersalisticznch ambicji. Prznã òd sdz swòjszczzn prbòwel sã òderwac modokaszbi – nbari Lòn Heyke Jan Karnowsczi, czej w swòjch pierszch liricznch dokzach pisel ò lãkach cskach doznwnch w modch latach, ò samòtnosc niespenionch wszccach miosnch. Z pòwòjnowch ùsdcw w stronã egzystencjonalizmù jakno pierszi w kaszbsczi pòezji pòszed Jan Piepka (Staszkw Jan), a pòd kuc c na mstersczi rt ùkz gãbòk swidã tragizmù swòjgò ldzczgò losu nieùchronosc smierc, co jesm pòznel w jegò pòsmiertny ksce „Spiewa i lza” (Gdusk 2002).

Lterack kaszbiznã na ùniwersaln waw dwign Jan Drzdn. W swòjich dokzach prozatorsczich, chòc trzm sã rodngò jãzka, domcgò blaczeni, òwi prwdzwch ldzy z rodzynny ws, przez wprowadzeni swiata metafizyczngò, ùwani grotesczi, metafor dcha òpòwiedniw, twòrzi baro apartn lteraccz òbrz. Wdn rok pò jegò smierc pòwiesc „Twarz Smãtka”, chtrn bez przesad m mòem pòzwac arcdokzã, je lteracczim zpisã ùtwrc, apartnym wezdrzenim na krjamn krjinã, w chtrny pòstacje z bjkw przchdaj do jawernch mlw z dzectwa pisrza – do òkòlgò jezrka Bielaw. Je to t zarzek wrceni sã do kaszbsczich archetipw, spòtkaniw materii z metafizyk, a do tegò metaforiczn òddzãkòwani Drzdna z zemi kòsmòsã (2). W ti pòwiesc òn pòkz skarniã Smãtka, zgò dcha Kaszbsczi, chtrngò znankã nalz przez badrowani rchli w caowny kaszbsczi lteraturze (3). „Smãtk to je niemòc – gd òpòwidajcy w jegò pòwiesc. – Chòcb ti ldze chcl ja tak, tej to nie jidze. Ale ngòrsz je, e to w nich sedzy. (…) Òn pòmalinkù nprzd swòj szar paj jich dichtich wstraszi, a tej jima kladze, eb nie cztal, bò tã mòg bc jacz pòkùs, e na òstatkù òd tegò òglpiej. A ti ludkòwie so Smãtkòwi pòddwaj, a pòtemù maj wsztczgò strach. (…) Tak to je z tm naszm ldzam, tak prosto rzec, d na swòj smierc. Smãtk z nich ju m wpit prawie wsztk krew, a wsusn jich dcha…”.

Je to baro gbòcz wezdrzeni na ldzk depresjã rezygnacjã, na strach przed pòznwanim mòc wiedzb òd kaszbsczi stron, òd òsoblwòt naj pùstkw, w jaczich czowiek baro werazno mòe òdczc swòjã pierwòtnotã..

Pòdug mòji ùdb, le proza Jana Drzedna je nbari ùniwersalnym zdrzadã lteracczim kaszbizn òd ùkzani sã „c i przigd Remùsa” Aleksandra Majkowsczgò, to ùkzk samòrodngò artisticzngò drigù m mòem pòzwac prozatorscz ùsdztwò Jana Szutenberga, autora wdngò w tim tu rokù zbirkù pòwistkw „Tobaka dl Kaszbw”. Midz jednym a drdzim ùsdztwã je le pòzdrzatn pòdobiestwò – pòzamkch lteracczich swiatw. Ù Drzedna je to wspòmnin ju rchli òkòl jezrka Bielaw, w caosc òbida rodngò Domtowa, a ù Szutenberga to je rodzynn wies Dbrowa. Rwnak na tim ne pòdobiestwa sã kùcz. A apartnota dokzw tch dwùch utwrcw zanleg przed wsztczim na pkce widzeni jedngò drdgò pisrza. eb to malnkòwò pòwiedzc j chcb jem zrobic tacz hwò le przrwnani: zdrzeni na jawernotã przez Drzedna je jakb z wsoczi bm, a przez Szutenberga zeza krzewin. Ùprocmnieni ùniwersalizmù autora „Twarz Smãtka” do lokalizmù ùsdzce „Tobaczi dl Kaszbw” bob rwnak dosc falszw.

Chòc Szutenberg splt swòje pòwistczi z m wnch sztczkw wiejsczi jawernot, to w caosc òne sã ùkdaj w szerok widzbã dzysdniowi gbùrsczi òbczajnot. Wsztkò to je dosc szkòwno pòdn przez ùsdcã - letkò, szprtownie, z distansã do samgò se jakno òpòwidajcgò. Wny je t klimat, swòjscz wiodro bùdowani fabù z òsobistch doswiadczeniw, ale zrãczno przemienionch w caosc na lterack fikcjã. Pòwistczi Szutenberga s – òglowò rzec - wilg wchwa c na ws gbùrsczgò etosu, a òsoblwie naoeni maestwa, pòkznyma przez skln grlã przemijani czasu (4). do tegò jesz pisrz stwòrz baro czekawi jãzk tch dokzw – je to w wikszim dzlu rodn kaszbizna, ale msterno pòprzetikn neologizmama archaizmama bdownyma przez zrzeszicw; w tim je widzec wilg swidã Szutenberga naj jãzkòwi spdkòwizn jegò wczc w ùsdzanim kaszbizn apartny, ale jak nbari sparczony z wszedn gdk, mòw ldu.

Ekstra plac westrzdka ùsdcw dzysdniowi proz przenlei sã Stanisawòwi Bartelikòwi, ùtwrc zbirkù pòwistkw „Farw cgò”. Autor ùrodzony w Augùstowie kòle Slczna, òd cziledzest lat je pòza Kaszbsk. Jegò pòeticcz prozatorscz ùsdztwò je w caosce naznaczon znank tesknot za rodnã zemi, za kaszbizn. Pòwistczi Bartelika s colemao krtchn, stwòrzon jakno apartn òbrzczi wrwn z codniowgò c. W nich nie rchùje sã jaks nadzwczajn puenta, jaczis òsoblwi dramatizm. Ùsdca prbùje w nich zatrzmac pòzdrzatno nawetka mao co znaczcy prztrfk, ale rwnak zrzeszony z wnym kòntekstã abò corniãti apartnym klimatã. Jakno pisrz jcy dalek òd swòji tatczzn je baro wrawi na zwãczi rodny mòw, a òsoblwie na rozmajit aspekt bilingwizmù kaszbskò-pòlsczgò. W niejednch swòjich pòwistkach zapisje pòlscz dialodi, jakb tim samim chc pòkzac apartnotã tch dwùch jãzkw, a w caosc bari jawerny òbrz kòmùnikowani sã mieszkacw Kaszbsczi nile prbã swòrzeni gwsny lteracczi kaszbizn („Droga dodm”, „Gòsce”). W pòwistkach Bartelika czc je tesknota nie le za Kaszbsk, ale t za wsztczim co bo pierwi, za modch lat òpòwidajcgò. Nbari to òddw dokz „Bernatowe wspòminczi”, w chtrnym ùsdca pòkazje, e wizytacj biskùpa ba czsto jin przd nil ter. „Czeds, czej biskùp przjd – cztm w pòwistce - tej w parafii bo wild swiãto, spòwiadnic òbleg, ldzska chãtny do pòmòc, ùceszony. A ter…? Przjedze to i ùjedze. Jakòs to jich tak nie òbchòdzy, jak ted”. Prã zda, a jake sugestiwny òbrz przemian kaszbsczgò ldztwa.

Pòsplnym dreniã eticzngò òdnieseni pisrza w jegò pòwistkach je statkòwnosc – pòstrzdno widzn jakò nblnisz cecha Kaszbw – na jak skd sã ùsadzeni, pòwga òdpòwiedzalnota za se drdich ldzy.

W òstatnch latach ùkza sã dokz Sztefana Fikùsa, Bòlesawa Bòrka Bòlesawa Jadewsczgò, chtrn wzbògacywaj ju dosc wildi dobtk wspòminkòwi kaszbsczi proz.

Sztefn Fikùs, chtrny je znny z ùsdztwa dramaticzngò pòticczgò, wspòmnieniw wòjnowch „Pòjmaczic” (1982), wd dwa zbirczi pòwistkw „Jak to przd biwao” „Tak t biwao”. W nch krtczich prozatòrsczich fòrmach òn baro zrãczno òpis wjimczi z c swòjgò jinch ldzy, anegdot wdarzeni sygajc nawetka pocztkw XX stalata; s t w jegò pòwistkach òsoblw òpòwiednie ò dchach strszkach, niejedn z mòtiwama ju pierwi òbecnyma w naj rodny pismieniznie. Jegò ùsdztwò rchli znn z przegdnch czasama ni do kuca zrzeszonch òpisnkw, ter zwskao krtkòsc wãzowatosc. Ne dwa òstatn prozatorszczi ksczi s w caosc blnym pòdsumòwanim ùtwrstwa wildgò cowgò doswiadczeni pisrza. Kaszbsk malje sã w nich jakno krjina gãbòk namik dzejama òpòwiedniama, z apartn mentalnosc ldztwa, chtrno wiedno mùszao bitkòwac ò prztrzimani, wòlnotã, a t òsobist gòdnosc, swidczc ò swòji wrtnoc przed czyma, jaczi colemao nie rozmiel jãzka kùltur Kaszbw, ùznwel hwòtnch mieszkacw za gòrsz pòdrzãdn spòeczn grpã.

Dosc pòdobn w fòrmie stilistice, chòc bari rozbùdowny, je kska Bòlesawa Bòrka „Lesccz pòwistczi jin dokz”, tekst w wikszim dzlu ndgrodzon w pitim szstim Òglowòpolsczim Kònkùrsu Prozatorsczim miona Jana Drzdna. Na tã kskã, midz jinyma skd sã kòpa wspòminkw z lat dwadzestch trzdzestch XX stalata, jak t czilensce pòwistkw ò lescczich jezrach. Ùtwrca òpisje w nich ldzy rzecz prwdzwi, ale d sã w nch pòwistkach òdczc t wiele lteracczi kùszownot w caosce didakticzi. Jidze ò to, e Bòlesw Bòrk, wielolatny szklny, z wilg swid pedagòga wrazno chce przekzac swòjã wiedzbã ò dwnch latach modmù pòkòlestwu Kaszbw. Temù t colemao ùiw tak pòzwny przez mie cztankòwi stilizacji, w jaczi òpisnczi dialodi maj w se wiele faktw òbjasnieniw, a jãzk je baro akademicczi, stateczny, prawie bez pòwiedzeniw frazw z pòtoczny, zwczajny mòw. Òsoblwie w pierszim parce ksczi pisrz twòrzi swòje pòwistczi na rt felietonw, w chtrnch chce zmieszczc jak nwicy jinformacji ò òpiswny rzeczi, co mlama przbcziw haso z bedekeru cz leksykònu. Trzeba sã zgòdzc z redaktorã ngò zbirkù, profesorã Jerzim Trdrã, e kaszbizna ùiwn przez Bòrka „mòe sã baro przdac – jistno jak sama tematika t szk òpisnkù – mòwny edukacji dzecy modzzn w szkòle”5. Tim bari je to wn, e kaszbsczi swiat, jaczi przwòiw ùsdzca ju prawie w caosce nie jistnieje. Ni ma ju zcerkw kòlibkw, rozmajitch gùsw babnw, wanonikw chòdzcch pò wsach z dobrim sowã. Dl modch, chòc jcch na Kaszbach stri swiat mòe bc ju czsto egzoticzny krjamny, ale przez to t czekawi zajimny.

le jidze ò wspòminkòw ùsdztwò niejcgò ju Bòlesawa Jadewsczgò, to do kaszbsczi lteratur mòem przrechòwac dopirze jegò òstatn dokz – trzecy dzl „Wspòmnieniw kaszbsczgò »gbùra«” (w òriginale nen ndpis je pò pòlskù) pòwiesc-wspòmink „Jrmark w Bòrzszkach”. W pierszi z nch kskw ùtwrca cygnie dali swòje wspòminczi z òsobistgò c – tim razã òd zakùczeni II swiatowi wòjn do pòow lat òsmdzestch, a akcj drdi òbjim wikszi dzl XX stalata. Proza Jadewsczgò je baro gãst, nafùlown anegdotama wdarzeniama, a chronologiczny cyg òpòwidani je dosc czãsto przeriwny rozmajitima digresjama. Przez swòje przigòd spòtkani autor pòkazje klimat codniowgò, wiejscczgò c na pniowch Kaszbach. Widzec je jak wn w cym naj ldztwa w nym czasu òdgriwa rodzynn wdarzeni – narodzn, òenk, smierc, decyzje wpiw pastwa Kòscoa òdbiern przez lokaln institucje. Rwnak zdarzeni ò wdze òglowòkrajowi cz òglowòswiatowi tuwò prawie nie docra. Wspòminczi autora „Jrmarkù w Bòrzszkach” maj t tã wrtnotã, e baro mòcno òdcyskaj prztrfczi z c mszleni samgò ùtwrc; mòem rzec, e je to tipòw mentalnota kaszbsczgò gbùra, chtrny za modch lat crn sã ò europejsk kùlturã i westrzdka wnch historicznch wdarzeniw. Jadewsczi jakno bnil òst w czas wòjn wcygniãti do Wehrmachtu, mi przez to lenotã pòznac niemieck kùlturã a jãzk, a pòzdz przez zetkani z francsk resznot òprzczczi, zwsk wiele wiedzb ò frankòfsczi cywilizacji. To doswidczeni, jacz miao t wiele jinch Kaszbw z jegò pòkòlestwa, pòzwlao mù na gãbsz wezdrzeni na kaszbsk tatczznã ã pòpichao do spòeczngò dzejani mszleni kategoriama dobra wesplngò.

Proza Jadewsczgò baro wrtn w szchce faktograficzny òpisnkòwi, je rwnak dosc pòwnie naznaczon fl kùsztownot, sztucznot jãzka. Chòcb le ze wstãpù profesora Jzefa Bòrzszkòwsczgò wim, e ùsdzca swòje dokz pis pfòneticzno w swòji pniwi, lpùskòhtczi kaszbiznie. To wsztkò redaktor wdwkw Eugeniusz Gòbk przerobi na normatiwny jãzk westrzedno-kaszbsczi; w tim jzãkù ju prawie nick nie òstao z mòwny prwdzwòt Bòlesawa Jadewsczgò. J, chtrny jem gò zn òsobisce wiele raz mi z nim lenotã gdac, w òpòwidajcym jeg wspòminczi czjã mòwã czst czgò czowieka, bez cagò tegò widra, klimatu jaczi m fònetika fleksj naj pniowi kaszbizn. Taczi sm smãtk mie òbjim czej cztm przerobion na normatiwn kaszbiznã dialodi we wspòminkach dokzach An ajming. Dl mie ùsdztwò ajming je z dcha kaszbscz, rwnak z jãzka nlei do pòlsczi lteratur. W swòjich dokzach autorka baro zrãcznio sno sparcza pòlaszznã w narracji ze stilizown kaszbizn w dialogach. J pòwtrzajã - stilizown kaszbizn, bò t w òriginale pisn pfòneticzno bez wszelejaczich sztriszkw z naj znormalizowngò pisnkù.

Kaszbsczi editorze ùtwrc mùsz so zadac ptani, co prznlei zrobic, eb nie doprowadzc do zgùb prwdzwgò òbrazu jãzkòwgò naj lteratur; ta subregionaln apartnota jãzkòw mùszaab bc zachòwn, bò je wildim skrbã naj dchòwi kùltur. J jem db, e wikszi dzl lteracczich dokzw mùszi jistniec ni le w sztce przeredagòwnym na mdo znormalizowngò pisnkù, ale t w wersji òriginalny, w jaczi chcel jã widzec sami ùsdzc. Jidze mie tak samò ò naj klasykw – Derdowsczgò, Karnowsczgò, Heyczgò – jak t dzysodniowch ùtwrcw, chterny chcel chc pòkzac tã lokaln, apartn skarniã swòji rodny gdczi, a dozraj jã jakò jintegralny dzl kùlturowi spdkòwizn.

Z ùsdzcw proz, chtrny w swòjim dorbkù maj wdn ksczi, na pòdsztrekòwani zasugiw Rman Skwircz, autor gdkw felietonw „Trzsk”, „Pòst na òdpùsce”, „Ni kòd dzurã je letkò zasztopac”. Jegò ùtwrstwò nlei do njasniszch pktw pòwrcajcy w nowi jawernoc kaszbsczi klasyczi òpiarti na spdkòwiznie gdk òpòwiedniw – fifw, szpòrtw, wicw, cz szãtoprkw do smichu (6). Skwircz w mim parce wkòrzistiw mòtiw ju znn z kaszbsczich szpsw, òsoblwie w dwùch pierszich kseczkach, ale w caosc twòrzi gwsny rt òpòwidani. A nen m w se wiele grotesczi paradoksw, pòcesznch dialogw. Utwrca, nawetka le przwòiw w swòjich gdkach znn wtczi, wiedn òsdz je w dzysdnowim czasu, z realiama nzwskama parczcyma sã z nordowima Kaszbama. Bari ùniwersalny ùsdztwò prznã jiny tip hùmòru Skwiercz pòkazje w swòjch felietnach, rchli drkòwnch w „Pòmeranii” a pòzebrnch w ksce „Ni kòd dzurã je letkò zasztopac”. W nch dokzach òn wszczrz sã z rozmajitch dzysniowch pòonkw, prztrfkw zdarzeniw, ldzczich zachòwaniw w nowi jawernoce gòspòdarczi, spòeczny pòliticzny; w satiricznym zdrzadle òn pòkazje czas naj transformacji z systemù kòmùnisticzngò na wòlnornkòwi. Jakno felietnista òn baro sã jinteresje mòraln stron òbczajnot widzec je, e gãbòk w se teskno cygnie za tak pòzwnym strim pòrzdkã ò farwie prznã socjalisticzny kònserwatizmã wpwajcym z katolcczi nùczi spoeczny. W caosce òn krzwò zdrzi na rozmajit skarnie md, jacz jid do nas z zchòdu, falszw gãbã liberalizmù a na òdchdani Kaszbw òd rodny mòw tradicji. W nch felietnach chce bc szprtowny wkrczny, ale tak pò prwdze nie je jemù do smichù.

Przwòny przez mie rchli Òglowòpòlsczi Kònkùrs Prozatorsczi miona Jana Drzdna d ju brzd trzech antologiw kaszbsczi proz: „Drchj krlewinkò” (bls w dzlu), „Kaszbsk ntra” „Kaszbscz dzeje dzyssz c”.Kòle trzdzesc ùtwrcw tch pùblikacjw, a jednoczasno laureatw kònkùrsu, jesz ni m swòji gwsny prozatorsczi ksczi. Z karna tch autorw npòwniszi dorbk w tim parce lteratur maj Bògùsawa Labùdda, Marian Jelisczi, Witold Bòbrowczi, nlecy do strzdngò pòkòlestwa ùtwrcw, a t z modszi generacji: Rman Drzedn, ukasz Jabosczi Grzgrz Schramke. Ti ùsdzce, chòc dosc zrãczno rszaj sã w lteracczi warkòwni, rozmiej sygac pò rozmajit spòeczny temat, szkòwno wchdac w dwn dzysdniow czas, a nawetka tam sam òddac baro swòjsczi rodny klimat, to rwnak jesz nie stwòrzel swòjgò apartngò artisticzngò wzdrzatkù (wizerunkù). A to sã ùdao pòdug mie le jedny autorce z tegò wildzgò karna – Kristinie Lwnie. Òna m w swòjim dorbkù leno dwie pòwistczi „Ò tim, jak Jan Drzdn umarl i szedl do nieba” „Zabic Smãtka”, ndgrodzon w wejrowsczim konkursu w 2001 i 2003 rokù. Ale nawetka ne dwa dokz ju pòkazj mstersczi talent autorczi w bùdowanim òsoblwch lteracczich òbrazw. Akcj jedny drdi pòwistczi je sparczon ze smierc Drzdna w domslnkù z jego rodzynnym Domtowã, z chtrngò pisrka t pòchòdzy. Realia s jak nbari prwdzw, ale òsta przez autorkã òblk w bjkòw rojitwã òpòwidajcgò. Kristinie Lwnie ùdao sã ùoc mstern grotesczi z c mòtiww ùtwrstwa Jana Drzdna, letk ale t artisticzn wrtn lteraturã z ltartur. Nawetka ju z tch prã dokzw je widzec, e pisrka m gwsny, ni do pòwtrzeni stil charakter ùsdztwa, m swida na czim zanlgò òrginalnosc w lteracczim ùsdztwie.

Zdrzc na cai òbrz nmodszi proz, òsoblwie ti, chtrna je drkòwn w „Òdrodze” „Zymkù”, nie widzym w ni ani jaczis charakteristiczny tematiczi, tak ja pierwi b to spraw zamk w òbidze ws, ani t wòtny ù naj klasykw msl – bùdzeni swòjicw zachãcywani jich do dozrani rodny mòw kùltur. Rwnak z dokzw nmodszgò pòkolestwa prozaikw, ò czim jem pis w jednym z numrw „Zymkù”, wpiw hwò tak ùdba: mòlwòta pòkzani kaszbsczgò jãzka jakò ùniwersalngò lteracczgò twòrzwa. Je widzec, e ùtwrc maj redotã ze szttowani rodngò sowa w artisticzny dokz, sygaj caima grscama do skrbca kaszbsczi sowizn (7).

Dzysdnia mòem rzec, e w latach 1989-2006 nast ndzwczajny rozrost prozatorsczgò dorbkù naj rodny pismienizn. Rwnak sama lczebnota nie je w stnie dwignc na waw zjawiszcza pòzwngò kaszbsk lteratur. Dopirze jakosc artisticz apartnota dokzw, jak djm na to „Remùs” Majkòwsczgò cz „Twarz Smãtka” pòwistczi Drzdna, mòg sã stac blizama, chtrn tak pò prwdze pòk blnotã, mòc wrtnotã jãzka kùltur Kaszbw.

Tekst wgoszony na Lterackò-Jãzkòwim Seminarium Piszcch pò Kaszbskù w Wejrowie, 20 gòdnika 2006 rokù

(1) Ferdinand Neureiter, Historia literatury kaszubskiej. Prba zarysu. Przeoya Maria Boduszyska-Borowikowa, Gdask 1982, s.274.
(2) Kazimierz Burnat, Wspomnienie Jana Drzedona, „Obok. Krajeski Kwartalnik Kulturalny”, nr 3, 2006; Stanisaw Janke, Janiejca czstka, „Pomerania” nr 10, 1993.
(3) Jan Drzedon, Pitno Smtka. Z problemw kaszubskiej literatury regionalnej lat 1920-1939, Gdask 1973.
(4) Tadeusz Lipski, Dotknity smug cienia, „Pomerania” nr 7-8, 2006.
(5) Jerzy Trder, Sowò do cztica, w: Bòlesw Bòrk, Lesccz pòwistczi jin dokz, Wejerowò 2002.
(6) Tadeusz Linkner, Ku antologii kaszubskiego humoru, „Pomerania” nr 11, 1993.



1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Komentarze wyraaj pogldy ich autorw. Administrator serwisu nie odpowiada za treci w nich zawarte.
Wyrnienia
Medal Stolema 2005   Open Directory Cool Site   Skra Ormuzdowa 2002