Forum
Losowe zdjęcie
Rynek 3
Pomerania
Wygląd strony

(2 skórki)
Kaszëbskô Jednota | www.kaszebsko.com
Stowarzyszenie Osób Narodowości Kaszubskiej

Strona główna forum
   Historia
     Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?

Poprzedni wątek | Następny wątek
Nadawca Wątek
Stojgniew
wysłane dnia: 3.8.2011 10:25
Nie mogę oderwać się od tej strony!
Zarejestrowany: 19.5.2011
z: Antiquissima Polonia, Mazovia
Wiadomości: 306
Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?
Cytat:
Przytoczone wyżej przez kol. cytaty absolutnie nie świadczą o tym by uznać za prawdziwą cytowaną tu kolegi tezę o rzekomym sztucznym narzuceniu nazwy Kaszuby w początku XX wieku.

Idąc tym tropem można by uznać, że żadnych Polaków nie było a polska tożsamość to sztucznie narzucony przez Mickiewicza wynalazek. Zresztą w odniesieniu do ludu wiejskiego w całej Polsce taki zarzut możnaby własciwie przecież postawić. Jeżeli Wyspiański w poczatkach XXwieku opowiada o tym że Panna młoda pod Krakowem pyta co to właściwie ta Polska - no to co - uznajemy, że polskość to sztuczny wynalazek "wtórnie zaszczepiony u ludu wiejskiego"? i wywodzimy z tego teze o tym że Polaków nigdy nie było i tym bardziej nie ma?

Podstawową sprawą, którą kolega koniunkturalnie pomija albo jej nie rozumie to wielopłaszczyznowość tożsamości. Zwłaszcza odnośnie ludu wiejskiego epoki feudalnej. Jest oczywiste, że poddani polskiego króla chodzacy do kościła z polskim kazaniem zapytani przez ewentualnego ciekawego w XVIII wieku określą siebie jako polscy ludzie. Jest oczywiste że zapytani przez Niemca w XIX wieku określą siebie jako Prusacy katolicy polskiej mowy. Tylko że te tożsamośći, o których właśnie można powiedzieć że są odgórnie narzucone wcale nie wykluczają innych tożsamości: zwiazanych z najbliższą okolicą - (owi jastarniccy Reboce), oraz także szerzej - kaszubskiej w odróżnieniu od innych "polskich ludzi" z głębi lądu.

A propos Reboków: Owych mikrotożsamosci regionalnych ograniczonych do charakterystycznych krain przyrodniczych, czy poszczegónych parafii na Kaszubach było znacznie więcej i niektórym ignorantom do dzisaj sie wydaje że z istnienia Gochów, Krubanów, Lesoków należy wywodzić coś wiećej niż folklorystyczna ciekawostkę. Śmiem twierdzić że tożsamości te powstały w okresie pańszczyźnianego przypisania do ziemi, co powodowało ograniczoną ruchliwość migracyjną tych społeczności. Tylko co ma z tego wynikać? Że tożsamość kaszubska to XX wieczny wynalazek? Na tej podstawie możnaby argumenować że z istnienia Radomiaków i Rzeszowiaków wynika że Polacy nie istnieją.




Bardzo upraszczasz. Ale po kolei.


1. Wydaje mi się, że sam mieszasz płaszczyzny tożsamości o których sam wspomniałeś. Polscy chłopi przeważanie mieli świadomość etnicznej i językowej polskości od wieków, od całych stuleci. Nie wiązało się to z żadną religią per se tylko przede wszystkim z mową, wspólnotą językową i tradycją państwową. To prawda, że chłopi nie tworzyli jednego narodu z szlachtą - ale taki stan rzeczy zależał od uwarunkowań społecznych, systemu feudalnego który przemianie uległ dopiero w XIX wieku. Natomiast w znaczeniu etnicznym chłopi, przynajmniej w głównych polskich dzielnicach wiedzieli, że są Polakami choć istotnie czasem tożsamość lokalna była silniejsza od tej ogólnopolskiej.


2. Pomijasz fakt, że nazwy takie jak Polacy czy Ślązacy albo Mazurzy wzięły swój początek w epoce plemiennej i od wieków przywarły jako określenia ludności poszczególnych dzielnic czy nawet całego państwa. Tak było z Kaszubami. Jednak co innego stanowiła nazwa "Kaszubów" na Pomorzu Zachodnim, gdzie była nazwą rodzimą, używaną przez samą ludność, co odnotował już Kantzow czy Hilferding, a co innego w Prusach Zachodnich - gdzie do XX wieku ludność nie mówiła o sobie "Kaszubi". Udawanie, że nie ma tutaj żadnej różnicy i że różnica ta nie tkwiła w innej świadomości etnicznej chyba zda się na nic? Etnicznych Zachodnioprusaków przezywano bądź to "Kaszubami" bądź "Polakami" - ale oni sami tych określeń względem siebie raczej nie używali albo uzywali rzadko. Natomiast Górale czy Polacy odwrotnie. Dla nich te nazwy były częścią ich własnej tożsamości od wieków. Nazwa "Kaszuby" natomiast została zaadoptowana późno. Z tych źródeł które przytoczyłem jasno wynika, że:


- ludność Prus Zachodnich posiadała silną tożsamość lokalną i świadomość własnej odrębności etno-językowej, która wyrażała się w stosowaniu rodzimych przezwisk jak i określenia "polaski" na dialekty niekaszubiące.


- ludność Prus Zachodnich jako naczelny wykładnik swej tożsamości uznawała wyznanie i język kościelny. Nie nazywała siebie powszechnie ani Kaszubami ani Polochami, aż po schyłek XIX wieku.


- ludność Prus Zachodnich i Kaszubi z Pomorza Zachodniego nie tworzyli jednego etnosu. W ich świadomości nie istniała między nimi wspólnota etniczna. Odmienne wyznanie miało dużo większe znaczenie niż sama mowa.


- Zachodniopruscy "Katolacy" zaczęli używać wobec siebie miana "Kaszubów" dopiero w XX wieku, pod wpływem warstw wyksztalconych wśród których termin ten upowszechnił się pod wpływem polskiej etnografii. Wzbudzało to kontrowersje wśród uczonych niemieckich. Przezwisko którym do tej pory określala się sąsiednia ludność zachodniopomorska stało się nową nazwą rodzimą ludności zachodniopruskiej - w granicach zakreślonych przez XIX wieczną etnografie i dialektologię.




Istniało wśród Kaszubów zapotrzebowanie na termin który określałby ich tożsamość lokalną zbiorczo i odróżniał od grup sąsiednich. Tym terminem stała się nazwa "Kaszubi", ktorej dostarczyła etnografia. Nie był to jednak proces oddolny, ktore swe źródła wziął w jakiejś tradycji plemiennej czy poczuciu wspólnoty z ludnością Pomorza Zachodniego. Wśród Kaszubów istniał już termin o podobnym znaczeniu - brzmiał on "puolscy ledze". Więc w skrócie, jeśli mielibyśmy postawić pewne pytania:



1. Czy dzisiejsi Kaszubi posiadali silną tożsamość lokalną?

Tak. Co wyrażało sie w nazwach jak Rebocy, Gochy itd. I byli świadomi własnej dialektalnej odrębności od grup niekaszubiących.


2. Co było wykładnikiem ich tożsamości?

Polski kościół katolicki i polski język kościelny. Przez co Polaków także wliczali do "puolscy ledze" ale Słowińców już do "Niemców".


3. Czy posiadali tożsamość kaszubską?

Nie. Ta tożsamość była im obca do XX wieku. W przeciwieństwie do Kaszubów Pomorza Zachodniego, ludnośc Pomorza Zachodniego odbierała to jako pogardliwe niemieckie przezwisko tak zresztą jak i "Polacken".


4. Na ile adopcja nazwy "Kaszubi" oparta jest o autentyczne poczucie tożsamości kaszubskiej, a na ile to zwykła nazwa wypromowana dla oznaczenia lokalnej społeczności o unikalnym charakterze - a więc twór zupełnie odgórny narzucony przez etnografię i literaturę jak w przypadku Mazurów Wieleńskich czy Kurpiów?

A właśnie! ...tutaj warto podyskutować. Sadze, ze gdyby Ceynowa, Parczewski, Ramułt i Lorentz uparcie forsowali nazwę "Słowińców" jako termin określający ludność kaszubiącą, to dziś na Pomorzu mielibyśmy "Słowinię" a nie "Kaszuby".


Cytat:
Tylko co ma z tego wynikać? Że tożsamość kaszubska to XX wieczny wynalazek? Na tej podstawie możnaby argumenować że z istnienia Radomiaków i Rzeszowiaków wynika że Polacy nie istnieją.


Tylko, że Radomiacy i Rzeszowiacy nie wstydzili się miana "Polaków" i sami jej względem siebie używali. Nie byla ona dla nich pejoratywnym, pogardliwym przezwiskiem używanym przez ludność ukraińską, niemiecką czy inną obcą. A dla zachodniopruskich "puolskich ledzi" owych "Reboków" czy "Gochow" nazwa "Kaszubi" właśnie taka była. Nie relatywizuj.



Cytat:
Tym samym - ani z istnienia tożsamośći odgórnych: Katolik, Polski Człowiek ani z istnienia tożsamości mikroregionalnych jak Rebok czy Lesok wcale nie wynika, że nie istnieje jeszcze jedna tożsamość, której istnienie poświadczaja przecież wszystkie te omawiane tutaj dokumenty ostrożnie licząc od późnego średniowiecza - kaszubska. tak jak będąć ojcem można być jednocześnie synem i sąsiadem tak samo będąc
polskim człowiekiem i katolikem można być jednocześnie Kaszubą i jeszcze Pucczaninem.

Do tego dodajmy jeszcze jedna cechę tożsamości - w jakiś sposób pojawia się ona w kontrze do innych. Nie przypadkowo Niemcy z włskiegio Tyrolu są bardzij "niemieccy" od berlińczyków a Polacy na Litwie czy w Chicago pielęgnuja polskość w sposób dla wspólczesnych mieszkańców RP emocjonalny i anachroniczny.




Dokumenty poświadczają, że istniała tożsamość kaszubska w Prusach Zachodnich od średniowiecz? Jakie konkretnie dokumety?


Bynajmniej. Poświadczają tylko tyle, że ludność Pomorza Gdańskiego nazywano kaszubską w źródłach niemieckich, w ustach wykszatłconego niemieckiego mieszczaństwa czy polskiej szlachty. I to nie zawsze. Szlachtę pruską, panków, zwano czasem kaszubską. Ale także i polską, pomorską, pruską... Natomiast kompletnie nic nie wskazuje na to, ze chłopi - Ci prości Rebocy i Lesocy sami zwali sie "Kaszubami", że ich tożsamośc lokalna i świadomość własnej odrębności sięgała dalej poza granice owych "Zaborów" "Gochów" czy "Reboków" i tworzyła jedną spójną całość w dokładnie takich samych granicach jakie obejmowało zjawisko kaszubienia. To zupełny mit.


Źródła, jeszcze XIX wieczne, wyraźnie ukazuja prosty lud którego głównym wykładnikiem tożsamości było wyznanie i język kościoła - wiec tak jak w Krajnie, czy prawie jak na Polesiu. Nie istniała tu jakaś odwieczna tradycja plemienna "kaszubskości", nie istniało poczucie narodowego zjednoczenia od Chojnic po Puck. Nitsch zresztą wyraźnie pisał, ze gwary kaszubskie na południu bliższe były w fonetyce sasiednim gwarom polskim i przechodziły w borowiackie zupełnie płynnie a ludność mieszała sie dowolnie. Kaszeba z Brus czy Swronychgaci latwiej dogadywał sie z niż z Krajniakiem czy Tucholakiem niz Rebokiem.



Sam Lorentz tez podkreslal olbrzymie zroznicowanie gwarowe Kaszub charakterystyczne dla ludnosci zasiedzialej i malo ruchliwej. Tożsamość tych ludzi nie była oparta o średniowieczną kaszubskość, o tradycje plemienna skoro ani sama sie do kaszubskosci nie przyznawała, ani nie utożsamiała sie z Kaszubami z Pomorza Zachodniego. Równie dobrze mozemy powiedziec że ludnosc ta byla od Średniowiecza Polakami - bo tak nazywala ja niemiecka ludnosc Pomorza Zachodniego, tak okreslaly ja dokumenty krzyzackie i tak tez przezywala ja autochtoniczna ludnosc Pomorza Zachodniego - a wiec ta która sama siebie zwala Kaszubami.


Cytat:
Tożsamość słowiańskiej ludności pomorskiej w Księstwie Pomorskim istniała jako odrębność wobec domijącej ludności niemieckiej i wyrażałą w okresleniu Słowianie/Kaszubi/Polacy. Z uwagi na wyznanie ewangelickie i brak tradycji państwowych polskich określenie Polacy było jakby najsłąbsze ale tez oczywiscie było skoro ksiegi liturgiczne Kaszubów z ksiestwa były polskie. Odrebność ludnosci pomorskiej w Prusach Królewskich była słabo dostrzegana bo lud wiejski w ogóle był w tym państwie słabo dostrzegany - ale jeżeli była to wyrażałą sie w określeniu Cassubia. Z kolei tożsamość tejże ludności w dobie pruskiej tworzyła się w opozycji do dominjącej protestanckiej ludności niemieckiej i pod przewodem polskich księży wyrażała w określeniach opozycyjnych wobec Niemcó i Protestantów jako Polacy, Katolicy ale i przecież także Kaszubi. ks. Szczepan Keller przecież nie zaprzeczał że kaszubui istnieją on sam za kaszubę sie uważał ale uwazał też że to tak naprawdę polskość.



Co do pierwszej częsci - zgoda! Istniała więc wśród ludności pomorskiej:


- Szersza tożsamość słowiańska, która wiązała się poprzez język litrugii i tradycje państwowe czy wreszcie stanowe z polską. Stopień tego powiązania był różny na Pomorzu i w Prusach i zapewne rózny też w obrębie poszczególnych powiatów i grup społecznych.


- Węższa tożsamość lokalna w oparciu o własną mowę, wyrażająca się w używaniu rodzimych nazw i przydomków, oraz rozróżnianiu dialektów "puolskich" i "polaskich".


Śmiem jednak wątpić by ta tożsamość określana była nazwą "Cassubia". Może w ustach Niemców czy Szlachty. U samego ludu zaś tylko na Pomorzu Zachodnim - bo tu ludzie sami powszechnie mówili o sobie "Kaszebi" lub "kaszebska mowa". W Prusach Zachodnich tak nie było. Czemu? Poza tym jeśli mówimy o dokumentach gdzie napisane jest że taki duchowny czy szlachcic był Prusakiem i Kaszebą to trzeba pamiętać, że pojęcie to mogło mieć znaczenie geopolityczne jak Prusy czy Pomorze - nie etniczne. Na to wskazują sformułowania typu "Pomeranie sue Cassubia". Po drugie, pojęcie to nie było w użyciu u samego ludu... Było to przezwisko... ale jednak czy na pewno stosowane jedynie wobec ludności kaszubiącej? Skoro jeszcze w XIX i XX wieku Prusacy mieli duże problemy z ustalaniem zasiegu Kaszubów przy censusach - zwłaszcza w południowych powiatach, to chyba odpowiedz na to pytanie nie jest taka jednoznaczna. Z pewnościa trudności nie sprawiało dostrzeżenie odrebnego charakteru tej ludności w powiecie puckim czy kartuskim ale już nie w chojnickim, koscierzyńskim czy człuchowskim.


Na pewno Reboki i Zaboracy mieli własną lokalną tozsamość... ale na ile grupy te wiedziały o sobie? Na ile kontaktowały sie miedzy soba? Na ile wreszcie była to wspólna tożsamość? Sądzę że mało znalazłoby sie argumentów za ściślejszym łączeniem Gochów czy Zaboraków z Rebokami niż np. z Borowiakami.


Cytat:
Tożsamosć tej samej ludności w odtworzonym po 1918 państwie polskim wyraża się w odrębności wobec dominującego społeczeństwa mówiącego polszczyzną ogólną i wyrażą się w określeniu Kaszubi.


Tych zmian 'akcentu' tożsaamości nie należy jednak w żaden sposób rozumieć jako pojawienie sie kaszubskiej tożsamości dopiero w XX wieku. Bo to jest nieprawada o czym jako rodowity Kaszub mogę kolegę zapewnić - nikt z moich dzidków ani pradziadków w życiou nie czytał Ceynowy, Hilferdinga ani Derdowskiego ale jakoś dziwnie wiedzieli, kiedy mówią po kaszubsku a kiedy po polsku.

Pyta kolega o dowody - a czy my mamy dowody sprzed XIX wieku co mówili albo mysleli prości laboriosi? a czy w ogóle ktoś się przed epoką etnografii pytał ich co oni myślą i uważają? Jeżeli kolega żąda dowdów sprzed XIX wieku to nie jest to nic innego jak erystyczny zabieg bo dobrze kolega wie że takich dowodów wprost nie ma.





Niewątpliwie w Prusach Zachodnich istniała tożsamość. Nie kaszubska. Nie słowińska. Nie ogólnopolska. Tylko zwykła lokalna "puolska" i "katolicka".


Niewątpliwie też nazwa "Kaszubi" upowszechniła sie w XX wieku w odniesieniu do tej weższej, lokalnej tożsamosci. Zastapila czesciowo Reboków Lesków. Scalila ich w szersza grupę w odróznieniu od Kociewiaków, Borowiaków i innych grup. Tylko zasadnicze pytanie brzmi - czy stalo sie tak na skutek promowania tej nazwy w literaturze w oparciu o granice wytyczone przez etnografów i dialektologów, czy stalo sie to oddolnie dzieki inicjatywie samej ludnosci? Jeśli to drugie jest prawdą to czemu przez cały XIX wiek unikała ona terminów Kaszeba, kaszebski - jak Ci z Pomorza Zachodniego? Czemu nie identyfikowała sie ze Slowińcami? Czemu na Zaborach czy w Kościerzynie mieszała sie dowolnie z Borowiakami i Kociewiakami przejmując ich mowe? Czemu np. na Zaborach celowo próbowała ZATAIĆ np. zjawisko kaszubienia w ankietach dialektologicznych i to sprzed 1905 roku?




Nie wiem czy rozumiesz mnie? Ja nie mam wątpliwości, że przez wieki istniała tu jakaś tożsamość lokalna - nazwijmy ją "katolacka", "puolska", "rebocka", "zaborska", "słowińska" itd. stąd też znaczna miejscami endogamia i niespotykane nigdzie indziej zróznicowanie gwarowe - cow wieś to nieco inna gwara. Ja tylko ma wątpliwości co do tego, że:


- taki Zaborak z Wiela kaszubiący tylko niepełnie i miejscami, z akcentem inicjalnym i inną wymową nosówek rozumiał lepiej śpiewającego w swobodnym akcencie Beloka niż Borowiaka i tego pierwszego od wieków uważał za pobratymca a tego drugiego już mniej.


- istniała wśród tych "Zaboraków" "Reboków", pomijać już protestanckich "Kaszubów" i "Słowinców", świadomośc etnicznej, plemiennej, językowej spójnosci która idealnie zbiegała sie z granicami jezykowego kaszubienia a potem otrzymała miano "kaszubskości" od XIX wiecznych etnografów.





P.S.


Na resztę odpowiem później.
Poprzedni wątek | Następny wątek

Temat: Nadawca Data
   Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 16.6.2011 16:40
     Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? kaszeba 16.6.2011 19:48
       Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 17.6.2011 0:11
     Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" sgeppert 16.6.2011 20:54
       Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" CzDark 16.6.2011 23:33
       Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 17.6.2011 16:11
         Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" kaszeba 18.6.2011 9:07
           Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 18.6.2011 12:49
             Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" CzDark 19.6.2011 8:01
               Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 19.6.2011 11:30
               Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Michal 19.6.2011 11:40
                 Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 19.6.2011 12:05
                   Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Jupcew 20.6.2011 9:52
                     Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 20.6.2011 12:50
                       Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Michal 21.6.2011 9:17
                         Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 21.6.2011 9:42
                           Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" kaszeba 22.6.2011 10:00
                             Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 22.6.2011 11:14
                             Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 22.6.2011 13:13
                               Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Michal 22.6.2011 15:07
                                 Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 22.6.2011 16:16
                                   Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" kaszeba 22.6.2011 21:52
                                     Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 22.6.2011 22:32
                                       Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" kaszeba 22.6.2011 23:03
                                         Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 22.6.2011 23:12
                                           Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 23.6.2011 9:06
                                             Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Michal 23.6.2011 15:06
                                               Re: "Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim?" Stojgniew 23.6.2011 21:51
     Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 25.6.2011 0:11
       Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? kaszeba 5.7.2011 20:20
         Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 5.7.2011 23:33
           Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 6.7.2011 11:09
             Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 6.7.2011 13:50
               Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 6.7.2011 14:21
                 Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 6.7.2011 20:31
                   Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 11.7.2011 20:33
                     Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 24.7.2011 21:12
                       Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 26.7.2011 18:24
                         Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 26.7.2011 20:09
                           Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 27.7.2011 0:03
                             Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? kaszeba 31.7.2011 22:16
                               Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 1.8.2011 10:40
                                 Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? pienczke 2.8.2011 10:29
                                   Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 2.8.2011 15:09
                                     Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 2.8.2011 16:00
                                       Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 2.8.2011 19:06
                                         Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 2.8.2011 20:29
                                           Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 2.8.2011 21:12
                                             Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 2.8.2011 21:19
                                               Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 2.8.2011 21:35
                                                 Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 2.8.2011 21:46
                                                   Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? jozef 2.8.2011 21:51
                                                   Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 2.8.2011 22:18
                                                     Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 2.8.2011 22:26
                                                       Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 2.8.2011 22:30
                                                         Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 2.8.2011 22:47
                                                           Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 2.8.2011 23:10
                                                             Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 2.8.2011 23:32
                                                               Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 3.8.2011 15:09
                                                                 Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 3.8.2011 15:21
                                                                   Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 3.8.2011 17:32
                                                                     Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Jark 10.8.2011 19:19
                                                                       Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 10.8.2011 19:28
                                                                         Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Jark 10.8.2011 19:41
                                                                           Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 10.8.2011 19:50
                                                                             Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Tites 10.8.2011 23:12
                                                 Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 2.8.2011 22:12
                                     Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? pienczke 3.8.2011 9:34
                                     » Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 3.8.2011 10:25
                                         Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? pienczke 11.9.2011 23:22
     Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? CzDark 11.8.2011 2:38
       Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? kaszeba 11.8.2011 7:22
         Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 11.8.2011 10:47
           Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 11.8.2011 16:07
             Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Jark 12.8.2011 8:22
               Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 12.8.2011 11:00
                 Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 12.8.2011 18:56
       Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? pienczke 11.9.2011 23:32
         Re: Jak historycznie uzasadniona jest nazwa „Kaszuby" na Pomorzu Gdańskim? Stojgniew 12.9.2011 0:59

 
Wyróżnienia
Medal Stolema 2005   Open Directory Cool Site   Skra Ormuzdowa 2002