artykuly-Archeologia Kaszubszczyzny - cz. 2
Losowe zdjęcie
Spływ "Śladami Remusa" 2005
Pomerania
Wygląd strony

(2 skórki)
Kaszëbskô Jednota | www.kaszebsko.com
Stowarzyszenie Osób Narodowości Kaszubskiej

Archeologia Kaszubszczyzny - cz. 2
Author: Tadeusz Grabarczyk (tgrabar at wp dot pl)
Published: 25.10.2009
Rating 4.38
Votes: 32
Read: 20471 times
Article Size: 4.87 KB

Printer Friendly Page Tell a Friend

Pierwsze grupy ludzkie

Gospodarka przyswajalna zbieracko-łowiecka

Nie jest sprawą prostą odpowiedź na pytanie, kiedy na obszarze Kaszub pojawiły się pierwsze grupy ludzkie. W zasadzie po ustaniu ostatniego zlodowacenia, które miało miejsce na przełomie IX i VIII tysiąclecia przed naszą erą pojawiają się na przedpolu cofającego się lodowca „ostatni Indianie Europy”, jak często dość metaforycznie określają ich archeolodzy. W zasadzie, bowiem nieobcy jest wielu archeologom pogląd, że najstarsze osadnictwo w tej części Pomorza może spoczywa pod zwałami gliny morenowej. Jest to rzecz jasna tylko niezwykle atrakcyjna hipoteza, która powstała jako pewna przekora. Bo niby dlaczego południe Polski, szczególnie obszar Jury Krakowsko-Wieluńskiej, mogło mieć najstarszych przedstawicieli gatunku człowieka neandertalskiego ok. 100 tysięcy lat temu a północ Polski tylko arktyczną pustynię. Cóż, na wątpliwe pocieszenie warto wspomnieć, że nie znaleziono w Polsce południowej pozostałości kostnych neandertalczyka. Choć naprawdę żadna to pociecha. Człowiek rozumny Homo sapiens pojawia się na ziemiach polskich gdzieś między 50 a 30 tysięcy lat temu i też jego egzystencja ogranicza się do południowych partii Polski.

Wracajmy po tej wycieczce na Kaszuby. Cofa się lodowiec w kierunku północnym tworząc przy okazji duży zbiornik wodny, który później stanie się Morzem Bałtyckim i dalej na obszar dzisiejszego Półwyspu Skandynawskiego. Następuje ocieplenie klimatyczne, które powoduje pojawienie się nowej roślinności. Są to przede wszystkim luźne lasy sosnowe i sosnowo-brzozowe, które zastąpiły las tundrowy łączony jeszcze z chłodnym klimatem. Dzieje się to w tzw. okresie preborealnym ok. 7600 – ok. 7000 p. n. e. Po nim następuje dalsze ocieplenie łączone z tzw. okresem borealnym ok. 7000 – ok. 6200 p. n. e. i atlantyckim ok. 6200 – ok. 3100 p.n.e. Pojawiają się ciepłolubne lasy liściaste przede wszystkim dębowe z udziałem buka, lipy, graba, wiązu i leszczyny. Z lasem przychodzą też zwierzęta łowne: jeleń, łoś, sarna, tur, żubr, dzik, niedźwiedź brunatny, zając, kuna, ryś, żbik, bóbr, wydra, lis rudy, wilk i borsuk. Z kości lub poroży upolowanych zwierząt wykonywano harpuny i ostrza kościane oraz haczyki rybackie. Wśród ryb na pierwszym miejscu należy wymienić szczupaka. U schyłku tej gospodarki większego znaczenia nabierają łowy na ptactwo wodne (kaczka krzyżówka, łabędź, czapla, perkoz). Następuje wówczas na obszarze Kaszub intensywny rozwój gleb bielicowych. Bałtyk staje się morzem i zatopiony zostaje pomost lądowy łączący Pomorze z wyspami duńskimi.

Gospodarka tych społeczeństw opierała się na wykorzystaniu środowiska lasów mieszanych z rzekami i jeziorami. W zależności od zróżnicowania regionalnego (bardziej bogate i urozmaicone runo leśne, dużo zbiorników wodnych), wykształcił się taki sposób zdobywania pożywienia, w którym dominowały: łowiectwo, rybołówstwo i zbieractwo. Potwierdzają to wymienione wcześniej narzędzia wykonane zarówno z kości, jak i krzemienia (niewielkie grociki strzał) służące do polowania oraz inne, które były niezbędne do obróbki skór czy wreszcie samej konsumpcji. Nazwy tych ostatnich nawet nie podaję, bo są one związane z fantazjami słowotwórczymi archeologów.

Mamy niewiele informacji o konstrukcji obiektów mieszkalnych. W obrębie niewielkich obozowisk znajdowały się zazwyczaj dwie lub trzy konstrukcje typu szałasowego. Niestety z obszaru Kaszubszczyzny nie dysponujemy pozostałościami takich obozowisk. Nie oznacza to, że nie było tutaj osadnictwa, które datuje się w przedziale ok. 7000 p.n.e. – ok. 4500 p.n.e. Znaleziono na interesującym nas obszarze dużo rozmaitych narzędzi z kości i krzemienia, które zalegały najczęściej na niewielkich pagórkach wydmowych. Odpowiadając na postawione wcześniej pytanie, kiedy pierwsi ludzie pojawili się na Kaszubach, należy ostrożnie przyjąć, że miało to miejsce między 7000 a 6000 p.n.e.

Regularne badania archeologiczne prowadzono na przeciwległych krańcach Kaszub. Z jednej strony w Ostrowie i Jastrzębiej Górze, gm. Władysławowo, z drugiej w Męcikale, Zbrzycy, Turowcu i Swornychgaciach, gm. Brusy. Obok prac wykopaliskowych natrafiono na różne narzędzia wiązane z tym okresem. Oto ich wykaz z obszaru kaszubskiego: Barnowo, gm. Kołczygłowy, Barniewice, gm. Żukowo, Czołpino, gm. Smołdzino, Gniewino, Krępkowice, gm. Cewice, Krokowa, Jezioro Mausz, Miłoszewo, gm. Linia, Niezabyszewo, gm. Bytów, Orle, gm. Wejherowo, Radusz, gm. Kołczygłowy, Smołdzino, Ugoszcz, gm. Studzienice i Widno, gm. Brusy. Uzupełnieniem niech będą przykłady narzędzi z kilku wymienionych miejscowości. Może sami spacerując po bezdrożach Kaszub natraficie na podobne?






Narzędzia krzemienne - Męcikał
Hits: 4742 File Size: 123.28 KB
No description for file.
Uploaded: 2004/4/9

Narzędzia krzemienne - Jastrzębia Góra
Hits: 5591 File Size: 108.11 KB
No description for file.
Uploaded: 2004/4/9

Narzędzia krzemienne - Gniewino, Orle gm. Wejherowo
Hits: 7135 File Size: 97.07 KB
Narzędzia krzemienne - Gniewino, Orle gm. Wejherowo
Uploaded: 2004/4/9


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Komentarze wyrażają poglądy ich autorów. Administrator serwisu nie odpowiada za treści w nich zawarte.

Wysłane przez: Wątek
CzDark
Wysłano:: 14.3.2012 19:43  Zaktualizowany: 14.3.2012 19:51
Nie mogę oderwać się od tej strony!
Zarejestrowany: 24.5.2004
z: Biebrznicczi Młin
Wiadomości: 1133
 Krzem
Jô móm nalazłé taczi krzem kòl banofù we Wiôldżim Kackù, ale jô nie wiém czë to abë béło jaczé nôrządło:





Wysłane przez: Wątek
tgrabar
Wysłano:: 15.3.2012 7:20  Zaktualizowany: 15.3.2012 7:20
Nie mogę oderwać się od tej strony!
Zarejestrowany: 29.10.2003
z: Łódź
Wiadomości: 474
 Re: Krzem
Rozczaruję Pana, Panie Darku, to nie jest narzędzie tylko naturalna konkrecja krzemienna tzw. jaskółczy chlebek. Aczkolwiek okolice Wielkiego i Małego Kacka są wielce obiecujące pod względem możliwości znalezienia narzędzi krzemiennych, może lepiej, były, teraz są bowiem zniszczone przez nowe osiedla. A już najpewniej znaleźć można na wydmach Jastrzębiej Góry.

Wysłane przez: Wątek
CzDark
Wysłano:: 15.3.2012 19:44  Zaktualizowany: 15.3.2012 19:44
Nie mogę oderwać się od tej strony!
Zarejestrowany: 24.5.2004
z: Biebrznicczi Młin
Wiadomości: 1133
 Re: Krzem
Dziękuję za wyjaśnienie. Takie "chlebki" widziałem już wcześniej, tutaj akurat zastanowiła mnie ostra krawędź biegnąca po środku. Myslę, że teraz mi i innym osobom łatwiej będzie odróżniać rzeczywiste narzędzia od form naturalnych krzemienia.

Wysłane przez: Wątek
Magdalena
Wysłano:: 2.1.2011 21:11  Zaktualizowany: 2.1.2011 21:11
 Człowieka neandertalski
Ta informacja na temat człowieka neandertalskiego nie jest juz aktualna :)

Pierwsze na terenie Polski szczątki człowieka neandertalskiego odkryli naukowcy z Zakładu Archeologii Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego pod kierunkiem dra Mikołaja Urbanowskiego. Wewnątrz jaskini Stajnia w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej (pow. Myszków) badacze znaleźli trzy zęby trzonowe.
Wprawdzie to tylko trzy zęby trzonowe, ale datuje się je na początek ostatniego zlodowacenia, czyli około 100-80 tys. lat temu.

Wysłane przez: Wątek
sgeppert
Wysłano:: 25.10.2009 22:28  Zaktualizowany: 25.10.2009 22:28
Dobrzińc Najich Kaszëb
Zarejestrowany: 17.6.2003
z: 索波特
Wiadomości: 1608
 Zabytki "przedlodowcowe"
Czy "przekorna" hipoteza o przykryciu osadami naniesionymi przez lodowiec, pozostałości ewentualnej wcześniejszej ludzkiej obecności, jest, przy obecnych możliwościach technicznych, w ogóle weryfikowalna? Myślę z jednej strony o miąższości tych osadów - o ile dobrze pamiętam, rzędu kilkudziesięciu metrów (dla porównania np. pierwotne, trzeciorzędowe, złoże bursztynu pod Chłapowem zalega na głębokości ponad 100m), a z drugiej strony o przemieszczeniu tych ewentualnych zabytków: tenże bursztyn, wyrwany przez lodowiec ze złóż pierwotnych, został rozrzucony po całej północnej połowie Polski.

Czy myślano o wykorzystaniu prac budowlanych do "zajrzenia pod lodowiec"?

Wysłane przez: Wątek
tgrabar
Wysłano:: 26.10.2009 19:14  Zaktualizowany: 26.10.2009 19:14
Nie mogę oderwać się od tej strony!
Zarejestrowany: 29.10.2003
z: Łódź
Wiadomości: 474
 Re: Zabytki "przedlodowcowe"
Ta hipoteza nie jest, Panie Staszku, taka "przekorna". W 1981 r. w Słupsku odbyła się konferencja "Problemy epoki kamienia na Pomorzu" na której jeden z najwybitniejszych badaczy prof. Stefan K. Kozłowski z Uniwersytetu Warszawskiego powiedział: "...trzeba stwierdzić, że wszystkie ewentualne ślady osadnictwa środkowo- i górnopaleolitycznego wcześniejsze od maksymalnego nasunięcia zlodowacenia bałtyckiego (18000-16000 p.n.e.) zostało przez to nasunięcie przykryte wielometrowymi pokładami glin i piasków morenowych i w dużej mioerze po prostu zniszczone...Tak więc wczesne odcinki dziejów tego obszaru (tj. Pomorza - przyp. TG) mieszczą się niemal w sferze legendy, z której jednak mimo wszystko można wyłuskać ziarnko prawdy". Owo ziarnko prawdy, to głęboki odwiert wykonany na Jutlandii, a więc blisko Pomorza, gdzie natrafiono na narzędzia związane z Pitekanantropem lub Preneandertalczykiem a więc ok. 300000-200000 lat temu. Wszystko zatem możliwe, przy czym to są niezwykle drogie poszukiwania bez nadziei, że zakończą się powodzeniem
pozdrawiam
T. Grabarczyk

Wysłane przez: Wątek
sgeppert
Wysłano:: 22.11.2009 12:17  Zaktualizowany: 22.11.2009 12:17
Dobrzińc Najich Kaszëb
Zarejestrowany: 17.6.2003
z: 索波特
Wiadomości: 1608
 Re: Zabytki "przedlodowcowe"
Zapewne działalność kopalni odkrywkowych dawałaby szansę na zbadanie tak głębokich warstw. Niestety względy technologiczno-biznesowe czynią tę możliwość nierealną. Widziałem w muzeum w Koninie szczątki mamuta, znalezione w tamtejszej kopalni węgla. Dowiedziałem się, że pracownicy muzeum uzyskali możliwość wydobycia tych szczątków dlatego, że akurat zepsuła się koparka i kopalnia wpuściła ich na czas kilkugodzinnego przestoju. To, czego nie zdążyli zabrać, zostało zamienione na energię elektryczną, podobnie jak np. bursztyn, którego piękną bryłę również widziałem w muzeum.

Wysłane przez: Wątek
tgrabar
Wysłano:: 22.11.2009 17:26  Zaktualizowany: 22.11.2009 17:26
Nie mogę oderwać się od tej strony!
Zarejestrowany: 29.10.2003
z: Łódź
Wiadomości: 474
 Re: Zabytki "przedlodowcowe"
Bursztyn wydobyć jest na Pomorzu znacznie łatwiej. W okolicach Rytla, między Chojnicami i Czerskiem, zalega on na głębokości średnio ok. 6 m.
Wyróżnienia
Medal Stolema 2005   Open Directory Cool Site   Skra Ormuzdowa 2002