artykuly-Historia MPiMK-P – krótki kurs
Losowe zdj?cie
VII Zjazd Kaszubów  17
Pomerania
Wygl?d strony

(2 skórki)
Kaszëbskô Jednota | www.kaszebsko.com
Stowarzyszenie Osób Narodowo?ci Kaszubskiej

Historia MPiMK-P – krótki kurs
Author: s_ch_ (cholcha at wp dot pl)
Published: 12.04.2011
Rating 4.43
Votes: 7
Read: 6167 times
Article Size: 46.59 KB

Printer Friendly Page Tell a Friend

Muzeum Pi?miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie ma za sob? ponad 40 lat dzia?alno?ci. Powszechnie kojarzone jest z Pa?acem Przebendowskich, w którym od kilkunastu lat ma swoj? siedzib?. Ale nie zawsze tak by?o.

Pomys? powo?ania w Wejherowie muzeum regionalnego pojawi? si? w tutejszym ?rodowisku kulturalnym ju? na pocz. II Rzeczypospolitej. Mimo zaanga?owania si? w ten projekt samego Aleksandra Majkowskiego, trudne czasy mi?dzywojenne uniemo?liwi?y jego materializacj? - z zachowanej korespondencji przebija obecnie jedynie blady refleks planów. Zaraz po wojnie na przeszkodzie stan??a za? ideologia i polityka w?adz oraz katastrofalna sytuacja materialna kraju i regionu. Dlatego np. pomys? Stefana Szumskiego, który od 1948 r. prowadzi? Powiatowy O?rodek Krzewienia Kultury i Sztuki (zmieniony potem w Towarzystwo Kultury i Sztuki, a w 1950 r. zlikwidowany), by utworzy? Muzeum Ziemi Wejherowskiej, nie zi?ci? si?. Cz??? zebranych przez niego zabytków kultury materialnej przekazano do Gda?ska, reszta si? rozproszy?a na miejscu i trafi?a w r?ce prywatne. (My?li, by prezentowa? je w wydzielonej ekspozycji u przysz?ym muzeum, nie zrealizowano.) Pada?y pomys?y za?o?enia w Wejherowie jakiego? Domu Kultury Kaszubskiej lub Instytutu Kaszubskiego, które nie powsta?y.
Zaraz po wojnie Franciszka Majkowska, mieszkaj?ca wtedy w Bia?ogórze, próbowa?a tam gromadzi? jakie? eksponaty, z pewno?ci? w oparciu o w?asne zbiory, ale przedsi?wzi?cie si? nie uda?o. Od maja do lipca 1950 r. prezentowano w Wejherowie kartusk? wystaw? kaszubskiej sztuki ludowej, która zgromadzi?a pono? wielotysi?czn? widowni?. Rok pó?niej, od lipca do wrze?nia 1951 r. F. Majkowska pokazywa?a kaszubskie eksponaty w ?wietlicy Ligi Kobiet, gdzie by?a instruktorem. W 1952 r. kaszubsk? wystaw? szkoln? zorganizowa? te? Hubert Suchecki.
W zasadzie dopiero rok 1956 i powstanie w mie?cie oddzia?u Zrzeszenia Kaszubskiego doda?o ?ycia inicjatywom regionalnym i skonsolidowa?o tutejszych dzia?aczy, twórców i nauczycieli. Ju? w grudniu 1956 r., na pocz?tku dzia?a? Zrzeszenia - dora?nych, literackich, towarzyskich, teatralnych i muzycznych - zakie?kowa?a my?l o trwalszej inicjatywie i pocz?to gromadzi? pami?tki, dzie?a sztuki ludowej, narz?dzia, a tak?e publikacje. Najwi?cej zebrano ich w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Wejherowie przy ul. Sobieskiego 221, gdzie w grudniu 1963 r. z inicjatywy Adama Patoka - ówczesnego kierownika Powiatowego Domu Kultury, Jerzego Kiedrowskiego - kierownika wydzia?u kultury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, i Edmunda Kami?skiego - m?odego dzia?acza kaszubskiego, stworzono specjalistyczny dzia? regionalny, g?ównie pi?miennictwa, którym opiekowa?a si? kierownik biblioteki p. Irena Kamecka. Rozes?ano listy do twórców, naukowców i publicystów, które da?y poka?ny efekt. ??cznie uzbierano spory rega?, bo ponad 400 pozycji, w tym wiele cennych. Eksponaty nieodp?atnie przekazywa?y osoby prywatne, m.in. prof. Gerard Labuda, Otylia Szczukowska, Izabella Trojanowska, Jan Trepczyk, Leon Roppel, Wojciech Kiedrowski, ks. Bernard Sychta, Lech B?dkowski, Feliks Marsza?kowski i prof. Andrzej Bukowski, oraz instytucje, tak ró?ne jak Towarzystwo Naukowe w Toruniu i PKS Kartuzy (ówczesne miejsce pracy E. Kami?skiego). Oficjalnie na rzecz przysz?ego muzeum zbierano je od pocz?tku 1965 r. Inicjatyw? ju? na starcie popiera?y Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich, Zrzeszenie Kaszubskie (pó?niej Kaszubsko-Pomorskie) oraz jego klub „Pomorania”, Kluby M?odych Kaszubów (od 1958 r.), Klub M?odej Inteligencji Kaszubskiej z Kartuz oraz wejherowski Klub M?odych im. Leona Heykego. Temat sondowa?y w?adze i dzia?acze kulturalni z Gda?ska. Zbiory zwi?zane z muzyk? gromadzi?o te? pierwsze ognisko muzyczne w Wejherowie.
Od 28 sierpnia 1962 r. przez ok. 2 miesi?ce prezentowano w Wejherowie w PDK, ul. 12 Marca 193, „wystaw? po?wi?con? pi?miennictwu kaszubskiemu”, wspó?organizowan? przez PDK, ZK i TRZZ, za? 16 listopada 1964 r. otwarto tam wystaw? prasy pomorskiej, czynn? do 27 listopada. Przedstawiono na niej ok. 200 egzemplarzy (lub kopii) periodyków - g?ównie polskoj?zycznych - ukazuj?cych si? na Pomorzu od 1850 do 1945 r., takich jak „Nadwi?lanin”, „Gazeta Toru?ska”, „Gazeta Gda?ska”, „Gazeta Grudzi?dzka” czy „Wiadomo?ci Wejherowskie”. Zebrano je przy wspó?pracy Ksi??nicy Miejskiej z Torunia i Muzeum Kaszubskiego z Kartuz. Obie inicjatywy da?y silny impuls idei zorganizowania w mie?cie sta?ej placówki o charakterze muzeum.
Wystaw kaszubskich twórców ludowych by?o w Wejherowie wi?cej. 20-30 marca 1965 r. PDK prezentowa? „XX-letni dorobek w dziedzinie haftu, plecionkarstwa, malarstwa na szkle i rze?by”. 6 pa?dziernika 1965 r. otwarto ekspozycj? ceramiki ludowej, a 30 lipca 1966 r. wystaw? dorobku twórców ludowych powiatu wejherowskiego. Po miesi?cu mia?a ona by? prezentowana równie? w Rumi i Redzie.
Równocze?nie pisa?o si? w prasie i dyskutowa?o o projektach. Wiosn? 1965 r. W. Kiedrowski upomina? si? o „pe?n? realizacj? zamys?u”, który podj?to przed laty, a którym mia?y by? „biblioteka ksi??ek kaszubsko-pomorskich” i „muzeum literatury kaszubskiej”. Wtedy te? wejherowska biblioteka wy?o?y?a 4 tys. z? na zakup odno?nych publikacji, wyda?a te? pierwszy „informator” oraz zacz??a kompletowa? podobno ta?motek? (!). Po roku J. Kiedrowski omawia? „wejherowskie trwa?e fakty kulturalne” i wymieni? dwa projekty: „Muzeum Ksi??ki i Prasy Kaszubsko-Pomorskiej” oraz „Regionalne Muzeum Muzyczne”. Pó?niej jednak te plany musia?y si? zla? w jedno.
Ró?nych koncepcji by?o zreszt? w tym czasie wiele. Od pomys?u Muzeum Martyrologii Ziemi Wejherowskiej przez ró?ne wersje placówki kulturalnej a? do ogromnego obiektu gromadz?cego ca?okszta?t wiedzy o regionie i obejmuj?cego praktycznie wszystkie dziedziny nauki. Lansowali go Edmund Kami?ski i wywodz?cy si? z Wejherowa wybitny naukowiec prof. Abdon Stryszak. Zachowa?y si? szkice ich idei, dosy? do siebie zbli?one. Wspólnym pomys?em E. Kami?skiego i A. Patoka z ok. 1964 r. by?a niezrealizowana Kaszubska Akademia Naukowa na podbudowie muzeum. My?lano te? o Muzeum Historii O?wiaty. A niektóre ?rodowiska chcia?y pomys? muzeum po??czy? z 1000-leciem Pa?stwa Polskiego, które wówczas hucznie obchodzono. Symbolicznym wsparciem wysi?ków wejherowian by?o nadanie tutejszej bibliotece imienia Aleksandra Majkowskiego, które nast?pi?o 26 listopada 1966 r. Przy tej okazji wiele mówiono o planach powo?ania „muzeum prasy i ksi??ki kaszubsko-pomorskiej”.
26-28 wrze?nia 1966 r. w ramach drugich „Dni Folkloru Pomorza Gda?skiego” odby?a si? trzydniowa konferencja etnograficzna, po której zredagowano list? „pilnych, pal?cych spraw” z tej bran?y. „Uwzgl?dnienie inicjatywy powiatu wejherowskiego w zakresie stworzenia regionalnego muzeum muzycznego i muzeum literatury kaszubskiej” by?o jedn? z nich. (W pó?niejszym sprawozdaniu z sesji u?yto nazwy „Muzeum Literatury i Prasy Kasz.-Pomorskiej”.) W konferencji tej uczestniczy? Jan Rompski i to on zaproponowa? powo?anie „Muzeum Literatury Kaszubskiej”, a inni dzia?acze (w tym Mieczys?aw Baran, Kami?ski i Trepczyk) dodali do tego „i Muzyki”. Istotne w tym wzgl?dzie spotkanie odby?o si? po II Festiwalu Pie?ni o Morzu w Wejherowie, zorganizowanym w dniach 9-10 czerwca 1968 r.
W?ród powodzi szeroko zakrojonych (i ma?o realnych) planów powoli krystalizowa? si? jednak model skromniejszy - klasycznego muzeum o specjalistycznym profilu. Tak wtedy, jak i obecnie by? to i jest pomys? nowatorski i oryginalny, gdy? podobnego muzeum nie ma na ?wiecie. Trzeba te? pami?ta? o klimacie lat 60-tych, który nie sprzyja? akcentowaniu kaszubsko?ci w rzekomo jednolitym ideologicznie spo?ecze?stwie PRL-u, bo pachnia?o to „separatyzmem”.
Impulsem, który wtedy wydatnie pomóg? zmaterializowa? mgliste jeszcze plany, by?a ?mier? Franciszki Majkowskiej. Twórczyni ta zgromadzi?a w swym mieszkaniu przy Dworcowej 2a najwi?ksz? w tej cz??ci Kaszub kolekcj? ksi??ek, pism, archiwaliów, haftów i eksponatów zwi?zanych z kultur? regionaln? i s?awnymi postaciami ruchu kaszubskiego, w tym z jej bratem Aleksandrem. Pragn??a, by jej zbiory sta?y si? kiedy? zal??kiem muzeum. Dla zarz?dzania spu?cizn? po tej wybitnej artystce i dzia?aczce, zmar?ej 19 sierpnia 1967 r. w I?awie, ale pochowanej w Wejherowie, zostali jej ostatni? (ustn?) wol? zobowi?zani E. Kami?ski, Jan Trepczyk, ówczesny prezes wejherowskiego oddzia?u ZK-P, i Miron ?ukowicz, lekarz i dzia?acz kaszubski. Za zgod? spadkobierczyni bezdzietnie zmar?ej hafciarki, jej siostrzenicy Miros?awy Kulczyckiej, pami?tki po Majkowskiej zdeponowano u E. Kami?skiego. Jej mieszkanie przesz?o w gesti? miasta. (Nasuwa si? my?l, i? by?aby ona odpowiednim patronem dla wejherowskiej placówki.)
Dla planowanej inicjatywy uda?o si? uzyska? poparcie ?rodowiska kulturalnego i naukowego ca?ego województwa i Pomorza, a tak?e przedstawicieli w?adz pa?stwowych i partyjnych, z powiatowym sekretarzem PZPR Józefem W?sierskim, radnych oraz prasy. E. Kami?ski wspomina? nieco metaforycznie, ?e podj?to my?l A. Stryszaka przy aprobacie Jana Trepczyka i lekko sceptycznym nastawieniu M. ?ukowicza, J. Kiedrowskiego i F. Marsza?kowskiego. Pesymist?, który pó?niej ofiarnie w??czy? si? w prac? placówki, by? równie? red. Tadeusz Bolduan. „Nie te czasy”, mówi? pono?, a obecnie jego ksi?gozbiór archiwum i pami?tki po nim sta?y si? jednym z najnowszych nabytków wejherowskiego muzeum. (Zmar? w 2005 r.) Wiele pomogli entuzjastycznie nastawieni dzia?acze kulturalni, jak np. Pawe? Szefka czy Mieczys?aw Baran, oraz publicy?ci, w tym red. red. Andrzej Cybulski, Regina Osowicka, Jan Ryszard R?bca i Izabella Trojanowska. Pojawi?a si? nawet notka w prasie polonijnej w USA.
Wykorzystano wi?c sprzyjaj?cy klimat oraz nieformalne kontakty i informacje i ju? 31 sierpnia 1967 r. duchowi spadkobiercy F. Majkowskiej wyst?pili do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Wejherowie o przydzielenie lokalu na muzeum. 28 wrze?nia 1967 r. radny Wiktor Zarach zg?osi? wniosek o przyznanie pomieszcze? przy ul. Sienkiewicza wejherowskiemu oddzia?owi Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego z przeznaczeniem na „Muzeum Regionalne”, który przyj?to, a Powiatowa Rada Narodowa zobowi?za?a swe prezydium „do powo?ania muzeum literatury, prasy i muzyki kaszubsko-pomorskiej”. 15 pa?dziernika 1967 r. podpisano oficjaln? umow? o najem lokalu na czas nieokre?lony mi?dzy jego w?a?cicielk? Janin? Kralewsk? a wejherowskim oddzia?em ZK-P w osobie Jana Trepczyka.
W po?owie pa?dziernika 1967 r. Lech B?dkowski, który do zbiorów przysz?ego muzeum mia? ofiarowa? kilka ksi?g z biblioteki Floriana Ceynowy, na ?amach „G?osu Wybrze?a” omówi? wejherowsk? inicjatyw?. Wymieni? przyk?ady bogatego ?ycia kulturalnego tego wtedy ponad 30-tysi?cznego miasta: konkursy recytatorskie, spotkania autorskie, pierwsz? edycj? Festiwalu Pie?ni o Morzu. Wspomnia? te? organizuj?ce si? Pa?stwowe Ognisko Muzyczne w Wejherowie. Decyzj? o powo?aniu muzeum nazwa? „ko?cem fazy wst?pnej przygotowa?”. W zako?czeniu wyrazi? nadziej?, ?e „w nieodleg?ej przysz?o?ci ojcowie miasta i powiatu b?d? musieli pomy?le? o zapewnieniu rozbudowuj?cemu si? o?rodkowi dzia?alno?ci kulturalnej Wejherowa siedziby, która by ró?nym, wspó?dzia?aj?cym ze sob? jego agendom zapewnia?a dobre warunki pracy.”
Po wielu dyskusjach w gronie dzia?aczy kaszubskich 28 listopada 1967 r. powsta? spo?eczny Komitet Organizacyjny Muzeum Kaszubskiego (czasem zwanego Kaszubsko-Pomorskim) w Wejherowie w sk?adzie: Mieczys?aw Baran, Irena Kamecka, Edmund Kami?ski (przewodnicz?cy), Jerzy Kiedrowski, Miron ?ukowicz i Jan Trepczyk. W 1968 r. do??czyli Pawe? Labudda i Zygfryd Strzebrakowski. Pierwszy, jako cz?onek PZPR, ju? wtedy przewidywany by? przez w?adze na kierownika przysz?ego muzeum, drugi - razem ze Stanis?awem Rejterem - zaj?? si? stron? techniczno-administracyjn? inicjatywy. Wszyscy byli cz?onkami ZK-P, oficjalnie zreszt? to oddzia? powo?a? Komitet i by? jego umocowaniem prawnym.
Z pomoc? radnego Zaracha uda?o si? zdoby? 5 tys. z?otych z Powiatowej Rady Narodowej na organizacj? placówki w lokalu przy ul. Sienkiewicza 10, który 19 pa?dziernika 1967 r. przyzna?a entuzjastom Miejska Rada Narodowa, oraz pierwsze zakupy. (Od pocz?tku 1968 r. przysz?e muzeum by?o regularn? pozycj? w bud?ecie PRN.) Dodatkowo na ten cel uruchomiono konto Spo?ecznego Funduszu Muzealnego. Powiatowy skarbnik Jan Potrykus poinformowa? równocze?nie dwa ministerstwa, ka?de o uzyskaniu „zgody” tego drugiego na powstanie muzeum, i w ten sposób - z pomoc? pracownika Ministerstwa Kultury i Sztuki Stanis?awa Brzostowskiego - odblokowa? inicjatyw? na szczeblu centralnym. Z funduszy MRN wykonano remont zaniedbanego lokalu, z pieni?dzy PRN zakupiono niezb?dny placówce sprz?t. a pó?niej, si?ami kartuskiego PKS-u, przetransportowano do? niektóre zgromadzone ju? eksponaty. 10 grudnia 1967 r. opublikowano w prasie gor?cy apel J. Trepczyka o przekazywanie wszelkich ksi??ek i publikacji kaszubskich do przysz?ego muzeum. Starano si? wykorzysta? zasoby pokrewnych placówek i instytucji, penetrowano te? antykwariaty. Oddawano si? równie? studiom koncepcyjnym przysz?ej placówki, korzystaj?c z zasobów Biblioteki Gda?skiej PAN i przychylno?ci jej wicedyrektor Janiny Des Loges.
31 lipca 1968 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Wejherowie jednog?o?nie podj??o stosown? uchwa??. „§ 1. Tworzy si? muzeum pn. »Muzeum Pi?miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej« w Wejherowie (...). § 2. Zadaniem Muzeum jest gromadzenie, naukowe opracowywanie, konserwowanie i udost?pnianie w drodze ekspozycji zbiorów dotycz?cych pi?miennictwa i muzyki kaszubsko-pomorskiej oraz sprawowanie opieki konserwatorskiej nad obiektami i pomnikami maj?cymi znaczenie dla historii pi?miennictwa i muzyki kaszubsko-pomorskiej.” Zatwierdzono statut instytucji, który opracowa? J. Kiedrowski, a w uzasadnieniu uchwa?y - powtarzaj?c my?l powy?sz? - napisano: „Istnieje spo?eczna potrzeba powo?ania placówki muzealnej, która zajmowa?aby si? gromadzeniem, opracowywaniem, konserwowaniem i udost?pnianiem muzealiów dotycz?cych pi?miennictwa i muzyki kaszubsko-pomorskiej. Powiat wejherowski nie posiada ?adnej placówki muzealnej, a ma wszelkie mo?liwo?ci prowadzenia w?a?nie Muzeum Pi?miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej.” Dokument podpisali: przewodnicz?cy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Bronis?aw Roc?awski i sekretarz PPRN Jerzy Olejnik. Wejherowska PRN wzi??a te? muzeum na swój „garnuszek”. W tym te? momencie Komitet Organizacyjny uzna? swoj? misj? za zako?czon?.
Wspomniany statut, konsultowany z wojewódzkim konserwatorem zabytków Tadeuszem Chrzanowskim, cz??ciowo powtarza? sformu?owania uchwa?y, precyzowa? te? charakter nowopowsta?ej placówki, która mia?a by? „instytucj? o charakterze naukowo-badawczym i o?wiatowym”, podawa? te? obszern? list? jej g?ównych zada?, zamkni?t? w 10 punktach i rozwijaj?c? zapisy przywo?anej uchwa?y. W muzeum widziano bibliotek? i pracowni? konserwatorsk?, a w jego strukturze - Rad? Naukow?, która zacz??a dzia?a? 2 lata pó?niej. Zapowiadano te? nieokre?lone bli?ej „wydawnictwa muzealne”. Plany by?y zatem bardzo ambitne, a powstaj?ca placówka - tylko pierwszym oddzia?em znacznie wi?kszej ca?o?ci.
Muzeum oficjalnie rozpocz??o sw? dzia?alno?? 1 wrze?nia 1968 r. w 2 pokojach o pow. 63 m2 na parterze budynku przy ul. Sienkiewicza 10. Pierwszym jego kierownikiem zosta? Pawe? Labudda, z zawodu nauczyciel historii, absolwent UMK, pisz?cy si? wtedy „Labuda”. By? on na pocz?tku jedynym etatowym pracownikiem merytorycznym instytucji i jedn? z czterech osób w niej pracuj?cych. Posiada?a ona wtedy ok. 1500 eksponatów, g?ównie ksi??ki (ponad 800) i pras?, nie licz?c kolekcji zgromadzonej w wejherowskiej bibliotece, która znajdowa?a si? wówczas w magazynie PiMBP i trafi?a do muzeum dopiero w po?owie lat 70-tych.
Pierwszym posuni?ciem nowej instytucji by?o wydrukowanie („na okaziciela”!) ozdobnych „serdecznych podzi?kowa? za dotychczasowe zainteresowanie” osobom zas?u?onym dla powo?ania placówki, wraz z „pro?b? o dalsz? wspó?prac? i przekazywanie ewentualnych darów na adres Muzeum”. Nie wiemy dok?adnie kto je otrzyma?, by? mo?e byli to ofiarodawcy ksi??ek do dzia?u PiMBP. Ale jednym z pierwszych wielkich dobroczy?ców MPiMK-P w tamtych latach by? wejherowski PKS, który ofiarowa? mu solidn? maszyn? do pisania! Du?? sensacj? by? telewizyjny wywiad P. Labuddy dla TV Gda?sk.
Do?? szybko zaplanowano poszerzenie placówki do czterech pomieszcze? o zró?nicowanym przeznaczeniu (w tym czytelni, chocia? sko?czy?o si? jedynie na k?ciku z dostawianym krzes?em) i dodanie dwóch dalszych etatów - urz?dniczego i pomocniczego. W powi?kszonym w ten sposób muzeum zacz?li wówczas prac? sekretarka Maria Bia?as (zam. Zió?kowska) i palacz Pawe? Tramowski, który przepracowa? w nim 9 lat. Za? na pocz?tku 1969 r. przyby?o dwóch pracowników merytorycznych, którymi byli Mieczys?aw Baran i Edmund Kami?ski, zd??ywszy uzupe?ni? wykszta?cenie ?rednie, co by?o warunkiem zatrudnienia w muzeum. Zajmowa?o ono wtedy praw? po?ow? parteru budynku przy Sienkiewicza i szybko zacz??o dusi? si? z nadmiaru eksponatów i braku miejsca. Po 3 latach przeniesiono MPiMK-P na ul. Sobieskiego 239, przy okazji uzyskuj?c jeden etat - sprz?taczki, któr? przez ok. rok by?a Zofia Noweta. Potem t? wa?n? funkcj? pe?ni?a Agnieszka Szwaba (do 1982 r.). W 1984 r. zdobyto dla muzeum dodatkowy lokal przy ul. Wa?owej 14a, z przeznaczeniem na magazyn, w którym obecnie mie?ci si? Dzia? Literatury i Prasy. A najwi?ksz? przeprowadzk? muzeum prze?y?o w kwietniu 1995 r., gdy uda?o si? dla jego potrzeb uzyska? Pa?ac Przebendowskich/Keyserlingków.
Pierwsze lata dzia?alno?ci MPiMK-P wi?za?y si? z porz?dkowaniem, katalogowaniem i konserwacj? zbiorów. W 1969 r. zorganizowano pierwsze „pokazy” muzealnych eksponatów, które odby?y si? w lokalach PDK i PRN. Na prze?omie lat 1969/70 wspó?organizowano wi?ksz? i d?u?sz? wystaw? po?wi?con? 60-leciu Kaszubskiego Okr?gu ?piewaczego, za? w 1971 r. przygotowano seans filmowy „Twórcy ludowi pow. wejherowskiego”. W kr?gach lokalnych dzia?aczy mówiono ju? o przeniesieniu muzeum do Pa?acu; 20 kwietnia 1970 r. stosown? uchwa?? podj??a nawet PPRN. 10 pa?dziernika 1970 r. w Ko?cierzynie, na posiedzeniu ZG ZK-P po?wi?conym muzealnictwu regionalnemu, o dzia?alno?ci MPiMK-P mówi? E. Kami?ski. Z tego materia?u powsta? artyku? drukowany w nast?pnym roku w „Pomeranii”. Równie? w 1971 r. P. Labudda opublikowa? d?u?szy komunikat o placówce w pi?mie „Ziemia Gda?ska”.
Przez te lata g?ównie gromadzono zbiory. Kupowano ok. 1000-1500 eksponatów rocznie, po kilkaset otrzymywano od osób prywatnych w postaci darów oraz od instytucji jako „przekazy”. Ich ??czny stan na koniec roku 1971 wyniós? ok. 6600 eksponatów. Gromadzono je w czterech kategoriach: historia, literatura, prasa i muzyka. G?ównie by?y to jednak ksi??ki, czasopisma i r?kopisy, cho? posiadano te? np. grafiki, plakaty i fotografie, a nawet ok. 130 dzie? sztuki. Zacz?to my?le? nad opracowaniem i skatalogowaniem zbiorów. Wiele my?lano te? o profilu placówki oraz jej „zasi?gu” terytorialnym, którym jak wst?pnie ustalono, mia?y by? z grubsza ówczesne województwa bydgoskie, gda?skie i koszali?skie. Planowana wielodzia?owo?? pozostawa?a do?? d?ugo marzeniem - musia?y wystarczy? jednoosobowe stanowiska.
Powszedni dzie? pracy ambitnej placówki wygl?da? najcz??ciej tak, ?e rano pojawiali si? w niej Labudda i Kami?ski i przez d?ugie godziny porz?dkowali i katalogowali zbiory. Potem zostawiali klucz u ekspedientki s?siaduj?cego z muzeum sklepu nabia?owego i wyje?d?ali w teren, a po po?udniu przychodzi? Baran, odbiera? klucz i zajmowa? si? swoimi eksponatami muzycznymi. Muzeum korzysta?o te? grzeczno?ciowo ze sklepowego telefonu - pracuj?ca tam wtedy p. Krystyna Glaeser wspomina, ?e gdy kto? dzwoni? do muzeum, musia?a zamkn?? swój sklep i obej?? ca?y budynek, by zawo?a? kogo? z pracowników do telefonu. W?asny telefon (nr 29-56) muzeum otrzyma?o po przeniesieniu si? na Sobieskiego.
W tych latach przygotowano te? pierwsze publikacje: dwa szkice z historii ruchu chóralnego w regionie autorstwa M. Barana, przewodnik po Ziemi Wejherowskiej Franciszka Mamuszki, biografi? Antoniego Abrahama pióra T. Bolduana, sylwetk? Otylii Szczukowskiej, któr? napisa? R. Kukier, tom opowiastek Aleksandra Labudy „K?sk do smjechu”, zbiór poezji ks. Leona Heykego „Kaszëbsczié spiewë” (skopiowany przez ZK-P po paru latach) i kilka przewodników po organizowanych wystawach. (W opracowaniach dorobku MPiMK-P wymienia si? te? ksi??k? Jana Drze?d?ona „Pi?tno Sm?tka”, która nie nosi jednak explicite ?adnych ?ladów wspó?pracy autora z muzeum.) Za kadencji P. Labuddy istnia? w MPiMK-P dzia? muzyczny, oficjalnie zamkni?ty w 1989 r. Ofiarnie pracowali w nim m.in. P. Szefka, M. Baran, E. Kami?ski i M. Zió?kowska, ta ostatnia do 1972 r. ??cznie pracowa?o w muzeum ju? wtedy 8 osób, w tym 4 pracowników naukowych.
Od pocz?tku planowano zwi?za? dzia?alno?? ?ci?le muzealn? z prac? naukow?. Powo?ano wspomnian? Rad? Naukow?, która mia?a by? „organem doradczym i opiniodawczym kierownika muzeum”. Jej pierwsze posiedzenie odby?o si? 26 pa?dziernika 1970 r. Przewodnicz?cym rady by? od pocz?tku (do 1 stycznia 1992 r.!) wybitny historyk, absolwent wejherowskiej szko?y ?redniej, prof. Gerard Labuda, jego zast?pcami doc. Ryszard Kukier, historyk z Torunia, i mgr Jerzy Kiedrowski, sekretarz PPRN, za? sekretarzem ówczesny docent Stanis?aw Gierszewski, historyk z Uniwersytetu Gda?skiego. Cz?onkami byli te?: dziennikarz Tadeusz Bolduan (wtedy równie? zaoczny student historii na UMK, pó?niejszy sekretarz, wiceprzewodnicz?cy i przewodnicz?cy Rady), germanista prof. Franciszek Grucza, doc. Wac?aw Kmicic-Mieleszy?ski z PWSM Gda?sk, dr Marian Pelczar z gda?skiej biblioteki PAN oraz wejherowianie: dr Kazimierz Siudzi?ski z gdy?skiego MIR-u i prof. Abdon Stryszak. Mimo przeró?nych trudno?ci grono to spotyka?o si? ?rednio dwa razy do roku i konferowa?o do?? owocnie, opiniuj?c m.in. inicjatywy i plany pracy placówki oraz wydawnictwa. Jego sk?ad od?wie?ano zasadniczo co trzy lata. Do?? szybko zrezygnowali Kukier, Mieleszy?ski i Pelczar, a na ich miejsce weszli pisarz i wydawca Leon Roppel, rodem z Wejherowa, oraz dyrektor Muzeum Pomorskiego w Gda?sku Janusz W?sowicz. Wkrótce wiceprzewodnicz?cym RN zosta? I sekretarz KP PZPR Józef W?sierski, bez w?tpienia zas?u?ony dla kultury miasta i powiatu. Poprzez jego osob? muzeum nawi?za?o wspó?prac? z powsta?ym w 1973 r. (z przekszta?cenia istniej?cego w Wejherowie od 1965 r. oddzia?u Gda?skiego Towarzystwa Przyjació? Sztuki) Towarzystwem Przyjació? Ziemi Wejherowskiej.
W 1972 r. nak?adem muzeum ukaza? si? pierwszy (z trzech) „Informator” muzealny - do?? obszerny zeszyt z referatem kierownika placówki oraz trzema przegl?dowymi szkicami tycz?cymi zasobów MPiMK-P, tj. prasy, muzyki i zbiorów specjalnych. Labudda opisa? powstanie i dzia?alno?? muzeum w pierwszych trzech latach jego istnienia oraz plany na nast?pne trzy. Szeroko omówi? specyfik? „unikalnej placówki muzealnej, jak? jest Muzeum Pi?miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie”. Zaznaczy?, ?e muzeum ??czy w sobie modele muzeum etnograficznego i historycznego, ?e jest „uzupe?nieniem” dzia?alno?ci innych muzeów, ?e terenem swego dzia?ania wkracza na obszar ich zainteresowa?, ale jest to naturalne i nieuniknione. Napisa?, ?e program dzia?ania jest docelowo wyznaczony przez ambitne wizje inicjatorów muzeum i ?e „jego realizacja musi by? obliczana na dziesi?ciolecia”, a w zaistnia?ej sytuacji „naczelnym zadaniem Muzeum Pi?miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie jest zaj?cie si? zagadnieniami kultury duchowej w takim zakresie, jak zosta?o to okre?lone obowi?zuj?cym statutem.”
Wspomniany „ramowy plan dzia?ania” na lata 1972-75 obejmowa? kilka dziedzin. Planowano badania terenowe wsi Chwaszczyno, Luzino i Wierzchucino, które mia?y zaowocowa? monografiami tych miejscowo?ci (ale nie powsta?y). W planach wydawniczych znalaz?o si? 12 pozycji - do ko?ca lat 70-tych ?wiat?o dzienne ujrza?a po?owa. Zamierzano za?o?y? pracowni? introligatorsk? - to si? z ma?ym po?lizgiem uda?o i 1 pa?dziernika 1976 r. zacz??a w nim prac? introligator Gra?yna Kreft (w 1982 r. zast?pi? j? Wies?aw ?ywicki). Powa?nym zamiarem by?a pracownia naukowa, któr? widziano ju? w nowym lokalu MPiMK-P, w przedwojennej willi przy Sobieskiego 239. Budynek mia? ju? 240 m2 powierzchni u?ytkowej. 6 pa?dziernika 1971 r. tymczasowo przyznano go muzeum (potem umow? przed?u?ano), a 13 maja 1972 r. otwarto go uroczy?cie wraz z wystaw? zabytków pi?miennictwa pomorskiego ze zbiorów w?asnych. Ozdobne podzi?kowania „za prac? w?o?on? w organizacj? i rozwój Muzeum” wr?czono przy tej okazji 5 osobom: mgr. L. B?dkowskiemu, „mgr.” Józefowi Borzyszkowskiemu, E. Kami?skiemu, J. Kiedrowskiemu i Kazimierzowi Wrzesi?skiemu, oraz 3 instytucjom: PPRN, Bibliotece PAN w Gda?sku i oddzia?owi ZK-P z Wejherowa. Podpisali je mgr Pawe? Labuda - kierownik muzeum, i prof. Gerard Labuda - przewodnicz?cy jego Rady Naukowej.
Nowy lokal mia? by? przej?ciowy, a Pa?ac planowano przej?? w l. 1975-76. Na parterze mie?ci?y si? trzy sale wystawowe i niewielkie pomieszczenia administracyjne, a na pi?trze dzia? muzyki. Piwnice szybko zape?niono zbiorami, których ci?gle przybywa?o. O skali i jako?ci pracy w terenie mo?e ?wiadczy? fakt, i? pó?niejsi badacze cz?sto natrafiali ju? tylko na ?lady penetracji „ekipy Kami?skiego”. Odby?o si? to na pewno z korzy?ci? dla muzeum, ale niekoniecznie dla kultury regionu. Ocalono na pewno wiele artefaktów, wyja?owiono jednak kulturaln? gleb?, zw?aszcza na wsiach, których dystans do cywilizacji si? tym samym zwi?kszy?. Utrudniono, cho? na pewno w sposób niezamierzony, powstanie jakich? paramuzealnych placówek na prowincji. Ale tym lepiej na tle regionu prezentowa?y si? zbiory wejherowskie, które nabiera?y te? bezcennej warto?ci. Jedn? z pierwszych wi?kszych kolekcji przej?tych prawie w ca?o?ci przez MPiMK-P by?a spu?cizna Jana Rompskiego, zakupiona w l. 1972-73 od rodziny, a w 2005 r. dok?adnie skatalogowana i niebawem opublikowana.
Paw?owi Labuddzie nie uda?o si? rozwin?? szerszej dzia?alno?ci i uzyska? znacz?cych sukcesów. Wp?yw na to mia?y m.in. trudno?ci lokalowe, kadrowe i organizacyjne oraz powody finansowe. Niektóre jego posuni?cia uznano za pospolit? niegospodarno??, nie pomog?a mu te? nadmierna sk?onno?? do alkoholu. Zosta? odwo?any ze stanowiska, a 1 lutego 1973 r. p.o. kierownika (od 1 grudnia 1973 r. kierownikiem, od 1981 r. dyrektorem) muzeum zosta?a wejherowianka Krystyna Makowska, równie? cz?onek PZPR i TPZW, a potem tak?e Ligi Morskiej (od 1982 r.), poprzednio nauczyciel polonista, potem doktor j?zykoznawstwa UG, która przewodzi?a placówce do czerwca 1991 r. Do 1986 r. jej zast?pc? by? E. Kami?ski. W grudniu 1991 r. kolejnym dyrektorem zosta? prawnik i historyk mgr Bogus?aw Breza, pracownik muzeum od 1986 r., który rozwin?? wielostronn? dzia?alno?? kulturaln? na terenie MPiMK-P, zas?u?y? si? te? w nadaniu mu nowej postaci w nowym lokum, zintegrowa? ?rodowisko kulturalne Ziemi Wejherowskiej i sprawi?, ?e muzeum zacz??o by? znane na Pomorzu i w kraju. (W po?owie 2001 r. p.o. dyrektora placówki decyzj? starosty wejherowskiego Grzegorza Szalewskiego zosta?a na rok mgr Anna Kwa?niewska, etnolog z Gda?ska.)
K. Makowska kontynuowa?a profil dzia?alno?ci ustalony przez P. Labudd?. Muzeum posiada?o 4 dzia?y: wydawnictw zwartych, prasy, zbiorów specjalnych i muzykaliów. Organizowano ?rednio po 3 wystawy rocznie, prowadzono prelekcje oraz projekcje, a tak?e wystawy objazdowe, które - mimo braku w?asnych ?rodków transportu - w po?owie lat 70-tych odwiedzi?y Bytów, Puck i Tczew. Cz??? programu dzia?ania skupiono na czasach wspó?czesnych i prezentowano „Literatur? regionaln? w XXX-leciu PRL” (1974) i „?ycie Ziemi Wejherowskiej 1945-1975” (1975), jak równie? „Dzieje grodu Wejhera”. Planowano na pa?dziernik 1974 r. sesj? „Wspó?czesne problemy literatury kaszubsko-pomorskiej”, która si? jednak nie odby?a.
Wydawano wtedy po 2 publikacje w?asne rocznie, m.in. sylwetk? Anny Konkel w uj?ciu I. Trojanowskiej (1975). W 1976 r. pojawi? si? kolejny „Informator”, w którym K. Makowska podsumowywa?a 7-letni? dzia?alno?? placówki, E. Kami?ski pisa? o Aleksandrze Janta-Po?czy?skim (o rodzie tym urz?dzono w grudniu 1976 r. obszern? wystaw?), Janina Cherek o wierzeniach kaszubskich, a P. Szefka o motywach muzycznych w literackim folklorze regionu.
Do?? szybko muzeum si? jednak „zatka?o”. Lata 1973-74 by?y ju? trudne, bo brakowa?o powierzchni wystawowej, za? na koniec 1975 r. muzeum posiada?o ju? 11 tysi?cy eksponatów. Potrzeba nowego lokalu zaczyna?a by? pal?ca i znów postulowano przeniesienie placówki do Pa?acu Przebendowskich. Ta sprawa jednak d?ugo nie rusza?a z miejsca, cho? ju? przy powo?ywaniu muzeum mówiono o takiej jego lokalizacji, istnia?a te? uchwa?a PPRN z 1970 r. W po?owie lat 70-tych pojawi?a si? te? my?l „z innej bajki”: przeniesienia wszystkiego do wejherowskiego ratusza, ale z tego pomys?u szybko si? wycofano. (Innym planem muzeum by?o wtedy przej?cie skansenu w Nadolu, które nast?pi?o pod koniec lat 70-tych, ale ju? w 1982 r. odst?piono go Muzeum Ziemi Puckiej.)
W drugiej po?owie lat 70-tych utrzymywano do?? wyrównany poziom i sta?y charakter dzia?alno?ci. Organizowano 6-8 wystaw rocznie, przewa?nie o tematyce kaszubsko-pomorskiej, czyli jak najbardziej zgodnej z profilem muzeum. W 1978 r. przedstawiono ekspozycj? rocznicow? „X lat Muzeum Pi?miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie”. Muzeum zyska?o te? ksi?gow?, któr? by?a Agnieszka Radtke (pracowa?a do 1991 r.).
Nadal ofiarnie gromadzono zbiory, odbywa?y si? prelekcje, ukazywa?y wydawnictwa, ale nowo?ci? tych lat by?y muzealne sesje naukowe. Temat pierwszej, zorganizowanej w Wejherowie w czerwcu 1976 r., brzmia? „Bajka, ba?? i legenda kaszubska”. W 1977 r. mówiono o „60 latach Wielkiego Pa?dziernika”, a w listopadzie 1978 r. omawiano „60 rocznic? odbudowy pa?stwowo?ci polskiej na ziemi wejherowsko-puckiej”. Wszystkie trzy sesje po??czono z imprezami kulturalnymi: konkursem, koncertem czy wystaw?, i spotkaniami oficjalnymi. Materia?y z pierwszej sesji ukaza?y si? drukiem w 2 cz??ciach: w 1979 i 1983 r.
Inne wa?niejsze wydawnictwa MPiMK-P z tych lat to dwa zbiorowe tomiki kaszubskiej poezji: „Drëszny spiéwë” i „Westrzód dôczi” (oba z rocznicowego 1977 r.), „Legendy z Wejherowa” Teresy Lehmann” (1977) oraz „Informator” za rok 1978. Planowano szybko wyda? jego nast?pn? edycj?, która jednak nie powsta?a.
Na wiosn? 1977 r. ukaza? si? kilkuj?zyczny (m.in. po angielsku i rosyjsku, nak?ad 2600 egz.) przewodnik po muzeach Ziemi Gda?skiej, opublikowany przez gda?ski oddzia? Krajowej Agencji Wydawniczej, a opracowany pod kierunkiem Leona J. ?uki. Podaje on kilka faktów z historii MPiMK-P, cytat ze statutu, wykaz wa?niejszych wydawnictw oraz krótkie omówienie 4 dzia?ów muzealnych: zbiorów specjalnych, wydawnictw zwartych, prasy i muzyki, ten ostatni ograniczony tylko do publikacji. Mo?emy przeczyta?, ?e muzeum by?o otwarte od wtorku do soboty w godzinach 8-15, a w niedziel? od 10-ej do 14-ej. Telefon do placówki by? nadal ten sam: 29-56. (On przez wiele lat si? nie zmienia?, dodano mu tylko pocz?tkowe cyfry 672.)
Wspomniany jubileuszowy „Informator”, opublikowany a? w 1000 egzemplarzy, zawiera za to do?? dok?adny przegl?d 10 lat dzia?alno?ci muzeum pióra K. Makowskiej i referat historyczny J. W?sierskiego „Ziemia wejherowska w latach 1945-1975”. Z pierwszego tekstu dowiadujemy si? muzealnej statystyki: przez pierwsze 10 lat MPiMK-P zorganizowa?o 40 wystaw, które obejrza?o ok. 60 tys. zwiedzaj?cych, wyda?o te? 25 pozycji. Wiele informacji statystycznych zawiera te? drugie opracowanie, które pozwala ujrze? prac? takiej placówki jak muzeum na szerszym tle. Autor bardzo detalicznie omawia zakre?lony okres, podaje dok?adne daty, liczby i nazwiska, co nadaje jego tekstowi du?? warto?? ?ród?ow?.
Rok 1979 by? na d?ugo ostatnim w miar? normalnym rokiem pracy muzeum. W zwyk?ym „jad?ospisie” wystaw dominowa?y kaszubsko-pomorskie, pewnym wyj?tkiem by?a ekspozycja fotograficzna „Gda?sk - zniszczenie i odbudowa”. Nadal prowadzono prelekcje oraz - ostatni rok - projekcje filmowe. W ci?gu 9 lat odby?o si? ich 29, a zgromadzi?y one ??cznie ok. 2 tys. widzów, wi?c raczej niewielu. We wrze?niu 1979 r. J. W?sierski ko?ata? do przewodnicz?cego WRN w Gda?sku Tadeusza Fiszbacha o poparcie idei przej?cia Pa?acu.
W 1980 r. zorganizowano tylko 5 wystaw, w tym „Wejherowo w 35-leciu PRL”. Muzeum otrzyma?o na ten rok 1 mln z?otych dotacji. Powsta?a skromna pracownia introligatorsko-konserwatorska, muzeum wyda?o te? m.in. ?piewnik J. Trepczyka „Lecë choranko”. Dobiega?a ko?ca inwentaryzacja posiadanych muzykaliów, zako?czona w roku nast?pnym. Wtedy te? za?o?ono w MPiMK-P pracowni? fotograficzn?. Planowano skatalogowa? posiadane wydawnictwa i pras?. Personel liczy? 12 osób, w roku 1982 przyby?y 4 kolejne i muzeum mia?o wtedy w?ród nich 10 pracowników merytorycznych.
Z powodu nieodpowiednich warunków lokalowych, a przede wszystkim przepe?nienia placówki eksponatami, w 1981 r. zrezygnowano z prezentacji wystaw we w?asnej siedzibie. Pozosta?y wystawy go?cinne i objazdowe. W pierwszym roku tak okrojonej dzia?alno?ci odby?y si? trzy: o Ceynowie (w 100-n? rocznic? ?mierci), Rompskim i zabytkach literatury pomorskiej, z których cenniejsze pokazano w reprodukcjach lub kopiach. Przedstawiono je w S?upsku, Kartuzach i Oliwie. Florianowi Ceynowie po?wi?con? te? sesj? naukow? w listopadzie 1981 r. W roku nast?pnym wystaw by?o 5, z czego 3 powtórkowe, m.in. Ceynow? pokazano w S?upsku i Starogardzie. Ta nienormalna sytuacja trwa?a prawie do ko?ca lat 80-tych.
Mimo ró?norakich trudno?ci starano si? kontynuowa? statutow? dzia?alno?? placówki. Pozyskano poka?n? spu?cizn? po Aleksandrze Majkowskim, g?ównie z zakupów od cz?onków rodziny. W 1982 r. wydano cenn? prac? ks. Jerzego Wi?ckowiaka „Kalwaria Wejherowska. Dzieje, sztuka i architektura”, której nak?ad szybko si? rozszed?. Powsta?a te? pierwsza praca magisterska o muzeum, któr? w 1983 r. na WSP w Bydgoszczy obroni?a wejherowianka Krystyna Gostomska, prywatnie krewna dyr. Makowskiej. Poda?a w niej m.in. skrót dziejów placówki, kalendarium wystaw i list? wydawnictw. Z zamieszczonej statystyki dowiadujemy si?, ?e do ko?ca 1982 r. na koncie MPiMK-P by?o m.in. 35 wydawnictw (o ??cznym nak?adzie 40 tys. egz.), 20 tys. eksponatów, 63 wystawy i 56 tys. zwiedzaj?cych, w tym 900 korzystaj?cych ze zbiorów do celów naukowych. Natomiast na koncie finansowym pojawi?y si? pewne trudno?ci - muzeum nie mog?o kupowa? wszystkiego i niektóre okazy bra?o w depozyt. W zasadzie przerwano te? wtedy na kilka lat dzia?alno?? wydawnicz?. Za to prowadzono kronik? muzeum, w której zbierano wszelkie artyku?y prasowe nt. MPiMK-P (jej g?ówna cz??? niestety zagin??a). Na ?amach lokalnej prasy jego dzia?alno?? dokumentowa?a m.in. red. Regina Osowicka.
Trudne te lata wype?niono prac? na miar? mo?liwo?ci. Warunki ekonomiczno-polityczne odcisn??y si? i na intensywno?ci, i na charakterze pracy muzeum. I tak: w 1983 r. przedstawiono 7 wystaw, w tym towarzysz?c? sesji „Marynistyka w muzyce”, zorganizowanej w ramach czerwcowego IX Ogólnopolskiego Festiwalu Pie?ni o Morzu. By?a to jedna z trzech sesji w tym roku. W 1984 r. wystaw by?o równie? 7. Cz??? z nich by?a powtórkowa, a jedn? z premierowych by?o „40-lecie PRL”. 14 maja 1984 r. muzeum otrzyma?o honorow? odznak? „Zas?u?onym Ziemi Gda?skiej”. Rok pó?niej wystaw by?o 6, w tym „Wydawnictwa wejherowskiego 40-lecia” oraz ekspozycja nt. S?owi?ców, któr? pokazano w S?upsku. S?owi?cy byli te? tematem jednej z dwóch sesji naukowych w 1985 r. Przeprowadzono pewne badania przyrodnicze oraz wznowiono dzia?alno?? edytorsk? publikuj?c zbiór wierszy Stefana Fikusa „Moje miasto”, po?wi?cony L?borkowi. Natomiast na rok 1986 przypada zdecydowane minimum aktywno?ci wejherowskiego muzeum w tym okresie: 4 wystawy, g?ównie powtórkowe, jak ekspozycja ceynowowska, któr? pokazano w Rumi i ?arnowcu. Rok pó?niej wystaw, g?ównie na terenie Wejherowa, by?o ju? 5, a w?ród nich ekspozycja po?wi?cona kpt. Antoniemu Kasztelanowi, zwi?zanemu z miastem, zorganizowano te? 2 sesje naukowe i wydano m.in. pierwszy tom „Szkiców z kaszubszczyzny” prof. Hanny Popowskiej-Taborskiej. Jednym z nowych pracowników zosta? w tym okresie - przydzielony 1 pa?dziernika 1986 r. do Dzia?u Zbiorów Specjalnych - mgr historii Bogus?aw Breza.
Powoli zaczyna?y si? pojawia? ja?niejsze perspektywy dla MPiMK-P. Przede wszystkim - za przyczyn? ówczesnego prezydenta Wejherowa Zbigniewa Prangi - wyszukano placówce nowe pomieszczenie z przeznaczeniem na magazyn. By? to budynek z pocz?tku wieku przy ul. Wa?owej 14a, w którym dawniej mie?ci? si? magazyn MPHW, a który popada? w ruin?. Uda?o si? znale?? fundusze na jego renowacj? i adaptacj? dla funkcji muzealnych, które zacz?? pe?ni? w ko?cu 1988 r. Prócz pracowni i magazynów na jego 300 m2 powierzchni u?ytkowej umieszczono (na parterze) skromn? czytelni? o wystroju kaszubskim. W niej 18 listopada 1988 r. zainaugurowano oficjalnie prac? lokalu prezentuj?c te? skromn? wystaw? planszow?. W pó?niejszym okresie nie przedstawiano jednak w tej salce (ok. 20 m2) dalszych wystaw, m.in. z powodu du?ej wilgotno?ci pomieszczenia. Wiele wysi?ku w?o?ono w konserwacj?, odgrzybianie i fumigacj? ksi?gozbioru, korzystaj?c z pomocy m.in. Biblioteki Gda?skiej PAN.
Wystawa na Wa?owej by?a jedn? z sze?ciu pokazanych - g?ównie na terenie miasta - w 1988 r. Pozosta?e po?wi?cono m.in. wybitnym postaciom ruchu kaszubskiego: Majkowskiemu, Heykemu i Ceynowie. By? to przegl?d najciekawszych wystaw w historii MPiMK-P, które ?wi?towa?o w?a?nie jubileusz 20-lecia istnienia. Mia?o ono wtedy bud?et w wysoko?ci 11 mln z?, posiada?o 25 tys. eksponatów, opublikowa?o 40 pozycji wydawniczych, z których najnowsz? by?y wtedy „Najstarsze dzieje Wejherowa”, wydrukowane w nak?adzie 3000 sztuk. (Znów planowano kolejny „Informator”, który te? si? nie ukaza?.) Wznowiono wtedy dzia?alno?? o?wiatow?, zorganizowano te? 1 sesj? naukow?. Wybito jubileuszowy medal z napisem: „MPiMK-P / XX lat w s?u?bie Kaszub i Pomorza”. W muzeum pracowa?o wówczas 9 osób. ?ledz?c kronik? wystaw placówki mo?na zauwa?y? wyra?nie post?puj?c? specjalizacj? pracy: jedna osoba odpowiada za tematy muzyczne, inna za fotograficzne, literackie czy wydawnicze, a np. wystawy po?wi?cone ruchowi robotniczemu albo wyzwoleniu Wejherowa przygotowuje jeszcze kto inny, sk?din?d sekretarz muzealnej POP.
Fluktuacja kadr by?a w latach 70-tych i 80-tych powa?nym problemem placówki. W spisie pracowników MPiMK-P zauwa?amy przynajmniej kilkana?cie osób, które pracowa?y w niej góra rok. By? to efekt konfliktów w ?onie kierowniczym muzeum, które odbija?y si? na pracownikach szeregowych, przypisanych jednej z frakcji. Po wielu latach uda?o si? jednak doprowadzi? do pewnej stabilizacji do?wiadczonego personelu z nowymi kadrami. „Pozytywnym” efektem ca?ego tego zamieszania mo?e by? wszak obecno?? wielu znanych figur na li?cie pracowników wejherowskiego muzeum, jak Wojciech B?aszkowski, El?bieta Kania, W?adys?aw Kepka, Kazimierz Klawiter, Adam Klein, Krystyna Muza, Danuta Pioch, Izabela Pryczek czy Piotr Schmandt.
Dwudziestolecie muzeum zaowocowa?o kolejn? prac? magistersk? mu po?wi?con?, a dok?adnie dzia?alno?ci kulturalno-o?wiatowej MPiMK-P w l. 1968-88. Lucyna Trzeciak obroni?a j? na Uniwersytecie Gda?skim w 1990 r. Poda?a m.in., ?e w dwudziestoleciu przez placówk? przewin??o si? 48 pracowników (zamieszcza list?), w tym 27 merytorycznych i 21 osób z obs?ugi, a z zasobów muzeum skorzysta?o 1350 osób, które zg?osi?y 853 tematy badawcze. Mimo ?e powa?nie wzrós? bud?et placówki, to jej potrzeby ros?y dwukrotnie szybciej. Nadal g?ównym celem by?o przej?cie Pa?acu Przebendowskich, a tak?e nowy statut i struktura placówki. L. Trzeciak umiejscawia te zamierzenia w perspektywie roku 2000.
Tymczasem mija? rok 1989, w którym 19 czerwca otwarto wystaw? „Wejherowo w sztuce”, zorganizowano te? 2 sesje naukowe, w tym po?wi?con? „50. rocznicy agresji Niemiec na Polsk?”. Powrócono do dzia?alno?ci wystawowej w placówce oraz kontynuowano prelekcje tematyczne. Niebawem z archiwum ZUS-u pozyskano 3000 teczek personalnych, które wzbogaci?y zasoby muzeum. I nadal by?y one szeroko wykorzystywane do pisania prac maturalnych, magisterskich czy doktorskich. Ju? w 1991 r. powsta?a kolejna praca o muzeum, po?wi?cona relacjom mi?dzy zasobami a ich odbiorc?. Obroni?a j? w Gda?sku Alina Klas (zam. Hope). Zawiera ona m.in. krótki przegl?d zbiorów muzealnych wed?ug stanu na koniec lat 80-tych, który nie straci? swej warto?ci, cho? zbiory MPiMK-P oczywi?cie bardzo si? wzbogaci?y.
Pod koniec sierpnia 1991 r., w odmiennej rzeczywisto?ci politycznej i personalnej, wojewoda gda?ski og?osi? konkurs na stanowisko dyrektora muzeum. K. Makowska musia?a opu?ci? stanowisko, na którym nowe w?adze, a zw?aszcza ówczesny wicewojewoda gda?ski Józef Borzyszkowski ch?tnie widzia? osob? mniej zwi?zan? z poprzednim systemem. Konkurs wygra? historyk i pracownik muzeum Bogus?aw Breza. By?a dyrektor zosta?a wychowawczyni? w wejherowskim O?rodku Spo?eczno-Wychowawczym, próbowa?a te? (bezowocnie) kandydowa? do Sejmu z listy SLD, a obecnie jest na emeryturze.
Za kadencji B. Brezy, która zacz??a si? w grudniu 1991 r., nast?pi? prawdziwy prze?om w historii MPiMK-P, czyli pozyskanie nowej placówki przy ul. Klasztornej 1 (adres przemianowano wkrótce na Zamkow? 2a). Potrzeby lokalowe ju? od wielu lat wskazywa?y na konieczno?? przeniesienia zbiorów, równie naturalny by? wybór Pa?acu Przebendowskich jako siedziby muzeum. Znajdowa? si? on jednak w gestii wojewódzkich w?adz o?wiatowych. Staraniem prezydenta miasta Jerzego Budnika, radnych i dzia?aczy, w tym Krzysztofa Hildebrandta i Henryka Torbickiego, uda?o si? przekona? kurator Danut? Kledzik do pomys?u przeniesienia przedszkola i internatu dla g?uchych, które poprzednio mie?ci?y si? w budynku, i przekazania miastu tego nieco zaniedbanego i cz??ciowo niszczej?cego obiektu. Po za?atwieniu koniecznych formalno?ci ok. 200-letni Pa?ac o (wówczas i d?ugo jeszcze teoretycznej!) powierzchni u?ytkowej wynosz?cej 2000 m2, sta? si? siedzib? muzeum. Formalne porozumienie w tej kwestii podpisano na pocz?tku pa?dziernika 1993 r. Przez krótki okres Pa?ac by? jeszcze miejscem inicjatyw mniej zwi?zanych z tzw. kultur? wysok?, jak kiermasz taniej ksi??ki czy wystawa egzotycznych paj?ków, ale ju? w 1995 r. zako?czy?y si? przenosiny, nast?pi?o faktyczne przej?cie Pa?acu i zacz?? si? jego remont. W 1999 r. ze ?rodków fundacji z Polski i Niemiec uko?czono remont pi?tra, a na pocz?tku 2000 r. przeniesiono do Pa?acu pracownie Dzia?u R?kopisów i Starodruków oraz Dzia?u Sztuki, a tak?e administracj?.
Zmiany czeka?y te? Rad? Naukow? muzeum. Z dn. 1 stycznia 1992 r., „z powodu wieku” zrezygnowa? jej przewodnicz?cy prof. G. Labuda, a jego miejsce zaj?? red. Tadeusz Bolduan, po którym funkcj? t? obj?li kolejno prof. prof. Jerzy Treder, Zygmunt Szultka i Andrzej Ceynowa. Prof. Labuda otrzyma? tytu? honorowego przewodnicz?cego Rady.
W 1998 r. w niegotowej jeszcze siedzibie obchodzono uroczysto?? 30-lecia muzeum. 24 pa?dziernika 1998 r. odby?a si? jubileuszowa konferencja naukowa. Materia?y z niej zosta?y wydane w 2000 r. w zbiorze „Muzea, a dziedzictwo kulturowe Pomorza” pod red. J. Borzyszkowskiego jako wspólne wydawnictwo muzeum i Instytutu Kaszubskiego. Ksi??ka ta zawiera historyczny esej B. Brezy „Muzeum Pi?miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie w trzydziestoleciu” oraz nazwiska pracowników, spis wydawnictw placówki, zdj?cia i liczne reprodukcje. Na pocz. 2003 r. ukaza?o si? kolejne wspólne wydawnictwo IK i MPiMK-P, którym by? IV tom rocznika „Acta Cassubiana” za rok 2002. Wspó?prac? wydawnicz? kontynuowano i przynios?a ona powa?ne osi?gni?cia, jak np. obszerny tom „Dramatów kaszubskich” Jana Rompskiego (2010).
We wrze?niu 2007 r. sko?czy? si? kontrakt dyrektora Brezy i 1 pa?dziernika nowym szefem MPiMK-P zosta? muzykolog mgr Rados?aw Kami?ski, pocz?tkowo jako p.o. dyrektora. Od 1 kwietnia 2008 r. jest on pe?noprawnym dyrektorem Muzeum Pi?miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.
Placówka zatrudnia obecnie 29 osób. Ma sze?? dzia?ów: muzyczny, r?kopisów i starodruków, literatury i prasy, audiowizualny, sztuki i pami?tek oraz o?wiatowy. Wspó?pracuje z lokalnymi w?adzami, instytucjami i ?rodowiskiem kulturalnym Pomorza, w tym ze Zrzeszeniem Kaszubsko-Pomorskim, Instytutem Kaszubskim, Pomorsk? Akademi? Pedagogiczn? i Uniwersytetem Gda?skim. Intensywnie si? te? informatyzuje.
Organem prowadz?cym MPiMK-P jest Starostwo Powiatu Wejherowskiego, od 27 marca 2003 r. ?ci?le w tym wspó?pracuj?ce z Urz?dem Marsza?kowskim Woj. Pomorskiego w Gda?sku, co harmonizuje z ponadregionalnym znaczeniem i charakterem placówki. (W tej kwestii w 2002 r. pad?a propozycja przej?cia prowadzenia muzeum przez Instytut Kaszubski, co si? jednak nie zmaterializowa?o.) Muzeum od pocz?tku posiada - kilkakrotnie modyfikowany - statut.
Dorobek wejherowskiego muzeum to m.in. setki wystaw i ekspozycji, kilkadziesi?t publikacji samodzielnych i drugie tyle wydanych we wspó?pracy z rozmaitymi partnerami, wiele imprez, sympozjów, seminariów i promocji ksi??ek. Cyklicznie odbywaj? si? w nim „Spotkania z muzyk? Kaszub”, które przygotowuje i prowadzi Witos?awa Frankowska. Przez lata muzeum wspó?organizowa?o literacki konkurs im. Jana Drze?d?ona, obecnie zawieszony z braku funduszy.
Niemniej wa?na jest sta?a piecza nad z ka?dym dniem rosn?cymi zbiorami i gromadzenie nowych poprzez zakupy i dary. Coraz lepiej rozwija si? wspó?praca z partnerami zagranicznymi oraz pozyskiwanie ?rodków na dzia?alno??. Czynione s? starania, by jeszcze lepiej wypromowa? muzeum w mie?cie, regionie i kraju oraz wydawa? w?asne wydawnictwo ci?g?e. (O tym mówi si? przynajmniej od ko?ca 1990 r., gdy to zapowiadano wydawanie „Wejherowskich Zeszytów Muzealnych”.) Okazj? do podsumowania minionych lat, a tak?e do spojrzenia w przysz?o??, by?y uroczyste obchody 40 lat istnienia Muzeum Pi?miennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, które odby?y si? w jego wejherowskiej siedzibie 5 wrze?nia 2008 r.
O placówce napisano przez lata wiele notek, relacji i artyku?ów oraz przynajmniej 4 prace magisterskie, bo oprócz trzech omówionych napisa?a tak? te? Dorota Labudda na WSP w Bydgoszczy. Dzieje MPiMK-P uj?to w szeregu publikacji zbiorowych, takich jak „Ziemia Wejherowska”, „Historia Wejherowa”, „Muzea Pomorza Nadwi?la?skiego”, „Muzea pomorskie. Twórcy, zbiory i funkcje kulturowe”, a tak?e w pracy Cezarego Obrachta-Prondzy?skiego „Kaszubskich pami?tek skarbnice”. (SC)



1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Komentarze wyrażają poglądy ich autorów. Administrator serwisu nie odpowiada za treści w nich zawarte.

Wysłane przez: Wątek
tgrabar
Wysłano:: 12.4.2011 18:02  Zaktualizowany: 12.4.2011 18:03
Nie mog? oderwa? si? od tej strony!
Zarejestrowany: 29.10.2003
z: ?ód?
Wiadomości: 474
 Historia MPiMK-P
Ze swojej strony gor?co dzi?kuj? za podane bogate informacje o Muzeum. Tyle ju? razy by?em czy przeje?d?a?em przez Wejherowo. Dzi?ki temu tekstowi - gratulacje dla autora - odwiedz? Muzeum na pewno.
Wyró?nienia
Medal Stolema 2005   Open Directory Cool Site   Skra Ormuzdowa 2002