Wiadomo?ci - Miesi?cznik "Pomerania" - Marcowa "Pomerania" ju? w sprzeda?y
Losowe zdj?cie
III Turniej Gry w "Ba?k?" w Bytowie
Pomerania
Wygl?d strony

(2 skrki)
Kaszbsk Jednota | www.kaszebsko.com
Stowarzyszenie Osb Narodowo?ci Kaszubskiej

Miesi?cznik "Pomerania" : Marcowa "Pomerania" ju? w sprzeda?y
Wysane przez: Redakcja-ncsb dnia 10.3.2012 20:00:00 (2852 odson)

W marcowej „Pomeranii” na s. 2 przeczytamy, jak zawsze:

Od redaktora
„Komitet Ekspertw uznaje obecnie to zobowi?zanie za niespe?nione” – takie zdanie do?? cz?sto pojawia si? w sporz?dzonym przez niego raporcie, w ktrym opisano, w jaki sposb Polska wype?nia postanowienia Europejskiej Karty J?zykw Regionalnych lub Mniejszo?ciowych. Tak negatywnej oceny nie doczeka?o si? do tej pory ?adne pa?stwo b?d?ce stron? tego mi?dzynarodowego dokumentu.
W wypadku j?zyka kaszubskiego zosta?o spe?nionych zaledwie 17% przyj?tych zobowi?za?. A przecie? ratyfikacja Karty mia?a by? dla nas wielkim krokiem naprzd. Liczyli?my, ?e zapewni m.in. kaszubskoj?zyczne przedszkola, szko?y podstawowe, w ktrych kaszubski b?dzie u?ywany jako j?zyk nauczania, wi?kszy dost?p do mediw publicznych, nauk? historii i kultury naszego regionu. Okaza?o si? jednak, ?e przepisy pozosta?y martwe, a b??dy polskich urz?dnikw mog? si? sta? – jak okre?la to dr Tomasz Wicherkiewicz – „zaczynem gnilnym” ca?ego dokumentu.
Na szcz??cie o Kaszuby i ca?e Pomorze dbaj? nie tylko urz?dnicy. W gda?skim Ratuszu Staromiejskim, siedzibie Nadba?tyckiego Centrum Kultury, po raz kolejny zosta?y wr?czone Skry Ormuzdowe. Laureaci tej presti?owej nagrody udowadniaj?, ?e niezale?nie od dotacji oraz regulacji prawnych mi?o?? do ma?ej ojczyzny mo?na okazywa? na ka?dym kroku i, co wa?ne, przekuwa? j? w czyn. Dzi?kujemy im za t? lekcj?, a naszych Czytelnikw zach?camy do obejrzenia zdj?? z uroczysto?ci wr?czenia Skier.
Dariusz Majkowski


3. Listy

4. Jerzy Treder. O jotacji nag?osowego i
Uchwa?a Rady J?zyka Kaszubskiego nr 7/RJK/07 z dnia 8.12.2007 zosta?a zatytu?owana „W sprawie alternacji : o, ruchomego e, labializacji, wyst?powania po sp?g?oskach tylnoj?zykowych, wargowych i mi?kkich, oboczno?ci -i || -e w niektrych przypadkach rzeczownikw ?e?skich pochodzenia obcego”, zatem ju? sam tytu? bardzo szczeg?owo informuje o jej zawarto?ci, ale – o dziwo!, jak wida? – nie zapowiada obecno?ci w niej zapisu o jotacji. Jednak to w?a?nie o niej czytamy w p. 4.: „Przed samog?osk? i konsekwentnie nale?y stosowa? jotacj?, np. jinternet, jinterneta [sic!], jinwesticj, Jignac. Zasada ta nie dotyczy spjnika i”. Zauwa?y? warto, ?e mowa jest o samog?osce i, nie za? o literze, a wi?c akcentuje si? ju? wymow?!?

6. Tomasz Rembalski. Genealogia Heringw raz jeszcze
Bardzo si? ucieszy?em z opublikowanej w lutowej „Pomeranii” (s. 3–4) odpowiedzi p. Brunona Heringa na moj? recenzj? jego ksi??ki Heringowie. Zarys genealogii rodu, t. I (2010).
Wpierw postaram si? odpowiedzie? na najwa?niejsze kontrzarzuty pana Heringa, a nast?pnie wykaza?, ?e przyj?te przez autora za?o?enia pracy genealogicznej s? b??dne i nie wytrzymuj? krytyki merytorycznej.
Konstrukcja recenzji wymaga, aby pokrtce przedstawi? w niej sylwetk? autora, co uczyni?em, pisz?c, ?e p. Brunon Hering jest z zawodu ekonomist?. W ?aden sposb nie zamierza?em tu czegokolwiek innego sugerowa?. Nie nale?? do Pomorskiego Towarzystwa Genealogicznego (PTG), ktre pan Hering zaatakowa?, ale nie mog? te? si? zgodzi? z tak krzywdz?c? o tej organizacji opini?.

8. Micha? Kargul, Krzysztof Korda. O pewnej recenzji refleksji kilka
Cieszy nas, ?e nowy zeszyt „Tek Kociewskich” zosta? zauwa?ony przez „Pomerani?” i doczeka? si? omwienia przez Tomasza ?uroch-Piechowskiego w jej lutowym numerze. Mniej cieszy, ?e Autor, chyba tylko dla efektu, recenzj? t? okrasi? tytu?em sugeruj?cym, jakoby redakcja naszego periodyku mia?a jakie? mordercze zamiary wobec spo?eczno?ci kaszubskiej. Tym bardziej to nietrafne, ?e trudno chyba znale?? inne pismo kociewskie, ktre by bardziej ni? nasze „Teki” nawo?ywa?o do ?cis?ej wsp?pracy Kociewiakw i Kaszubw.
Postulaty (i przyk?ady konkretnych dzia?a?) w tej sferze mg? autor znale?? tak?e w recenzowanym przez siebie tomie. M.in. w dyskusji po?wi?conej ocenie ostatniego kongresu kociewskiego, poza kilkoma pretensjami wobec Kaszubw, znalaz?o si? tak?e wiele jak najbardziej pozytywnych odwo?a? do ich dzia?a? i pomys?w. Nie wspominaj?c ju? o tym, ?e zarwno same „Teki Kociewskie”, jak i dzia?alno?? ich wydawcy, Oddzia?u Kociewskiego ZKP w Tczewie, s? kapitalnym przyk?adem kreatywnej wsp?pracy kociewsko-kaszubskiej.

9. Z dwutygodnika „Kaszb”
Przyk?ad kaprala Sulimy (z Listw do redakcji)
Szanowny Panie Redaktorze!
Przesy?am swj list na Wasz adres. Chc? podzieli? si? z czytelnikami pogl?dami niektrych kolegw przebywaj?cych w wojsku.
R?ne s? opinie o ludzie kaszubskim, jego tradycjach i zwyczajach. S? jeszcze tacy, ktrzy chcieliby Kaszubw poni?y?, zepchn?? co najmniej do roli pionka szachowego.
Jestem Kaszub? urodzonym w Kartuzach i tam mieszka?em do czasu powo?ania mnie do wojska. Obecnie pe?ni? s?u?b? wojskow? i s?ucham, jak to r?nie mwi si? tutaj o Kaszubach.

10. Z drugiej r?ki

Òbezdrzn
Kaszbscz dobr òkò. Telewizja Teletronik, Spiwn Ùczb, 20.01.2012
[Eugeniusz Prczkòwsczi] M dzys jesm w wie? Kaszbscz Òkò i gdm z Waldmarã Szczipiorã, chtren sã zajmuje kùltur? w tim terenie: Gniewino, Ndol. M tu jesm kòle taczgò czekawgò òbiektu, gdze widzym, jakb w jednym mlu, placu to, co je nczekawszgò w tim terenie.
[Waldmr Szczipior] To je jedno z czekawszich miejsc, jak nbar?i! Widzym tu maketa elektrowni szczitowò-pòmpòwi ?arnowiec.

TJNZ News z Antarktid. Telewizja TTM, Gdm pò kaszbskù, 26.01.2012
[Hanka Smòk-Tunowicz] (...) Ze mn? je nlepszi z nlepszich repòrtrw w regionie, Witold Tobacznik. (...)
[WT] Dwa tidzenie temù gdale m ò tim, ?e Kaszba z ?ukòwa nalzl na Antarktidze beczczi z tobak?.
[HS-T] ter niespòdzewajnota. Specjalno dl naszich teleòbzrnikw, naji repòrtra je na placu. (...) Kazy Durszlok. Kazy je na placu. Allo, allo, Kazyk, c? je czc?

Ùczt
Zaraz wracam na Woodstock! Radio Gda?sk, Klka, 31.01.2012
Kaszbscz Karno Zaraz Wracam chce zagrac na Woodstockù. Band startje w castingù, jaczi m jima to snieni zjiscc. Karno jistnieje òd czile lat, ale dopirze òd rokù nagriw pò kaszbskù. Jakb brzmia jich pòzwa w rodny mòwie? Ò to mm sã spitn lidera karna, Areka Zblewsczgò.

Tasze „Kaszb” to je hit! Radio Gda?sk, Klka, 3.02.2012
Kòlekcj bia?cznch taszw „Kaszb” wprodukòwnch bez warszawsk? pòdjizmiznã je wild?im hitem w Pòlsce. Tasze s? robion rãcznie z filcu i skr z wild?im kaszbsczim wsziwkã.

11. Schadenfreude nick nie d. Z Tomaszã Wicherkiewiczã gd Dariusz Majkòwsczi
Ò tim, na co òsoblwie d? bczeni Kòmitet Ekspertw, jaczi badrow? wkònani w Pòlsce zpisw Europejsczi Krt Mniszznowch abò Regionalnch Jãzkw, gdm z Tomaszã Wicherkiewiczã, czerownikã Warkòwni Jãzkòwi Pòliticzi i Badrowaniw nad Mniszznama (Pracownia Polityki J?zykowej i Bada? nad Mniejszo?ciami) Ùniwersytetu Adama Mickiewicza w Pòznaniu.
Na Kaszbach ratifikacj Krt mia zbùdzon wild? ndzeje. Timczasã Pòlsk òd 2009 rokù m wprowdzon baro ma?o zpisw, do jaczich doch sama sã òbrzesz?a. Za czim tej b?a nama ta Krta?
Pò prwdze wkònani zobòwi?zaniw Pòlsczi wchdaj?cch z Krt wsz?o baro s?abò. W prztrfkù jãzka tatarsczgò i jidisz je zjiscon bls 5% zpisw. Kaszbsczi je w k?sk lepszi stojiznie, ale to leno 17%.

13. Swiat bez CSBTV. Z Arturã Jab?o?sczim gd D.M.
W ??kwiace z anten ju do czsta zd?inie CSBTV. Ò kù?cu kaszbsczi telewizje gdm z ji wesp?za??c? Arturã Jab?o?sczim.
Ò tim, ?e CSBTV nie da?a rad, gd sã ju òd dwna. Rwnak wcyg mò?na jã b?o òbzrac. Cz mò?ece pòcwierdzc, ?e ji sldny kù?c to ??kwiat latosgò rokù?
Na dz? dzysszi sp?ka Media Kaszb m pòdpisn licencyjn? ùmòwã z Polcast TV. Na ji mòc Polcast mò?e wkòrzstiwac logo CSBTV i wzwskac materia? zrealizown abò kùpion rchli przez nasz? telewizjã do kù?ca 2012 rokù. Tak je w ùmòwie. Rwnak wedle tegò, co jesm gdel z t? firm?, w ??kwiace chc? òni w ml CSB we?c z nowim programòwim bdnkã, z now? telewizj? pòd nowim logo. Dlte pò prwdze je baro mò?lw, ?e prawie w ??kwiace kaszbsk telewizj do czsta zd?inie z anten.

15. Dariusz Majkòwsczi. Wsztkò w najich rãkach…
Ju dwno ni?dn sprawa na Kaszbach ni mia zrobion tli trzskù i sztridw. Pòwstani Kaszbsczi Jednot (KJ), a bar?i: ji zgrw do te, ?eb Kaszbi w pòlsczim pa?stwie stel sã pòd?ug prawa etniczn? mniszzn?, zbùdzy? diskùsjã westrzd nl?nikw Zrzeszeni, ale t? rozmajitch jinch Kaszbw.
Czim je now stowra?
„Kaszbsk Jednota je stowr? ldzy, chtrny chc? aktiwno brac ùdzl w ?cym kaszbsczgò nrodu ùznwaj? jegò prawò do apartnot, a t? swòji juwernot w òbrmienim wieleetniczny spòlzn, jak twòrzi jedno pa?stwòw ca?o, chtrnym je Pòlsk Repùblika” – tak zaczin sã dejow deklaracj KJ. Westrzd swòjich nw?niszich clw nl?nic stowr pòdwaj? m.jin. rozwij nrodny, òbwatelsczi kùlturowi swi?d Kaszbw, òchrna jich jãzka i tradicje.

17. Cezary Obracht-Prondzy?ski. Wytyczyli nowe drogi (2)
M?odokaszubi byli obro?cami i wyznawcami zasady, ?e dusza kaszubska b?dzie w ??czno?ci z polsk? tylko wtedy, kiedy b?dzie traktowana po partnersku.
Kszta?towanie si? polskiej to?samo?ci
Kaszubi stawali si? Polakami oczywi?cie nie wy??cznie dzi?ki aktywno?ci M?odokaszubw. Oddzia?ywanie ich sztandarowych inicjatyw: „Dru?by”, dodatku do „Gazety Gda?skiej”, „Gryfa”, muzeum w Sopocie, Towarzystwa M?odokaszubw czy te? ich twrczo?ci literackiej by?o jednak do?? ograniczone. Na pewno intensywniej oddzia?ywa?a polska prasa, polskie organizacje (ekonomiczne, kulturalne, spo?eczne), Ko?ci? (szczeglnie niektrzy polscy ksi??a, niekoniecznie proboszczowie), polska akcja wyborcza itd.

19. Krzysztof Korda. Gda?scy M?odokaszubi
Gda?sk odgrywa? istotn? rol? w ?wiadomo?ci M?odokaszubw. Uwa?ali go za stolic? Kaszub,
doceniali jego znaczenie. To w?a?nie w grodzie nad Mot?aw? odby?y si? najwa?niejsze spotkania ruchu i mie?ci?a si? redakcja „Gryfa”. Do stolicy na zjazd w 1912 roku zjecha?o si? wielu M?odokaszubw. Niektrzy nie musieli zreszt? przyje?d?a?, bo mieszkali i pracowali w pobli?u.
Gda?sk stolic? Kaszub
W pocz?tkach XX wieku w grodzie nad Mot?aw? pracowa? Aleksander Majkowski. Zapocz?tkowa? wwczas wydawanie kaszubskiej gazety – by?a ni? „Dru?ba”, dodatek do „Gazety Gda?skiej”. W drugiej po?owie 1911 roku z Ko?cierzyny do Gda?ska przeniesiono wydawnictwo publikuj?ce „Gryfa”.

22. Grgr J. Schramke. Dzecy (ni)chòwani.
Sedz? jem so w autobùsu w ùbtkù czt? ks??kã, czej narz, na jednym przstankù, bn zaczã sã karowac Britijka z dwòjgã dzecy, tak cos 5 a 6 lat strima. „N jo – jem so pòmsl? – ter to sã zacznie”.
N, sã zaczã?o. Gzub rgnã? na wòln plac z t?u zaczã? terorizowac bidnch pasa?rw swòjim wrzeszczenim, skkanim òglowò rojbrowanim. A mmka, jak sad?a so z przdkù, wcyg?a so mbilkã a za niczim ju sã nie czerowa. nicht, ani szofra, ani ni?den z pasa?rw s?owa ny mmce cz nym luntrusm nie rzek?. Kò doch ni mò?na. Kò to b b?o procm pòliticzny pòprawnoce (doch bia?ka b sã mòg?a pòczc lchò, ?e chtos przkùje ji spòsobòwi matkòwani). A do te doch bezstresow chòwani…

23. Tomasz Rembalski. Walka o polskie litery
Bronis?aw Paw?owski ze St??ycy walczy? o prawid?owy zapis swojego nazwiska i imion dziecka. Wygra? spraw? w s?dzie i za spraw? broszury Konstantego Ko?ci?skiego sta? si? przyk?adem walki z pruskimi szykanami.
Schengelewsky, Bonschkewitz, Ventzke…
W gronie badaczy dziejw i kultury Kaszub z prze?omu XIX i XX wieku poczesne miejsce zajmuje publicysta i pisarz historyczny Konstanty Ko?ci?ski, autor licznych publikacji. Bardzo ciekawa i przydatna do dzi? (zw?aszcza dla genealogw) jest opracowana przez niego i wydana w 1907 r. w Poznaniu broszura Imiona i nazwiska wobec prawa jako te? formalno?ci w urz?dach stanu cywilnego z wzorami poda? do w?adz. Podr?cznik dla Ludu Polskiego (jest dost?pna na stronie Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej).

26. Jn Natrzecy. Praga na Gchach
Òddich, co gò nie jidze z?apac, mòklzna, zdrewnia? nod?i. To doch wsztc wiedz?, tegò s? zwczajny. Rwnak na starce btowsczgò pò?maratna co rok minkarzw je wiãcy a wiãcy.
?dani, rchtowani
Mj m sã do kù?ca. Do XXXI Biegù Gchw w Btowie òsta?o prãnsce dni. W birze Miesczgò Òstrzdka Spòrtu i Rekreacji klepiã na dwirze direchtora. Wl?m. Szef, Krsztof Stãpi?, sedzy kòle nisczgò d?ud?gò sto?u, na jaczim le?? jaczs papior. Prawie gd bez telefn, ale czwirzch na mie, ?eb j sd? naprocm.
N, jak tam kòme?dance! Wiele stra?akw przi?dze nama pòmòc? A prã wiãcy b da?o? – rozprwi bez mòbilkã. Pò sztckù òdk?d telefn i zdrz?c na mie, dolmaczi: Przprszm, ale ter drchã cos mm do zradzeni kòle ti naszi jimprez. Przecã do 4 czerwi?ca ma?o czasu. Dobrze, ?e pòmgaj? ti z Karna Biegarzw Gch.

28. Alina Werochòwsk. Òdzskn Kaszbka
Skrce tu?cj? na zmkòwi binie. Westrzd ldzy, co òbzraj? dzec, sedzy Katarzna Kòz?owsk. To bez to przedszkòln karno wrc?a na kaszbsk? stegnã.
Je kù?c lpi?ca. Na btowsczim zmkù prawie bawi Kaszbsk sobòta. S?u?ce pra?i, jakb chca?o nadnkac zmn, deszczow tidzenie. Chto le mò?e, tacy sã w ch?odnym cnim stri lp, co rosce na pòdwòrzim twierdz. Za sztck na binã wlz? dzec z Przedszkòl nr 1. Dl nich to ndgroda w kònkùrsu btowsczgò partu Kaszbskò-Pòmòrsczgò Zrzeszeni. Dzwcz?tka a knpi òblok?i w regionaln ruchna ni mòg? sã do?dac. Doch tu?cw ùczl sã wiele tidzeniw, a tam westrzd ldzy, co òbzraj? wstãp, sedz? jich starszi a starkòwie. Rwnak btowianowie przedszkòlngò karna s? zwczajny.

29. Witek Wantoch Rekòwsczi, Alina Werochòwsk, ?uksz Zo?tkòwsczi. Jak to z Gchama je
Z tima Gchama to je dopirze ùczink! Jak je pisac: Gch cz Gòch? A mò?e leno Goch… Kò ?eb leno to! Doch nicht nie je w sztãdze prosto rzec, jak ta pòzwa pòwsta. W naddwkù dzys wzdrzi, ?e Gch sã kòscrz?. Strodwn bòrszkòwsk parafi stw sã jima za m?. Jidze to zm?drzec? Jakno echt Gchòwie i Zbòraczka, to je Gchw s?sdka, prbùjem to wjasnic.
Co prawi? ksãd?i
Nasz szlachòwani zaczinm òd przzrani, co ò Gchach je napisn w biblie kaszbsczi mòw, to je s?owarzu ks. Bernata Scht. Stoji tam, ?e: „(…) to kaszbsk lokaln grpa, co ?j w parafiach Bòrszczi, Brzzno Szlacheccz, Bòrowi M?in i Zpce?”. Pewno dzys wild?i leksikògraf doszmrgn??b jesz parafiã Lpi?ce.

31. Jadwiga Bògdan. Szkaj?c òjca
t?om. D.M
(…) A tej nie jisc sã, mj skrbie, wsztkò skù?czi sã dobrze.
Ni mògã tuwò wiele pisac, mm leno m?i widk. Leno co rozpòznwm lnie. Na dzys wsztczgò blngò i wiele pòzdrwkw i kùszkw òd Wajgò tatka. Pòzdrwczi dl wsztczich ùkòchnch*.
Wòjnow droga ??nrza
Tima s?owama Johann Berger skù?czi? swj òstatny z trzech zachòwnch lstw do bia?czi i sna. B? wnenczas na wschòdnym fro?ce, dzes w òkòlim Tchòl. Rwnak jegò przezsztrlatn wòjnow wanoga zaczã?a sã prã lat rchli, w czsto jinym placu.
Johann Berger ùrodzy? sã 5 maja 1911 r. w Merzig w zpadnym dzlu Niemcw.

33. Ana Gliszcz?sk. Kasznglish
J wama pòwim, co m mm za wrszaft z t? nasz? kaszbizn?. Nprzd sã sztridj?, cz to jãzk cz gwara, cz mò?e jesz co jingò. Pzni jedny maj? robòtã, cob z ni wsztcz niemieccz s?owa wwalc. Jinszi zs gdaj?, ?e kaszbsczi to prawie jak niemiecczi i jak niemiecczgò nie znajesz, to brace, tegò ch?opa gwsno nie zrozmiejesz. A ter jesz nam prz ti ca?i ùnie janielsczi jãzk doszed?. To je ju czsto do òg?pieni. M?odi z tch wsw jad? w wild?i swiat, pò mies?dzu òni s? nazd (nib teskni?czka za rodzn?) i mszl?, ?e wsztcz rozm maj? ze?art. Òn ju pò kaszbskù nie mdze gd?, bò òn ju wierã pò anielskù zacz?? mslec. S?oma z btw wzr (bt te ndrogszi, cob s?sadze widzel), ale to s? ju przecã swiatowi ldze, z ?cym w wild?ich europejsczich miastach òbti i „perfect” w czch jãzkach gdaj?cy.

[33. rd. Krjamny automat
Tak b so msl?, zdrz?c na ml, na jaczim nen ekspònat w pùcczim mùzeum je pòkzywny, ?e z ptanim „c? to je?” ldze nie md? miel jiwru. Rwnak òdpòwiesc biwaj? rozmajit, a ne ncekawsz mg?b zapisac za rg?:
– Cos do czszczeni zasztopngò szutuza.

34. Marta Szag?dowicz. Podwodny ?wiat
Wielki M?yn jest dum? gda?skiego Starego Miasta ju? od XIV wieku. Nie b?dziemy jednak dzisiaj odkrywa? tajemnic ?redniowiecza. Prezentujemy nowe oblicze tego obiektu, ktry do tej pory kojarzy? si? z centrum handlowym. Od niedawna mie?ci si? w nim jedyna w Gda?sku wystawa akwarystyczna „Podwodny ?wiat”.
Hobby zmienia czasem ca?e ?ycie. Wojciech Ku?mierczyk, emeryt mundurowy, zakocha? si? kiedy? w akwarystyce. Bawi?em si? w domu w hodowanie rybek. Mia?em coraz wi?cej akwariw. A gdy zbiornikw by?o ju? ponad 30, postanowi?em pokaza? ?wiatu swoje zbiory – opowiada. Razem z Marcinem D?bickim otworzyli wi?c prywatne oceanarium. Akwaria zajmuj? niemal ca?? powierzchni? drugiego pi?tra zabytkowego budynku. Wygl?daj? imponuj?co.

35. Rman Drz?d?n, Danuta Pioch. Ùczba 9. Kòmpùter dl wsztczich
Kòmpùter to pò pòlskù komputer. Jinternet to internet. Jinternetow sc to sie? internetowa.
BCZNK: S?owizna z jinfòrmaticzngò òbrmieni w kaszbsczim i pòlsczim jãzkù we wikszosc prztrfkw pòchd z anielsczi gdczi. S? to tak zwn jinternacjonalizm. (UWAGA: S?ownictwo informatyczne tak w kaszubskim, jak i polskim j?zyku wywodzi si? z j?zyka angielskiego. S? to tzw. internacjonalizmy).
Cwicznk 1
Przecztj gdkã i prze?o? jã na pòlsczi jãzk. Wzwskj do te kaszbskò-pòlsczi s?owrz.(Przeczytaj rozmow? i przet?umacz j? na j?zyk polski. Wykorzystaj do tego s?ownik kaszubsko-polski).

37. Kò?den mùsz? bc grzeczny. Z Kristin? i Bronis?awã Cho?kama gd Eugeniusz Prczkòwsczi
Dl Miemcw za ma?o miemiecczi, dl Pòlkw za ma?o pòlsczi… Kristina i Bronis?w Cho?ka z Sopòtu doswidczl wiele ùstgòwaniw òb czas wòjn i krtkò pò ni. Ò jich prze?cach z tegò czasu gd? z nima Eugeniusz Prczkòwsczi.
Wasta Bronis?w mieszk? przed wòjn? w Mi?oszewie kòle Strzpcza i prawie tam spòtk? gò nen straszny czas. Jak w sã dostel na front?
Bronis?w Cho?ka: Do nas przsz?a kòmisj i chca?a, ?eb sã wpisac na tã trzec? lstã, ale òjc sã nie pòdpis?. Gd?, ?e òn je Kaszb? i na tim to òsta?o. Wnenczas dost? wezwani do Wejrowa, pewno na pòlicjã. Tam òni gò tak ùrz?dzl, ?e òn òd razu pòdpis?. Jak chcel nas wz?c do wòjska, òn gd?: „Te jes za m?odi, a j jem za stri, òni nie md? miel ?dngò pò?tkù z nas”. Òkza?o sã, ?e prawie j b? wnet dosc stri, a òjc dosc m?odi.

39. Jerzy ?ukaszewski. Przysz?y z Niemiec i Szwajcarii
Znaj? i ?piewaj? je niemal wszyscy Kaszubi, a tak?e wielu Polakw, dla ktrych jest to cz?sto jedyny znany element folkloru kaszubskiego. O tym, sk?d si? wzi??y „Kaszubskie nuty”, nie wie ju? jednak zdecydowana wi?kszo?? ?piewaj?cych.
Od zawsze tutejsze?
Zapo?yczenia kulturowe s? nieod??cznym zjawiskiem w procesie regulacji wsp??ycia ludw o odmiennym pochodzeniu, ktrym przysz?o ze sob? s?siadowa?. Bez wzgl?du na to, w ktr? stron? zapo?yczenie pjdzie, mo?na je oceni? jako wzbogacaj?ce ?ycie obu grup. Je?li na dodatek zapo?yczenie b?dzie nie prostym na?ladownictwem, a bardziej twrcz? inspiracj?, to b?dziemy mogli powiedzie?, ?e mamy do czynienia z idea?em mi?dzykulturowych kontaktw. Bywa, ?e te zapo?yczenia zaskakuj? swoj? geografi?, a czasem faktem, ?e nie s? oryginalnym wytworem miejsca, z ktrym nam si? kojarz?.

42. Maya Gelnik, t?om. Jiwna Makùrt i Szczepn Mjer. Chto m òwce…
Na zcz?tkù lat òsemdzes?tch wiele m?odch ldzy, ni maj?c spòsobnosc do robòt i mieszkani w miesce, przecyga?o na wies – przewa?no w gr, czasã na Mazur abò na Kaszb – ?eb zajimac sã gbùrzenim. Autorka artikla, prawniczka, z ch?opã geògrafã przecygnã?a na kaszbsk? wies, ?eb trzimac blrw.
Zaczinm, zelony wid!
Nasza przigòda z òwczarzenim zaczã?a sã w 1983 r. Òb czas pòslbny rz w gr m trafil do Bielcw. Òkza?o sã, ?e w ti zachtny ws mieszk le dwùch prwdzwch gbùrw! Krm nich ?l tam – z chò-wani òwcw – psychòlg, szklny òd rechùnkw, fizyk, pòlonista, chemik i historik kù?sztu. Wsztc miel sã baro dobrze i wzdrzel na baro ùceszonch z ?c.

46. Kazimierz Ostrowski. Jubileusz w ?opocie ?agli
Do jubileuszu 90-lecia sposobi si? Chojnicki Klub ?eglarski (CK?), ktry ma prawo chlubi? si? zaszczytnym tytu?em pierwszego klubu jachtowego w Polsce. Obchody maj? by? huczne, pono? na rozpocz?cie sezonu chce przyby? prezydent Bronis?aw Komorowski, ktremu jachting jest bliski. W dodatku – jak kiedy? wyzna? – ma mi?e wspomnienia z okolicy po?udniowokaszubskich jezior, albowiem tu pozna? p?niejsz? ?on?, dzi? pierwsz? dam? RP. Splendor dla klubu niema?y, ale zas?u?ony.
Pierwsza ?d? ?aglowa pojawi?a si? na Jeziorze Charzykowskim ju? sto lat temu, w 1912 r. Zosta?a przerobiona z ?odzi rybackiej, poprzez wyposa?enie w miecz, ster i maszt z ?aglem o powierzchni 12 m2. Otrzyma?a nazw? Mewa.

46. Kazimierz Ostrowski. Roczzna w frtanim ?glw
T?om. Dariusz Majkòwsczi

48. Maria Pajakowska-Kensik. Przedwio?nie
W marcu, cho? to jeszcze nie kwiecie?, „co przeplata...”, zawsze mieszaj? si? nastroje. Wi?ksza jego cz??? przypada na czas Wielkiego Postu, ktry powinien wyciszy? g?o?n? rado??, sk?oni? do g??bszych refleksji, przypomnie?, ?e nie da si? prze?y? ?ycia bez cierpienia. Im wi?ksza mi?o??, tym wi?ksze cierpienie – powiedziano. Pewnie niewielu jest takich, co od pocz?tku si? z tym licz?. St?d napisa?a poetka: „i przez krtki czas kochali si? na zawsze”. W?a?nie, bez z?udze? nie ma te? ?ycia, ktre: „bywa czasem zno?ne”. Dla mnie na Kociewiu ?ycie prawie zawsze jest dobre, nios?ce cho?by drobne rado?ci. Wystarczy si? rozejrze?.

49. Maria Block. Karolek Cycolek
B?a se raz we wsi taka jedna familija, co nikomu ni wadzili, ino ich gzuby bli dokucza?ki i jak co to jedan za drugim muram stoja?, a b?o ich a? szej??! Irenka, Robert, Ola, Lucek, Ula i taki malulki Karolek, co na nigo wo?ali ,,Karolek Cycolek”, bo srodze lubja? za nanulk sia wszandy tarabani?. Trzyma? sia jej kecy abo na rencach wjisia? non stop. A ?e b? taki ca?kam malulki, to go ni b?o wjida?. On lejta? broji? i dokucza? starszym, a jak go kto? zdyba?, to zara do nanulki ?ga? i bucza?, a ta go – hops! – na rence i sia naszursza?a jak kwoka, co jej chc cipki buchnn?. A take tan Karolek Cycolek mnia? pomys?y, ?e to by nawt Ajnsztajn ni wydeliberowa?. Raz sia zaczaji? na plebnka i wszytke ?wiantojnki wy?er. Ale tamoj b? psin i jak zobaczy?, co je, to zz zambami wyljcia? zz krzaczorw i ju?, ju? by tego Karolka capn?, ale knapek sia skapn?, ?e tan bydlak na nigo daje i zz wielkim wrzaskam bez dziura ww p?ocie skoczy? i sia drze:
– Nanulka, ratuj, bo mnie ksiandza psin goni!

50. Zyta Wejer. Klaperbabi
Mnielim take smsiadki, istorne przegrzychi, chtrne durcham sobje zambi ostrzy?i na jinszych ludziach, jak te klaperbabi. Wiysz, mwji taka: „Tan Ja? ?ot Ge?dunw, to je jano taka oferma, co wew kncie stoji ji gambi nie ?otworzi. A to ci powjam, ?e tan jego fater, to by? richt taki sm. Niedalek pada japko ?ot jab?nki.
A wiysz, cignie dali: Ta bestra Andzia, to je taka ?amaga, ?e bes s?oje szpyti sia zamanwszi pszewali, wszitko ji zez rancf wilatiwa. Chtran j we?nie, tan bandzie mnia?, mwja Ci, krzi? Pa?ski. Chiba ?e niy bandzie mnia?a ?adnygo kawalyra”. ?dziepko odsapny?a ji dali mniele janzoram: „Wiysz, ?e tan kuternoga Walek ?ot Sztrmw spat zez dachu.

51. Lektury

55. Dzãkùjem!
Òrmùzd wcygn?? rãkã i spòd grobòwgò kamienia wdob? grsc prochù bòhaterw i s? gò jak swca seje zrno na przchòdn ?niwa kù wschòdowi s?u?ca i zachòdowi, kù nrtu i p?niu. A proch szed? kù zemi jak rj gwizd, jak ?l?c skr. A chdze spad?a skra, tam wtrisn?? òd?i? ze swiãti zemi i ??czi? sã z ògniã w p?om.
A. Majkòwsczi, ?c i przigòd Remùsa
Tacz prawie ògnie rozmiej? pòd-skacac ldze, jaczim Kòlegium Redakcyjn i redakcj „Pomeranii” przzna Skr Òrmùzdow za 2011 rok. Colema?o nieznny òkrm swòjgò òkòlgò, robi? cã?k? robòtã, nie pitaj? ò ndgrodã…
Chc? w pierszim dzlu tegò, ?eb Pòmòrz i jegò mieszka?cowie czl sã bùsznyma, swi?dnyma swòji wilgòsc ldzama. Jedny robi? to, pisz?c ks??czi cz artikle, jiny dzãka kaszbsczim ruchnm abò regionalny kùchni, jesz jinszi ùcz? m?odch abò starszich, co to znaczi bc Kaszb?. Rozmajit s? drod?i, ale cl maj? jistny.

56. Wirzt. Dzãka C, Zemio Rodn

57. Jzef Borzyszkowski. Zmiana warty w Wilno Heritage Society
Na Kaszubach w Ontario w AD 2011 odby?y si?, jak co roku, tradycyjne uroczysto?ci i spotkania, ktrych kulminacj? by? Dzie? Kaszubski – zorganizowany w Wilnie 6 maja.
Festiwal kaszubski w Wilnie
Poza koncertami zespo?w i indywidualnych muzykw kolejnymi znakami zaznaczono w tym dniu pami?? o przesz?o?ci. Kamiennymi pomnikami upami?tniono swoich przodkw, ktrzy przybyli do Kanady z Kociewia i Kaszub, m.in. rodziny Franciszka i Marty (z Jolkowskich) Wi?niewskich oraz Jana i Juliany Gembw K?opotek-G?wczewskich.
Z roku na rok ro?nie liczba uczestnikw tego festiwalu kaszubskiego w Wilnie, ktrego przebieg dokumentuj? lokalne gazety oraz „Wiadomo?ci“ – organ Wilno Heritage Society (WHS). Jego gospodarze pami?taj? tak?e zawsze o seniorach, mieszkaj?cych w Domu Spokojnej Staro?ci w Barry`s Bay, b?d?cych ?rd?em wiedzy o przesz?o?ci tego zak?tka Kanady i o dziejach Kaszubw w Ameryce.

58. Daniel Kalinowski. Spotkania kultur
Mit kulturowy Wielkiego Pomorza od wiekw wp?ywa? na my?lenie artystw, politykw oraz zwyk?ych Pomorzan. Wielkie Pomorze to koncepcja i rzeczywisto?? wypracowana dzi?ki politycznej aktywno?ci w?adcw dynastii Gryfitw, ktrzy swoje ksi?stwo pomorskie doprowadzili do imponuj?cej rozleg?o?ci terytorialnej.
Epitet „wielkie” mo?e si? zatem odnosi? do geograficznego zasi?gu ziem pomorskich, cho?by tego, ktry niegdy? wywalczy? Bogus?aw X – od Reknicy na zachodzie po ziemi? l?borsk? na wschodzie. Wielkie Pomorze mo?e istnie? w sensie politycznym i spo?ecznym – jak kiedy? pisa? Lech B?dkowski – wskazuj?cy na tereny od Odry po Elbl?g i Toru?. Wielkie Pomorze to w ko?cu formu?a dotycz?ca osobistego, indywidualnego odbioru ?wiata ludzi, ktrzy w szczeglny sposb czuj? si? zwi?zani z tym w?a?nie miejscem na mapie ?wiata.

60. Klka

62. Z ?ycia Zrzeszenia

64. Danuta Sroka. Po?egnania. Odszed? Marian Majkowski
„Ka?dy mia? swj dzie? pierwszy i b?dzie mia? swj dzie? ostatni, nie zmarnujmy biegn?cego mi?dzy nimi czasu”.
Te s?owa by?y mottem ?yciowym Mariana Majkowskiego, wci?? je powtarza?, zara?aj?c swoim entuzjazmem ludzi, ktrzy pojawili si? na drodze Jego ?ycia. Ten ostatni dzie? Mariana Majkowskiego nast?pi? 6 lutego 2012 r., a pierwszym by? 5 pa?dziernika 1926 r. Pomi?dzy tymi datami min??o ponad 85 lat i wierz?, tak jak wielu z nas, ktrzy znali ?p. Mariana Majkowskiego, ?e nie zmarnowa? w swoim ?yciu ani jednej chwili. Nie mia? czasu
na nud?, swoje ?ycie stale wype?nia? tre?ci?, pod??a? za warto?ciami, wspiera? innych i nigdy nie odwraca? si? do ?ycia plecami, kocha? je bowiem z ca?ych si?, tak jak swoj? ?on? Eleonor?, dzieci i wnucz?ta. Zosta? pochowany na usteckim cmentarzu w ?rod? 8 lutego. Pewnie napisa?by, ?e w ten dzie? groby zasypa? puszysty ?nieg, ktry chrz??ci? pod stopami najbli?szej rodziny, przyjaci? i znajomych przyby?ych, by Go po?egna?.

65. Bogumi?a Cirocka. Po?egnania. Zbyszku, dzi?kujemy...
26 lutego 2012 roku zmar?, nie doczekawszy swoich 60. urodzin, Zbigniew Gach – reporter i wsp?pracownik „Pomeranii” w latach 1983–1987 oraz 2008–2010; dziennikarz publikuj?cy m.in. w tygodniku „Czas”, dla ktrego pisa? relacje ze strajku w Stoczni Gda?skiej w roku 1980, w „Tygodniku Gda?skim” i „Dzienniku Ba?tyckim”, a ostatnio w „Kwartalniku Artystycznym Bliza”.
Od wrze?nia 1980 nale?a? do „Solidarno?ci”, co doprowadzi?o zarwno do jego aresztowania po pacyfikacji Stoczni Gda?skiej w grudniu 1981 roku i zakazu wykonywania zawodu dziennikarza, jak i do napisania (pod pseudonimem Marcin Moskit, wsplnie z Maciejem ?opi?skim i Mariuszem Wilkiem) ksi??ki „Konspira. Rzecz o podziemnej Solidarno?ci”, ktra w 1984 roku otrzyma?a nagrod? „S” Pracownikw Wydawnictw za najlepsz? ksi??k? polskiego autora w obiegu niezale?nym.

66. S?wk Klsa. Bln prawò, m?i brzd
Czejb zjiscon b? wsztcz prawa zapisn w Europejsczi Krc Regionalnch abò Mniszznowch Jãzkw, na Kaszbach dzeja?b szkò?, gdze ùczba òdbwa?a b sã pò kaszbskù, mielbsm nmni jeden kaszbskòjãzkòwi telewizyjny kana?, a na wikszosc òglowòprzistãpnch bùdinkw b?b dodwkòw tfle w kaszbsczim jãzkù.
7 gòdnika 2011 r. ùkz? sã Rapòrt Kòmitetu Znajarzw ds. Europejsczi Krt Regionalnch abò Mniszznowch Jãzkw, w jaczim stoji ò Kaszbach, a dr?niowò ò kaszbsczim jãzkù (KJ). Ju piersz pòstrzga kòmitetu je dosc zajimn, bò pòkazyw ùmlowieni kaszbsczi mniszzn w pòlsczim prawie. Jak wim, w 2005 rokù dl nas òsta wmslon apartn pòzwa: jesm karnã ù?iwaj?cym regionalngò jãzka. Wzraj?c na ca?own dzejani
pòlsczich wszznw, kòmitet widzy niepasown? robòtã w dozranim naszgò jãzka, jak wchd ze z?gò rozmieni wskzw krt, czegò skùtkã je felnk zainteresowani wspieranim rozwiju KJ.

67. Tmk Fpka. Ze swòjgò pògrzebù
Ùmiraj? wild?i tegò swiata. Òdchòdz? ti m?i. I ti nmniszi. Wsztc ùmrzem. Pòdobno to je jedin sprawiedlwòsc na tim swiece. To jedno zejsc dl wsztczich…
Kò mùszi robic plac dl jinch. Òni t? chc? ?c, kòchac, pic, s?chac radia i jesc pli?ce. Rwnak bar?i cz mni – ?a?uje sã cz?owieka. Mg? jesz pò?c. Pòdatczi pòp?acc. Emeriturã abò r?tã wz?c. Dac na kòlektã cz 1% na zrzeszeni…
Sta?o sã. Kòpn?? w kalãdrz. Scwierdz? zgn. Ted a ted. Kwit wpisz?. Z ewidencje wsztrichn?. Ùbezpieczeni zaòsta?osc wp?acy. Pùst noc – zawj? fpkòwe szlagr po kaszbskù. I „Mòjã Mmã” na bis. Ksãdza, kòpcza za?atwic. Òrganistã. Zark i jaczi pòmnik (krmacj je niebezpieczn – mòg? pzni z te prochù bez prztrfk jak? chùtk? zupkã zrchtowac…). Ml na smãtrzu. „Firma ùmje, firma òblecze. Firma midz kln zawlecze”.

68. Rmk Drz?d?nk. Nowòroczn ùmslnczi
Temù, ?e czas w najim krjamnym Plckòwie p?nie czsto jinaczi jak dze jindze na swiece (czasã nawetkã dowsld), tak t? nad nowòrocznyma ùmslnkama zacz?? jem rozmszlac w strmiannikù. Kò dopirze ted wczasnozymkòw Zelga òbùdza zamiarz? òb zmã szar kòmrczi do twrczgò msleni.Tak tej j so sd? na ?wce przed dodomã, z kùrzi rzc wrw? piro, ùmòczi? je w kaldze, a wild?ima ltrama nacchòw? na swinim pãchrzu:
MÒJE NOWÒROCZN ÙMSLNCZI
Zakùrzi? jem cygaretã. Mùsk natchniony
tobacznym pchã rsz? rãk?, jak zaczã?a letkò prowadzc piro:
1. szmrgnã pleni – pis? jem, zacygaj?c sã chcwie dmã,
2. szmrgnã tobakã – dl jesz lepszgò rozwidnieni rozmù wcygn??
jem so fst priz kachli?sczi,
3. szmrgnã pic – ?eb sã rozgrzc,
pòcygn?? jem szluk z halbczi.

Edukacyjny dodwk „Naj Ùczba”
I Janusz Mamelsczi. Basen
III Katarzna Bùtowsk. Cz?d rokù na spòdlim òpòwistczi Alojzgò Ngla „Rok i jegò czwioro dzecy”
VI Dark Szmikòwsczi. Refòrmacj w Zpadny Pòmòrsce i ji znaczeni dl Kaszbw
VIII Hana Makùrt. Depalatalizacj sp?zwãkw ?  ? ?

W tym numerze rwnie? bezp?atny dodatek kaszubskoj?zyczny „Stegna”

Strona do wydruku Pole t stron (e-mail)
Wyr?nienia
Medal Stolema 2005   Open Directory Cool Site   Skra Ormuzdowa 2002