Wernher von Braun i kaszubska ga??? w rodowodzie twórcy rakiet. Autor: Andrzej Szutowicz

Date:  20.03.2012
Section: Ludzie
Konstrukcja ta by?a milowym krokiem w rozwoju techniki rakietowej, dzi?ki niej cz?owiek móg? stworzy? rakiety kosmiczne. Nikt ze wspó?czesnych naukowców nie neguje osi?gni?? von Brauna,
widzi si? go w?ród tych nielicznych, dzi?ki którym cz?owiek wyruszy? do gwiazd.

Pierwszy ?lad
Polski historyk Micha? Wojewódzki na str. 245 ksi??ki Akcja V-1,V-2 ( wyd. PAX 1984) przytoczy? opowie?? prof. Janusza Groszkowskiego, który przebywaj?c na uroczysto?ciach kopernikowskich w Waszyngtonie, spotka? w ambasadzie RFN Wernhera von Brauna. Otó? von Braun oprócz zadowolenia z poznania cz?owieka, który po przeciwnej stronie w konspiracji „rozgryza?” jego rakiet? V-2, stwierdzi?, ?e gdy zobaczy? efekt pracy profesora, by? zdumiony dok?adno?ci? i trafno?ci? wykonanej ekspertyzy. Ponadto powiedzia?, ?e nazwisko Groszkowski zawsze kojarzy? z nazwiskiem swojej babki. Aby to plastycznie przedstawi?, na odwrocie karty wizytowej napisa? po angielsku „Moja babka by?a z domu Gostkowsky”. Ta dotychczas niezauwa?ona informacja zrodzi?a pytania: Czy?by babka s?ynnego konstruktora wywodzi?a si? z Kaszub? Czy by?a krewn? s?ynnego feldmarsza?ka?

Wernher Magnus Maximilian baron von Braun

Fotografia nr 1
(ur. 23 marca 1912 r. w Wyrzysku ( nazwa niem.Wirsitz), zm. 16 czerwca 1977 r. Alexandria w Wirginii ) – niemiecki uczony, jeden z czo?owych konstruktorów rakiet i pionierów podboju kosmosu. Podczas II wojny ?wiatowej wspó?twórca rakiet V-2. Oficer SS. Po wojnie uczestnik ameryka?skiego programu kosmicznego.


Ojciec Wernhera – Magnus von Braun – swego czasu by? landratem w Wyrzysku, z którego jego rodzina wyprowadzi?a si? do Niemiec po przyznaniu tego miasta Polsce. W rz?dzie Republiki Weimarskiej za kadencji prezydenta von Hindenburga sprawowa? urz?d ministra rolnictwa i edukacji. By? te? za?o?ycielem Niemieckiego Banku Oszcz?dno?ciowego. Zami?owanie Wernhera von Brauna do techniki datuje si? z chwil?, gdy dosta? od matki, Emmy von Braun z domu von Quistrop, teleskop. W 1925 roku przeczyta? ksi??k? profesora Hermanna Obertha Rakieta w przestrzeni mi?dzyplanetarnej, która ukierunkowa?a jego zainteresowania. Studiowa? w Instytucie Technologii w Berlinie i Zurychu. W mi?dzyczasie wst?pi? do Towarzystwa Wypraw Kosmicznych, którego by? najm?odszym cz?onkiem. To tam podczas analizy prac Towarzystwa zwróci? na niego uwag? kapitan Walther Dornberger, przysz?y jego szef i dowódca wojskowego centrum rakietowego . W 1932 roku von Braun w wieku 20 lat otrzyma? licencjat in?yniera mechanika. W 1933 r. zdoby? licencj? pilota. W 1934 r. zosta? doktorem fizyki na Uniwersytecie Berli?skim.
W 1936 r. Wernher non Braun wst?pi? do Luftwaffe. W 1937 r. zosta? dyrektorem technicznym w o?rodku rakietowym w miejscowo?ci, któr? sam wyznaczy? do tej roli, czyli w Peenemünde. Zna? j?, gdy? jego dziadek polowa? tam na kaczki. W tym samym roku wst?pi? do NSDAP , natomiast w 1940 r. zosta? oficerem SS – Untersturmführerem, w której to formacji doszed? do stopnia Sturmbannführera. Ze sw? przynale?no?ci? partyjn? wcale si? nie kry?, o czym ?wiadczy zdj?cie zrobione w gronie oficerów Wehrmachtu, na którym w klapie von Brauna wyra?nie wida? odznak? NSDAP.
By? g?ównym projektantem rakiety balistycznej A-4, która sta?a si? „broni? odwetow?” V-2. Z masow? produkcj? V-2 wi?za?a si? ?mier? wielu tysi?cy przymusowych robotników w kompleksie Mittelbau-Dora. Tylko w styczniu 1944 roku przy produkcji V-2 pracowa?o tam 10 tysi?cy ludzi Wernher von Braun odwiedza? te zak?ady w sprawach technologicznych. Dlatego musia? widzie? panuj?ce tam koszmarne warunki (istniej? zeznania ?wiadków potwierdzaj?ce, ?e widzia? nie tylko to, ale tak?e stosy trupów przy ambulatorium, lecz na ten widok nie zareagowa? ).
W marcu 1944 roku za szkodzenie Rzeszy zatrzyma?o go szczeci?skie Gestapo. Powodem zatrzymania by?o to ,?e rozpowiada? „destrukcyjne” wizje, i? wybuduje rakiety, które wejd? na orbit? oko?oziemsk?, a nawet polec? na ksi??yc, i jakoby skupiaj?c si? na tym zagadnieniu, zaniedba? prace nad now? broni?. Jednak powód by? g??bszy, SS chcia?o przej?? pe?ni? kontroli nad programem rakietowym. Braun akceptowa? gen. Dornbergera, a nie narzuconego przez Himmlera gen. SS Krammera. Obawiano si? te?, ?e jako czynny pilot mo?e uciec z dokumentacj? do Anglii. Po interwencji gen. Dornbergera i ministra Rzeszy Alberta Speera uwolniono go. W 1945 roku odda? si? w r?ce Amerykanów , podda? si? wraz ze swoim zespo?em pierwszemu napotkanemu szeregowcowi ameryka?skiemu. Wybór niewoli nie by? przypadkowy, gdy? von Braun wybra? to pa?stwo, które umo?liwi mu kontynuacj? bada?. Nie pomyli? si?, zosta? cz?onkiem 115-osobowej grupy niemieckich specjalistów, która zosta?a przewieziona do USA i skoszarowana w Forcie Bliss w Teksasie. Tam kontynuowa? prace nad rakietami.
W 1947 roku przyjecha? na krótko na swój ?lub do Niemiec. 1 marca 1947 r. o?eni? si? z bardzo blisk? kuzynk? Marie Irmengard Emm? Luis? Gisel von Quistorp. By?a córk? Aleksandra von Quistorp, brata jego matki Emmy von Braun.
W USA skonstruowa? pocisk balistyczny ?redniego zasi?gu Redstone, który pos?u?y? do powstania rakiety Jupiter C, tej, która wynios?a na orbit? pierwszego ameryka?skiego sztucznego satelit? Ziemi Explorer 1. Von Braun w 1958 zosta? zatrudniony w agencji kosmicznej NASA, staj?c si? pierwszym dyrektorem centrum lotów kosmicznych Marshall Space Flight Center w Alabamie. Kolejnym dzie?em von Brauna by?a rakieta Saturn V, która 21 grudnia 1968 wraz z Apollo 8 wystartowa?a z przyl?dka Canaveral w kierunku ksi??yca. Apollo 8 okr??y? ksi??yc. W nast?pnym roku, 11 lipca cz?owiek wyl?dowa? na ksi??ycu. Tym samym rozpocz?? si? nowy etap w podboju kosmosu.
Wernher von Braun zmar? na raka .Mia? troje dzieci, dwie córki: Iris (ur. 1948 r.) i Margrit (ur.1952 r.) oraz syna Retera (ur.1960 r.). Odznaczony by? Krzy?em Rycerskim ?elaznego Krzy?a przez NASA Distinguished Service Medal, RFN-owskim Bundesverdienstkreuz oraz ameryka?skim National Medal of Science.

Rodowodowe zawi?o?ci
Rodzina Wernhera von Braun u?ywa?a tytu?u barona. Jej korzenie mocno usadowi?y si? w Prusach Wschodnich i na Pomorzu. Maj?tek rodowy mie?ci? si? w Dubkach (Neucken) (rejon Kaliningrad). Matka Emmy (matki Werhnera) Melitta Cecile von Quistorp urodzi?a si? w Crenzow (Kr. Greifswald,
pol. Gryfia), gdzie jej rodzina mia?a swoj? posiad?o??. Tak?e w Crenzow urodzi? si? jej ojciec, cz?onek pruskiego domu panuj?cego, Wernher von Quistorp. 21 maja 1885 r. po?lubi? on urodzon? w Rzucewie (Rutzau, Kr. Putzig) w gm. Puck 24-letni? Marie Eleonore Dorothea von Below.
Oboje pa?stwo von Quistorp w odleg?ych czasach, cho? nie w tzw. prostej linii, mieli królewskich przodków. Wernher von Quistorp móg? pochwali? si? antenatami w postaci królów Danii, np Waldemarem I (1131–1182), Waldemarem II (1170–1241), Ablem (1218–1252 ), a w?ród przodków ?ony byli Robert III król Szkocji (1337–1406), Edward III król Anglii (1312–1377). Pradziad Marie von Below to urodzony w Gda?sku Otto Alexander Heinrich Dietrich von Keyserling (1765–1822), który po?lubi? Emilie Alexandrine von Doenhoff (1769–1840). Zrodzona z tego zwi?zku córka Emma Friederike Caroline Alexandrine von Keyserling ( 1800-1856) by?a matk? ojca Marie, Karla Emila Gustawa von Below (1821–1872 ). Poprzez ród Doenhoffów Marie von Quistorp szczyci? si? mog?a zwi?zkami genealogicznymi z królem Anglii Henrykiem II (1133–1189) oraz z królami Francji: Ludwikiem IX (1214–1270), Filipem III (1245–1285), Filipem IV (1293–1350), Janem II (1319–1364). Co ciekawe, Wernher von Braun poprzez spu?cizn? genealogiczn? rodziny von Quistorp mia? wspólnego przodka z Dian? Franciszk? Spencer (1961–1997) ,s?ynn? ksi??n? Walii .Ten przodek to wspomniany Waldemar II, ?redniowieczny król Danii.

Gostkowscy – kaszubscy przodkowie

Skan


Ojciec Wernhera von Braun, baron Magnus, by? synem Maximiliana von Braun ( 1833–1918) i Eleonore Wilhelmine Jeannette von Gostkowski (1842–1928). Czyli rzeczywi?cie babcia pioniera podboju kosmosu by?a z domu Gostkowska. Ale pochodzi?a z Mazur. Urodzi?a si? 17.04.1842 r. w Dusinie (Duzlen) w dzisiejszym powiecie i?awskim. Zmar?a w Królewcu. Jej rodzice, pruski porucznik Gustaw Adolf Leo von Gostkowski (1801–1857) i Friederike Ludowika Gottliebe zd. Brandt (1804 –1887) równie? pochodzili z Prus Wschodnich. On urodzi? si? w Markinach (Markienen), w pow. Bartoszyce, ona by?a z okolic Mamonowa (Jaeckwitz, Kr. Heiligenbei). Oboje zmarli tak?e w Królewcu.
W latach 30. XIX w. (10 kwietnia 1838 r.) zmar? w Bartoszycach (Bartenstein) ojciec wspomnianego por. Gustawa Adolfa, mjr Georg Ludwig von Gostkowski, i to on jest kaszubskim ogniwem w genealogii von Brauna. Urodzi? si? 27.11.1763 r.w maj?tku Gostkowskich (od 1756 r.) Komaszewo (Nieder Cosmow), 5 km na wschód od Wicka w pow. l?borskim. Zapewne jako pruski oficer trafi? z Kaszub do Prus Wschodnich, tam 30.03.1792 r. w Rossen (Kr. Heiligenbei) o?eni? si? ze wschodni? Prusaczk? Louise Herlene Albertine von Brandt (1771–1837).
Przedstawiciele Gostkowskich byli kaszubskimi autochtonami. Ojciec majora Johann Paul von Gostkowski urodzi? si? w 1733 r. w D?brówce Wielkiej w pow. l?borskim, a zmar? w Komaszewie 22.12.1776 r. Jego ?on? by?a Elisabeth Charlotte von Thadden. Urodzi?a si? 20.01.1739 r. w Redystowie (Reddestow) w pow. l?borskim, a zmar?a 2 lutego 1783 r. w m. Gartkowice
(Gartkewitz). Jej matka Elisabeth pochodzi?a z wielce zas?u?onej pomorskiej rodziny von Zitzewitz, o kaszubskim rodowodzie. Ostatnim odnotowanym w genealogii von Braunów Gostkowskim jest Philip Jakob von Gostkowski z D?brówki Wielkiej, który 20.01.1762 r. w Redystowoe po?lubi? Ann? Christin? von Bandemer.

Von Thadden to poprzez Gostkowskich te? rodzina
Ciekawe s? losy ojca i braci praprababki von Brauna, wspomnianej Elisabeth von Gostkowski z d. von Thadden. Jej ojciec Franz Ludwig von Thadden (ur.7.XI.1693 r. w L?borku, zm. 17.VI.1779 r. w Redystowie), by? kapitanem pu?ku piechoty von Grumbkow nr 17 i w?a?cicielem Redystowa. Jej najm?odszy brat Ernst Dietrich von Thadden (03.03.1746 r. w Redystowie) by? adiutantem przybocznym Fryderyka Wielkiego i Fryderyka Wilhelma II. 22.10.1792 r. jako major zosta? odznaczony za wojn? przeciw Francuzom (tzw. kampania re?ska ) orderem Pour Le Mèrite. S?u?y? w pu?ku piechoty von Arnim nr 13. By? cz?onkiem Naczelnego Komitetu Wojennego. Dos?u?y? si? stopnia pu?kownika. Zmar? w wieku 53 lat w Berlinie (1799 r.).
Najstarszy brat Johann Leopold von Thadden (ur. 20.XI.1735 r. w Redystowie) zas?yn?? tym, ?e jako podoficer batalionu grenadierów von Retzow bra? udzia? we wszystkich kampaniach wojny siedmioletniej, by? wielokrotnie ranny. Nale?a? do najs?ynniejszych pruskich podoficerów. W 1758 r. zosta? podporucznikiem. W 1774 r. otrzyma? Pour Le Mèrite, w 1777 r. by? podpu?kownikiem i zosta? dowódc? pu?ku piechoty Först von Anhalt- Bernburg nr 3. Pu?kownikiem zosta? 10.09.1780 r. 03.06.1784 r. zosta? genera?em majorem i dowódc? pu?ku piechoty nr 3. Po kampanii re?skiej by? ju? genera?em porucznikiem. W 1799 r. zosta? honorowym gubernatorem twierdzy Spandau. Zmar? w wieku 87 lat w Halle 27.10.1817 r.
Nie znaleziono dowodu na to, ?e feldmarsza?ek von Yorck jest spokrewniony z t? lini? Gostkowskich.


Post?p a ludzkie ofiary
U zarania realizacji kosmicznych wizji Wernhera von Brauna by?y ludzkie ofiary i to nie pojedyncze. Von Braun konstruowa? V-2 z pe?n? ?wiadomo?ci?, ?e jest to bro?, która poch?onie ?ycie tysi?cy cywili. I tak si? sta?o. Tragizm ten ulega zwielokrotnieniu, gdy we?mie si? pod uwag? to, ?e tak?e produkcja tej broni masowo zabija?a ludzi. Gin?li od bomb, z g?odu, chorób, represji. S? dowody na to, ?e von Braun widzia? ich gehenn? i nawet nie reagowa?.
Czy by? nazist?? Faktem jest, ?e ?wiadomie wst?pi? do nazistowskiej partii. By? oficerem SS. Te dane cz?sto pomija si? w jego notach biograficznych, natomiast eksponuje si? jego kilkudniowe aresztowanie przez Gestapo. Zapomina si? przy tym ,?e powodem tego epizodu nie by?a antynazistowska postawa von Brauna, lecz albo g?upota, albo typowe ambicjonalno- kompetencyjne rozgrywki realizowane przez SS. Zwolennicy tej postaci staraj? si? go „wybiela?”, argumentuj?c, ?e wszystko to, co robi?, robi? dla nauki, post?pu itd. ?e musia? i?? na kompromis z sumieniem. Dlatego s?u?y? pa?stwu nazistowskiemu, bo dzi?ki temu mia? szerokie i nieskr?powane mo?liwo?ci dzia?ania.
Spe?nienie wizji poch?on??o go ca?ego. Wielkie czyny wielkich ludzi maj? to do siebie, ?e wszystko, co w ich ?yciu z?e, uchodzi w zapomnienie. Tak dzieje si? w przypadku Wernhera von Brauna, zwanego z poetycka „Baronem od gwiazd”.
Mo?na by zada? sobie pytanie, czy gdyby nie powsta?o V-2, nie by?oby lotów w kosmos? Pytanie mo?e niedorzeczne, ale warto na nie odpowiedzie?. By?yby i to pewnie w tej samej kolejno?ci, jak to si? odby?o, jedynie kilka lat pó?niej. Ciekawe, czy Wernher von Braun zdawa? sobie spraw?, ?e w przypadku powodzenia prac nad niemieck? bomb? j?drow? jego rakiety by?yby doskona?ymi jej no?nikami? Mo?liwe, ?e nic o tej broni nie s?ysza?, ale gro?ba taka by?a bardzo realna, zadecydowa? przypadek. Czy dla post?pu warto by?o tworzy? narz?dzie totalnej zag?ady?
Post?p nie jest i nie mo?e by? usprawiedliwieniem ?mierci niewinnych ludzi i dlatego w przypadku ofiar V-2 nie powinno si? o nich zapomina?.

Opracowa? : Andrzej Szutowicz


Literatura:
Marek Dzi?cielski, „Pomorskie Sylwetki”, str. 191,193,194.
www.eszkola.pl/baza-danych/czytaj/334 - 30k
http://hometown.aol.com/rfield/vBraun.html#mb http://www.worldroots.com/~brigitte/royal/plantagenet/emmyquistorpline1886.htm www.quistorp.de/Quistorpia/QuistorpCrenzowerZweig.pdf
http://www.geneall.net/D/per_page.php?id=336901 http://www.geneall.net/D/per_page.php?id=539695
Ahnenliste der Marie von Below http://hometown.aol.com/rfield/vBraun.html#mb
Ahnenliste des Wernher von Quistorp http://hometown.aol.com/rfield/vquist.html
http://pl.wikipedia.org/wiki/V1
http://terroriste.wordpress.com/2007/10/03/vergeltungswaffe-1v1/
http://www.spedycje.pl/aktualnosci/przeglad_prasy/6357/wunderwaffe_z_osowej_gory.html

Artyku? poprzednio by? publikowany w pi?mie \"Naji Goche\", nr 41, lato 2009, pod tytu?em \"Baron von Braun\".
This article comes from Nasze Kaszuby
http://naszekaszuby.pl

The URL for this article is:
http://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=265

Copyright (c) 2022 by Nasze Kaszuby