CSB - miedzynarodowe oznaczenie j?zyka kaszubskiego

Date:  17.12.2007
Section: CSB (ISO-639-2)
19 maja, na wniosek serwisu internetowego Zasoby Kaszubsko-Pomorskie, Biblioteka Kongresu USA przydzieli?a j?zykowi kaszubskiemu oznaczenie „CSB”, odt?d stanowi?ce mi?dzynarodowy kod tego j?zyka wed?ug normy ISO 639. Biblioteka Kongresu jest delegowana przez Mi?dzynarodow? Organizacj? Standaryzacyjn? (ISO) do prowadzenia rejestru trzyliterowych kodów j?zyków (tzw. Alpha-3) w ramach normy ISO 639-2. Przydzielenie mi?dzynarodowego kodu ma przede wszystkim znaczenie techniczne dla systemów klasyfikacji dokumentów, ale oprócz tego wskazuje na powa?ny status j?zyka kaszubskiego. Podobnie jak tablica z tekstem modlitwy „Ojcze Nasz” w Jerozolimie pokazuje, ?e Bóg rozumie po kaszubsku, tak trzy litery „CSB” mówi?, ?e j?zyk kaszubski jest pe?noprawnym ?rodkiem wymiany informacji we wspó?czesnym ?wiecie.

Standaryzacja nazw i oznacze? jest konieczna wsz?dzie tam, gdzie dochodzi do mi?dzynarodowych kontaktów i wymiany informacji. Ustalenie oznacze? j?zyków zosta?o wymuszone pierwotnie przez bibliotekarstwo i archiwistyk? – dziedziny, w których konieczne by?o systematyzowanie dokumentów napisanych w ró?nych j?zykach. Norma ISO 639 powsta?a w pierwszym rz?dzie na u?ytek tych dziedzin. Jednak wprowadzone w niej oznaczenia s? przeznaczone do u?ycia wsz?dzie tam, gdzie zachodzi potrzeba u?ycia jednolitej, skróconej nazwy j?zyka (b?d? – je?li istnieje – zwi?zanej z nim narodowo?ci). Ustandaryzowanie oznaczenia j?zyka kaszubskiego b?dzie szczególnie przydatne do katalogowania i wyszukiwania dokumentów kaszubskoj?zycznych takich jak cho?by strony internetowe.

Pierwsze znane mi kodowe oznaczenie j?zyka kaszubskiego zosta?o u?yte w 1994 r. w tzw. „KS-fontach” – czcionkach zawieraj?cych wszystkie kaszubskie znaki, przygotowanych przeze mnie na u?ytek miesi?cznika „Pomerania” (czcionek tych do dzi? jeszcze u?ywa t?umacz Nowego Testamentu E. Go??bek). W mi?dzyczasie pojawi?o si? w u?yciu sporo innych oznacze? (KA, CS itp.), tworzonych samodzielnie przez ró?nych autorów. Problemy wynikaj?ce z tej sytuacji sta?y si? istotne podczas prac nad edytorem KaszEd. Twórcy tego programu byli wyczuleni na kwestie standaryzacji, gdy? wi?za?y si? one z tak istotnymi sprawami jak kodowanie kaszubskich znaków czy uk?ad klawiatury. Kaszubsk? stron? kodow? i uk?ad klawiatury mo?na by?o w pe?ni zdefiniowa? w ramach wewn?trznej dyskusji (informacje o tym dost?pne s? na stronie www.zk-p.pl/komputery). Wewn?trzne ustalenie jednak nie wystarcza do okre?lenia kodu j?zyka, gdy? tak przyj?ty kod móg?by kolidowa? (teraz lub w przysz?o?ci) z kodem innego j?zyka. Oznaczenie j?zyka musi zosta? zatwierdzone przez powszechnie uznan? instytucj? mi?dzynarodow?.

Oznaczenia j?zyków, narodów, pa?stw s? normowane przez Mi?dzynarodow? Organizacj? Standaryzacyjn? (ISO – International Organization for Standarization). Oznaczenia j?zyków okre?la norma ISO 639. Norma ta wyró?nia kody dwuliterowe (Alpa-2, ISO 639-1) i trzyliterowe (Alpha-3, ISO 639-2). Kody trzyliterowe s? przydzielane wszystkim j?zykom, w których zosta?o stworzone co najmniej 50 dokumentów b?d?cych w posiadaniu od 1 do 5 instytucji. Kody dwuliterowe zarezerwowane s? dla du?ych j?zyków, wymogi przydzielenia kodu Alpha-2 s? rygorystyczne i obejmuj? m.in. udokumentowanie u?ycie j?zyka w ró?nych specjalistycznych dziedzinach (nauce, technice, ?yciu spo?ecznym), istnienia du?ego zasobu s?ownictwa i literatury fachowej oraz powszechnie uznanej instytucji normuj?cej j?zyk. J?zyki posiadaj?ce kod dwuliterowy posiadaj? równie? kod trzyliterowy.

J?zyk kaszubski ju? wcze?niej by? wymieniony w normie ISO 639-2. By? mu przydzielony kod „inne j?zyki s?owia?skie” – SLA. Na pocz?tku 2003 r. do komisji rejestracyjnej normy ISO 639-2 zosta? przeze mnie z?o?ony wniosek o przydzielenie j?zykowi kaszubskiemu samodzielnego kodu trzyliterowego.

Wymienienie 50 dokumentów kaszubskoj?zycznych nie stanowi problemu. Ze wzgl?dów praktycznych i presti?owych do wniosku zosta? do??czony wykaz pozycji ze zbioru biblioteki Uniwersytetu Gda?skiego – instytucji, która staje si? o?rodkiem normalizacji j?zyka kaszubskiego. Przedstawiamy przygotowany przez Paw?a Szczypt? wykaz.

19 maja 2003 r. dla j?zyka kaszubskiego zosta? zatwierdzony kod CSB. Powinien by? on u?ywany wsz?dzie tam, gdzie potrzebne jest skrótowe oznaczenie j?zyka kaszubskiego lub Kaszubów – na stronach internetowych, na wykazach etnicznych, w katalogach bibliotecznych. Zach?camy do jak najszerszego rozpowszechniania informacji o mi?dzynarodowym oznaczeniu j?zyka kaszubskiego. Przyznanie tego kodu jest niezbyt spektakularnym, ale istotnym etapem rozwoju nowoczesnej kaszubszczyzny. Oficjaln? informacj? o kodzie CSB mo?na znale?? na stronach Biblioteki Kongresu USA http://www.loc.gov/standards/iso639-2 .
This article comes from Nasze Kaszuby
http://naszekaszuby.pl

The URL for this article is:
http://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=49

Copyright (c) 2022 by Nasze Kaszuby