Wiadomo?ci - Miesi?cznik "Pomerania" - Czerwcowy numer "Pomeranii"
Losowe zdj?cie
Msza z3
Pomerania
Wygl?d strony

(2 skrki)
Kaszbsk Jednota | www.kaszebsko.com
Stowarzyszenie Osb Narodowo?ci Kaszubskiej

Miesi?cznik "Pomerania" : Czerwcowy numer "Pomeranii"
Wysane przez: Redakcja-ncsb dnia 12.6.2012 23:20:00 (3077 odson)

Czerwcowa "Pomerania" ju? w sprzeda?y, a w niej przede wszystkim temat EURO 2012 - jak Kaszubi zorganizowali swoje mini EURO w na ?ukowskim stadionie. Ponadto mo?na przeczyta? co prezes Prawa i Sprawiedliwo?ci Jaros?aw Kaczy?ski s?dzi o gazie ?upkowym, elektrowni atomowej na Kaszubach i „ukrytej opcji niemieckiej”.
A tak?e mnstwo innych godnych uwagi artyku?w, felietonw i dodatkw.





II Reklama – Radio Gda?sk, Letnia Szko?a J?zyka i Kultury Kaszubskiej 2012, Ksi?garnia Kaszubsko-Pomorska Czec
III 50 lat Klubù Sztudrw Pomorania
IV Reklama – Mùlk-Chcz Kaszbsk

2. Od redaktora

Grani w no?n? balã. Cz je cos g?pszgò na swiece? Bò ùwa?ta so. Dwadzesce ch?opa gòni za òkrãg?im sztkã skr z lftã bne. Ma?o tegò! Stronama dwùch nwikszich rapw skcze jak ne m?p w kltce. (…) Czsti cyrk! To jesz nie je wsztkò! Na ?wkach sedz? tzw. kibùce, co sã drz? jak òsamãtny abò ze skr òbdzrny. Tr?bi?, skcz?, a nw?i tej, czej no òkrãg? sã wkùlnie midz trz balczi spiãt sec?. Kò to ju je czsto bùten szkù!
Tak w jednym z felietonw opublikowanych w „Pomeranii” pisa? o pi?ce no?nej Tomasz Fopke. A jednak mimo tego, ?e na pierwszy rzut oka ta dyscyplina rzeczywi?cie mo?e si? wydawa? dziwna, kolejny raz wi?kszo?? mieszka?cw starego kontynentu (??cznie z ni?ej podpisanym) ogarnie w tym miesi?cu futbolowe szale?stwo.
Wyj?tkowo mocno prze?yjemy Mistrzostwa Europy na Pomorzu, bo przecie? na PGE Arena w Gda?sku b?d? si? odbywa? mecze Hiszpanw, W?ochw, Chorwatw i Irlandczykw, a 22 czerwca zagra tu by? mo?e w ?wier?finale reprezentacja Polski. Poza tym pi?karze Niemiec, Irlandii i Hiszpanii zdecydowali si? zamieszka? w?a?nie w naszym regionie. To prze?ycie zw?aszcza dla ma?ego Gniewina, gdzie na ulicach cz??ciej s?ycha? ostatnio hiszpa?skie „buenos dias” ni? kaszubskie „dobri dz?”.
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie w roku, w ktrym odbywa si? Euro, zorganizowa?o w Garczynie pod Ko?cierzyn? turniej pi?karski dla swoich oddzia?w. Kilka dni przed t? imprez? pods?ucha?em rozmow? grupki ch?opcw, ktrzy narzekali, ?e nie s? cz?onkami ZKP, bo ch?tnie zagraliby w tym turnieju. Mo?e to dobra podpowied? dla partw, ktre nie s? w stanie przyci?gn?? do siebie m?odzie?y. Przez pi?k? do serca…
Dariusz Majkowski

3. Listy

5. Z dwutygodnika „Kaszb”

6. Z drugiej r?ki
Ùczt
Nasz mster promòwani ks??kw. Radio Kaszb, Klka, 18.04.2012

Wejrowsk bibloteka je na medal – twierdzy Stowra Pòlsczich Biblotkarzw. Biblioteka zajimnã?a trzecy ml w òglowòpòlsczim kònkùrsu Mster Promòcje Cztnictwa.
Lepsz òd Krzowi a Miejsczi Pùbliczny Bibloteczi w Wejrowie b? bls dwa mle: w Chrzanowie a Cesznie. Clã kònkùrsu b?o wapartnieni nlepszich ùdbw, dzãka chtrnym rosce zaczekawieni ks??kama, widz? a jinfòrmacj?, a t? lepszi do nich przistãp.

Lato z wsziwkã – w Lni. Radio Gda?sk, Klka, 22.04.2012[b]
Szescofarwny, z?oti, czepcowi abò jesz jiny – nlepszi kaszbsczi wsziwk wbrny òstnie nied?ugò. Wòjewdzczi Kònkùrs Kaszbsczgò Wsziwkù w Lni b?dze, co prwda, w czerwi?cu, ale wsztcz zg?osznczi s? ju przs?n. Jak gd òrganizatr minkw, dmùnd Szmikwsczi. kònkùrs ceszi sã wild?im pòwodzenim:

[b]Mini Eùro 2012. Radio Kaszb, Klka, 10.05.2012

Turnir dl m?odch a seniorw bãdze òb czas msterstww Eùrop. Zrobi? t? òtemk?? Cnã Kibica.
Rozegracje seniorw zaczn? sã na sztadionie w ?ukòwie dz? przed Eùro 2012, to je 7 czerwi?ca. A juniorz z rocznika 98/2000 zaczn? swòje rozegracje 17 czerwi?ca na òrlikù w ?ukòwie.

Ewangelizownie kibicw
Òb czas balowch msterstww Eùro 2012 K òsc? z acznie e wangelizacjã (...). W Warszawie, Gdu ?skù, Wroc?awiu a Pòznaniu bãd? kòncert chrzescja?sczich karnw, film ò religie, pòtkania z kibicama.

Na Malnobranim dl k?sczich doktorw. Radio Gda?sk, Klka, 15.05.2012
Òd trzech lat pòmg chòrim dzecm, dzys sama brkùj pòmòc. Fùndacj „Zdrowie na ko?skim grzbiecie”, prowadz?c zajãca z hipòterapii w Ùniradze (w gminie Stã?ca) brkùje pieniãdzy. Ji przdniczka, Marta Sznajder przznaje, ?e m tkle.

Szlachã Drz?d?onowy Bielaw. Radio Kaszb, Klka, 17.05.2012
Justina Òksuta ze Spòdleczny Szkò? w P?cznie nlepsz w kònkùrsu M?ch Lteracczich Fòrmw „Bielawa 2012”. Dob?a òna pierszi ml w kategòrie do lat 13. Je?l jidze ò dozdrzenia?ch, to pierszi ml mia Helena Jeszke z Mrze?na.

Na gòscnie Ù Szmicha. Radio Gda?sk, Klka, 20.05.2012
Wiãcy jak dwadzesce lat robòt, ton kamini, niezrechòwn wizyt w familie. Tl jich przesz?o zrobieni swòjgò placu na Zemi.
Ùrszula i Rajmùnd Szmichòwsc maj? ter swj priwatny skansen, jak gdaj?: skansen ù Szmicha.

Òbezdrzn
Ks??ka ni bls na roczznã, Telewizja Teletronik, Spiwn Ùczb, 27.04.2012

– Dzys naszim gòscã je Jzef Belgrau, direktr gimnazjum w ?ukòwie, ale tu òsoblwie jakno aùtr tegò dokzù, hewò le, Ponorberta?skie dzieje ?ukowa.
[JB] (…) 800 lat temù, w 1212 rokù zapad?a ta decyzj ò ùtwòrzenim klsztoru w ?ukòwie. Cz òne [norberta?czi] ju w tim rokù tu b?, tegò m dok?adnie nie wim, prawdopòdobnie ju latem 1212 rokù òne sã sprowadz? (…).


8. Dariusz Majkòwsczi. Ni leno PGE Arena…
Msterstwa Eùrop òsoblwie bãd? prze?iwel mieszka?cowie tch pòmòrsczich mlw,
gdze zatrzimaj? sã balrze reprezentacji Szpanii, Niemcw i Irlandii.

Gniewino w wejrowsczim krzu rchtje sã na przjachani mstrw swiata i Eùrop z Iberijsczgò Pò?òstrowù jak na wild? swiãto.

9. Nie kopiujmy ?wiata
Euro 2012 to nie tylko mecze i sportowe emocje, ale rwnie? wiele wydarze? kulturalnych. W Gda?sku w specjalnej strefie kibica, ktra ma funkcjonowa? od 7 czerwca do 1 lipca, wa?ne miejsce b?dzie zajmowa? kultura kaszubska, a zw?aszcza muzyka. Na ten temat rozmawiamy z Tomaszem Konfederakiem, menad?erem ds. artystycznych gda?skiej strefy kibica.
Na pocz?tek bardzo praktyczne pytanie. Gdzie b?dzie si? mie?ci? gda?ska strefa? Na Placu Zebra? Ludowych, czyli w miejscu, w ktrym kiedy? znajdowa? si? Cricoland. Wybr tego miejsca by? podyktowany m.in. jego doskona?ym skomunikowaniem, blisko jest dworzec
autobusowy, kolejowy, lotnisko. To miejsce optymalne.
Co od strony muzycznej b?dzie charakterystyczne dla gda?skiej strefy kibica?
Zaproponowa?em, jako muzyk, producent i dziennikarz muzyczny, aby po?o?y? nacisk na muzyk? folkow?. Ten gatunek rozwija si? bardzo dobrze i, co wa?ne, pos?uguje si? j?zykiem mi?dzynarodowym. Nie ma osoby na ?wiecie, w Europie, ktrej nie podoba?yby si? r?nego rodzaju regionalizmy

11. Cezary Obracht-Prondzy?ski. Kaszubska polityka
to?samo?ciowa (cz??? 3)

Jedn? z konsekwencji pluralizacji w ka?dym wymiarze: organizacyjnym, ideologicznym, kulturowym i spo?ecznym jest pytanie o reprezentacj?. S?owo „reprezentacja” to jeden z kluczy do zrozumienia wsp?czesnego ?wiata. ?yjemy wi?c w ?wiecie zapo?redniczonym, a reprezentacja stanowi dzi? jeden z najwa?niejszych mechanizmw spo?ecznych. I tu pojawia si? pytanie o reprezentacj? spo?eczno?ci kaszubskiej.
Kto reprezentuje?
Do tej pory Zrzeszenie czy szerzej: ruch kaszubsko-pomorski by? wielonurtowy, ale jednorodny (taki paradoks). Mieli?my pluralizm, ale by? on typu wewn?trznego: r?ne opcje, ale jedna reprezentacja. W Zrzeszeniu mie?ci?y si? osoby o r?nych opcjach i r?nym postrzeganiu spraw kaszubskich. Ale zachowywali?my jedno?? organizacyjn?.
Oczywi?cie, Zrzeszenie nie zosta?o wybrane na reprezentanta Kaszubw. Sta?o si? nim jednak si?? tradycji, przekona? i dokona?! Nie tylko aspirowali?my do miana reprezentanta spo?eczno?ci kaszubskiej, ale byli?my za takiego uwa?ani.

13. Jacek Borkowicz. Co? wi?cej ni? dzielnica
Wiele osb mawia, ?e mieszka na Pomorzu i czuje si? Pomorzanami. Co to w?a?ciwie znaczy, na czym owa pomorsko?? polega? Prbuj?c odpowiedzie? na to pytanie w tym krtkim tek?cie, oczywi?cie nie wyczerpi? tematu. Nie gdzie indziej, jak w?a?nie w „Pomeranii” ukaza?o si? przez lata wiele artyku?w, ktre – razem wzi?te – z r?nych stron podejmuj? to ambitne zadanie. Ja chcia?bym tu wskaza? na porwnania, po ktre dot?d raczej nie si?gano. Ot? Pomorze to co? wi?cej ni? „dzielnica Polski”, czyli kategoria geograficzno-kulturowa: to zjawisko z pogranicza wymiarw czasu, przestrzeni i psychologii. Osadzone w konkretnej, lokalnej historii i lokalnej kulturze, ale te? b?d?ce cz??ci? uniwersalnego, ponadnarodowego poj?cia „pomorsko?ci”.

15. Bogata czyli r?norodna… Z prezesem Prawa i Sprawiedliwo?ci Jaros?awem Kaczy?skim rozmawiamy o gazie ?upkowym, elektrowni atomowej na Kaszubach i „ukrytej opcji niemieckiej”.
Jaros?aw Kaczy?ski: Nie ma si? czego obawia?. Jest propaganda uprawiana przez tych, ktrzy mog? straci? na tym gazie. Polska na nim zyska, Kaszuby z ca?? pewno?ci? rwnie?, natomiast ci, ktrzy maj? w tej chwili gaz i mog? go u?ywa? dla celw ekonomicznych, a czasami te? politycznych, boj? si?, ?e na tym strac?. Trzeba umie? si? im przeciwstawi?. Kaszuby s? rzeczywi?cie wyj?tkowo pi?kne i wyj?tkowo atrakcyjne turystycznie, ale pojawienie si? gdzie? w tym krajobrazie jakiej? wie?y, bo do tego b?dzie si? to sprowadza?, naprawd? niczego nie zepsuje.
Rozmawia? Dariusz Majkowski

17. Eùgeniusz Prczkòwsczi. Wsztc jesm krewny
To b? wild?i dz? dl Kaszbw w Kanadze. Pierszi rz gòscy? ù nich premira RP Donald Tusk, chtren przjach? do nich jakno Kaszba do Kaszbw.
Kaszbi s? za wilg? wòd? òd 1858 rokù. Dzys dnia s? òni ju czwirtim, pi?tim a nawetka szstim pòkòlenim òsadnikw.
Jak j b? m?i knp, tej j gd? bls pò kaszbskù, prz frisztkù, wieczerz. Wszãdze, tak jak wsztc. Czej j szed? do szkò?, tej j ma?o mg? pò anielskù. Szkln gda tej do mòji mmczi, ?eb j wiãcy pò anielskù sã ùczi? – wjsni? w rodny mòwie Michael Glowczeskie, chtren przez lata b? szklnym w Òttawie.

18. Marek Adamkowicz. Woda jak z uzdrowiska
Zawsze obecni, nie zawsze widoczni – has?o sp?ki Gda?skie Inwestycje Wodoci?gowo-Kanalizacyjne dobrze oddaje rzeczywisto??. Niecz?sto bowiem zastanawiamy si? nad tym, sk?d w naszym domu bierze si? woda. Mieszka?cy Gda?ska maj? to szcz??cie, ?e woda, ktrej s? odbiorcami, jest najwy?szej jako?ci. A? trudno uwierzy?, ?e 20–30 lat temu by?o zupe?nie inaczej.
Gda?szczanie maj? z wod? nieprzyjemne do?wiadczenia. Starsi pami?taj?, jakie problemy by?y z jej dostaw? w niektrych cz??ciach miasta. W wie?owcach nie dochodzi?a na wy?sze pi?tra, wiele do ?yczenia pozostawia?y te? jej smak i kolor. Brunatnawa, ?mierdz?ca chlorem ciecz zniech?ca?a i do zaparzenia herbaty, i do zrobienia prania.
To ju? przesz?o?? – podkre?la Jacek Skarbek, prezes Gda?skich Inwestycji Wodoci?gowo-Kanalizacyjnych (GIWK). Miasto przeprowadzi?o zakrojony na szerok? skal? Gda?ski Projekt Wodno-?ciekowy (GPW?), dzi?ki ktremu mieszka?cy maj? wod? tej samej jako?ci, co w Europie Zachodniej.

20. Na jawie ò Jawie i Kaszbach
Jak Kaszba z Gchw przcyg do jindonezyjsczi kùltur Pòlchw i co mùzyczn kòntakt jindonezyjskò-eùropejscz na Jawie par?ãczi z Kaszbama – ò tim a k?sk jesz co jinszim gdm z Dawidã Martinã, chtren prawie pisze doktorat na Warszawsczim Ùniwersytece.
W jesce mùzyka?tã i mùzykòlogã. Grani mce w genach?
Na gws. Jak zdrzã i so przbcziwm swòjã familjã, to òd mam stron wnet wsztc graj?. Mòja starka – Marta Òrz?owsk – z dodomù je Szprit, a ti Szpric to bl znni na Gchach mùzyka?c. Adm Szprit [pisal jesm ò nim w òstatny „Pomeranii”] bez 45 lat robi? za òrganistã w zpcy?sczim kòscele. Jegò dwaj bracynowie t? gral. Jeden na akòrdionie, a drd?i jakno òrganista w Sãplnie Cz?uchòwsczim. Mòj wùja Frãc Òrz?owsczi przez wiele lat prznlg? do lpi?sczgò karna Gch. To òn sprawi?, ?e mie t? pòcygnã?o do grani.
N tej jesm doma. W zaczãl sztudrowac mùzykã na Warszawsczim Ùniwersytece dobr dzesãc lat sld..
Tak pò prwdze to jesz ?em nie skù?czi? ùniwersytecczi ùczb.
Gd? ?uksz Zo?tkòwsczi

23. Jzef Borzyszkowski. Kaszubska droga Franciszka Fenikowskiego (cz??? 2)
„Rejsy” i podr?e – szlifowanie kaszubskich talentw
W okresie gdy?sko-gda?skim, a zw?aszcza w czasie redagowania „Rejsw”, szczeglnie intensywne by?y wanogi F. Fenikowskiego po Kaszubach i Pomorzu, niejednokrotnie podejmowane wsplnie z Lechem B?dkowskim. Pracuj?c w redakcji dzia?u literackiego, obaj szlifowali m?ode talenty dziennikarskie i literackie. W 1953 r. w kr?gu Fenikowskiego i twardej szko?y B?dkowskiego znalaz? si? mi?dzy innymi Jan Piepka – nauczyciel ze Starzyna,
wkrtce z Gnie?d?ewa, a z czasem tak?e cz?onek Zwi?zku Literatw Polskich, mieszkaj?cy i tworz?cy w Sopocie. To zapewne za jego i twrczo?ci Jana Patocka przyczyn? F. Fenikowski wszed? g??biej w tradycje Nordy. ?wiadectwem ich poznania s? mi?dzy innymi Gburzy z Gnie?d?ewa – wierszowane historie kaszubskie, gnie?d?ewskie gadki w autorskiej, znacznie bogatszej wersji, opowiedziane przez Fenikowskiego dzieciom (Wydawnictwo Morskie, 1958). Zacytuj? fragment tego utworu, poddaj?c pod rozwag? czytelnikw my?l o jego wznowieniu z rwnoczesnym t?umaczeniem na j?zyk kaszubski (licz? tu na udzia? Bo?eny Ugowskiej!).

27. Krsztof Kòrda [Krzysztof Korda]. M?odokaszbi z Pòznania, Warszaw i Krakòwa
Czekawòsc kaszbizn westrzd ldzy spòza Pòmòrzgò narsta midz jinszima za spraw? par?ãczeni wesp?robòt pòmòrsczi inteligencji z ldzama z jinszich òstrzdkw. Le?nosc? do tegò b? rz nad pòlscz mòrze òsb z Wilgòpòlsczi cz Mazowsza.
Warszawscz kò?o kaszbskò-pòmòrscz
W 1911 rokù, jak pis? Andrzj Bùkòwsczi w ks??ce Regionalizm kaszubski, pòwsta?o w Warszawie tajemn „k?kò Kaszbskò-Pòmòrscz”. Przdniczi? mù in?inir Francszk B?kòwsczi. Mia?o òno t? swòje rzd?i w ?odz. Do ti òrganizacji prznle?el ldze spar?ãczony z k rajowidnot?, m.jin. ldze, co dzejel w Pòlsczim Krajowidnym Towarzstwie (Polskie Towarzystwo Krajoznawcze).

29. Leszek Molendowski. Teofil Zegarski – w kr?gu M?odokaszubw
Znany jest na Pomorzu, a zw?aszcza w Gdyni, jako pedagog i wychowawca m?odzie?y oraz za?o?yciel pierwszego gimnazjum koedukacyjnego w nowo buduj?cym si? mie?cie portowym. Ma?o kto jednak wie, ?e dr Teofil Zegarski by? zwi?zany z kr?giem dzia?aczy m?odokaszubskich.
Od Grabowa do Wejherowa
Teofil Zegarski urodzi? si? 17 grudnia 1884 roku w Grabowie na Kociewiu (w pow. Starogard Gda?ski). By? najstarszym z rodze?stwa, mia? trzech braci: Stanis?awa, Leonarda i Jzefa, ktry zmar? w wieku niemowl?cym. Ich ojciec Augustyn by? ko?odziejem i w?a?cicielem parceli, a matka Marianna z domu Loss – crk? gospodarza z Bobowa. Rodzina ?y?a raczej biednie ni? skromnie.
Kiedy Teofil mia? 16 lat, straci? ojca. Matka chorowa?a, jej stan si? pogarsza?. Niewielki maj?tek rodziny sprzedano, a pieni?dze z transakcji przeznaczono na pokrycie kosztw leczenia Marianny Zegarskiej oraz na utrzymanie i wychowanie jej trzech synw. M?odzie?cami – Teofilem, Stanis?awem (wychowankiem Collegium Marianum i p?niejszym ksi?dzem) oraz Leonardem (p?niejszym weteranem Wielkiej Wojny, wojny polsko-bolszewickiej oraz policjantem w Wejherowie i Toruniu) – zaj??a si? rodzina od strony matki, pa?stwo Bugalscy z Bobowa.

32. Del zastrzik i m szl
Agnesa i Aleks Cerocc mieszkaj? w Kawlach Dlnch kòle Przedkòwa. Aleks sã ùrodzy? w Kòloni niedalek Swinowa. Walczi? midz jinszima pòd Monte Cassino we W?ochach w pòlsczi armii gen. Andersa.
Jak wzdrza?a waj droga na wòjnowi front?
To b?o w 1943 rokù. J ted robi? ù Niemca z Besarabii, jakno parobk. To b?o w Swinowsczi Hce. Mi? jem stmnsce lat. M sã tam pòbil z tim „Arabã”. Tej òn rzek?: „Pòczekj, pòczekj, j pòjadã na milicjã do Swinowa”. I jach? tam kòniama. Za jaczis czas wrcy? z niemiecczima szandarama.
To b? syn treuhandera – niemiecczgò gbùra z Besarabii?
Jo i òn z tima milicjantama przjach?. J chùtkò ùcek? do lasu i sã ùkriw?. Ted s?sd mie rzek?, ?eb pòdpisac niemieck? lstã, bò jinaczi wezm? mie do Stutthofu. A w Stutthofie bl ju prãdzy mòji dwaji braca, Bruno i Pawe?, chtrny ju nie ?j?. Czej Niemc wlezl, tej ti dwaji jachel na kò?ach do Gdini, bò mslel, ?e Niemc ji nie wezmie. Òni jachel ji bronic.
Gd? Eùgeniusz Prczkòwsczi

34. Marta Szag?dowicz. P?ynie Wis?a p?ynie…
Wis?a jest najd?u?sz? rzek? w Polsce. Ma 1047 km d?ugo?ci. W Gda?sku znajduj? si? trzy magiczne miejsca, w ktrych mo?na podziwia? uj?cie krlowej polskich rzek do morza.
Najstarsze uj?cie Wis?y do Zatoki Gda?skiej dobrze prezentuje si? z Nabrze?a Zi?kowskiego w Nowym Porcie. Nurt jest bardzo spokojny, poniewa? wi?kszo?? wd tej rzeki wpada do morza pozosta?ymi uj?ciami. T? odnog? nazywa si? przez to Martw? Wis??. Cho? tak naprawd? w tym miejscu patrzymy na jej przed?u?enie, czyli Kana? Portowy. Powsta? na skutek po??czenia z l?dem wyspy, ktr? dzi? znamy jako p?wysep Westerplatte. Do XIX stulecia Wis?a wpada?a do morza mniej wi?cej na wysoko?ci Nabrze?a Mew. Jest to miejsce, gdzie zatrzymuj? si? statki oferuj?ce turystom rejsy porcie.

35. Rman Drz?d?n, Danuta Pioch. Ùczba 12. Wiodro
Gòspòda/karczma/restauracj to pò pòlskù gospoda, restauracja. Jesc to pò pòlskù je??. Jedzeni, jestkù abò zjestkù to jedzenie. Szmaka to smak. Smaczn to smaczne, pyszne. Bò?e prze?egnj to smacznego.
Wiodro to pò pòlskù pogoda. Mò?e t? rzec pògòda. Przepòwiadac pògòdã òzncz prognozowa? pogod?. Deszcz, snig, grd to: deszcz, ?nieg, grad. Wiater to pò pòlskù wiatr.

37. Mercdes westrzd kòniw
Zwn „skrzid?ama Turkmenw”, „chartama westrzd kòniw” abò, patrz?c na ?iszcz?c z?ot klat, „niebnyma kòniama Azje”. B? ùlednyma wirzchòwcama Czingis-Chana, Marco Pòlo i Aleksandra Wild?gò. S? ùznn za nstarszi òswòjony zort kòniw na swiece. W Pòlsce je jich leno prãnsce. Ma?o chto wi, ?e na Kaszbach je jedurn w Pòlsce hòdowl tch kòniw.
Acha?teczi?scz kònie pòchdaj? z òb?d pùstinie Kara-kùm w Turkmenie (pòdoba acha?teczi?ca je w znance tegò kraju, w jaczim tegò zwierza ùw? sã za nrodn dobro). Pòzwa ras wchd òd òaz Ach? i ?j?cgò na tim terenie szczepù Tekin. S? to wra?lw, bùszn i baro m?dr zwierzãta, maj?c w se fùl ?cgò. Nie je letkò dostac jich wiarã, ale czej prznãc? sã do cz?owieka, to ju na wiedno.
W Jezdnym Òstrzdkù Pegaz w Dzeminach (pòmòrscz wòjewdztwò) je sedzba Zwi?zkù Hòdowcw Acha?teczi?sczich Kòniw, a t? hòdowl kòniw ti ras. Miwcama JÒ Pegaz s? Mrcn Pòdpòra i jegò bia?ka Mari Mishlianova-Pòdpòra.
Gda Maya Gelnik,
t?om. Jiwna Makùrt

40. S?wk Klsa. Ùtwrstwò wchd z kòrzeniw
Pò wòjnie fela?o wsztczgò, a òsoblwie zabwkw. Czed drszczi m?i ?ucje robi? so pùpczi z bùlww, òna nalaz?a glnã. Tej naczã?a lepic, co sã da?o. Ùlepia ca? gòspòdarstwò, a czej zafela?o ùdbw, zaczã?a lepic pòstacje z mitologie. To b?o ji piersz prznãcwani plcw do lepieni. Tak òpòwid ò swòjim warkù ??obirka ?ucj W?odek-Jab?o?sk, chtrna przez ca? swòje ?c ùsdz glnian sztatur, znn ni bls w òkòlim Lzna.
Piersz dobca
Jem mieszka?a na ws pòd Jarocnã, gdze b? stw i hen jem nã glnã nalaz?a. Òd dzecka j mia swj swiat, temù jem ni mia wiele drszkw. Mòg?abm rzekn?c, ?e j b?a dl se samòsygaj?c?. Tej jem naczã?a z ny gln lepic ca? gòspòdarstwa, prz le?nosc wrbiaj?c w se manualn? rozmia?osc lepieni. Jem dosz?a do taczi rozmia?osc, ?e w czwirti cz pi?ti klase spòdleczny szkò? jem wzã?a ùdzl w wstwkù ldowgò kù?sztu w Pòznaniu,
gdze jem dob?a drd?i ml.
Nimò ?e wastn ?ucj nie chòdza do plasticzngò liceùm, na sztudia sã dosta bez tklw. Przjãl jã do W?szi Szkò? Plasticzngò Kù?sztu w Pòznaniu (pòl. Wy?sza Szko?a Sztuk Plastycznych), gdze sã ùczi?a 6 lat.

41. Ana Gliszcz?sk. Kòle p?ota
- A t jes ju doma? Widzysz, ter to wsztkò tak flot jidze za?atwic. Nie brkùjesz za rg? w krmach za paczk? kaw stojec, jak to pierwi b?o. Leno kas fùl miszk miec i tej mò?esz dostac, co le chcesz. Co? Zdrowi, ?eb b?o? Jo, bls tegò m so ni mò?em kùpic. Ale kòchn, ter to nie je mò?no chòrzec! W aptce to t wnetka ca?? emeriturã òstawisz. Cebie w gntach ?mie? Kògùm to dzys nie ?mie. Dzys to trza letkò chòrzec. Tak, ?eb sã dochtr nie dowiedz?. Bò jak t tam pùdzesz, tej t mò?esz ju òstac. T le so wez t? kòc? skrk? òwi?, a babsk? masc? smarej, tej to òprzestnie. Nie pòmg?

42. Wirzt. Alojzy Bùdzysz

43. Pòmòrz w òczach jinch

44. Maria Paj?kowska-Kensik. Mamy biskupa!

Nie jestem pewna, czy moja wielka rado??, ?e najm?odszy w Polsce ksi?dz biskup pochodzi z Kociewia, jest wystarczaj?cym usprawiedliwieniem, by da? taki bezpo?redni, lakoniczny tytu?. Musz? wi?c przet?umaczy? t? rado?? (tym wi?ksz?, ?e niespodziewan?) na s?owa…
Ks. bp dr hab. Wies?aw ?migiel urodzi? si? w (moim) ?wieciu nad Wis??, a pochodzi z Luszkwka w parafii Gruczno. I to jest bardzo znacz?ce.

45. Maria Block. Wywijas Eryk
Kedy?, chyba zz dwadzie?cia lat tamu, do szko?y ww Turzu (to je kele Czczewa) ?azi? taki mni?y knabas, co mu b?o jimnia Eryk. Wyglandny b? fagas jak ma?o chto, ale przy?cipny jak lis. Szklne go lubjali, bo i no on b? durcham r ychtych ucza?y n a ka?da uczba, ale sia go trocha bojali, bo sia zdarza?o, ?e tan Eryk to wiancy wjdzia? od nich. Za to insze gzuby to jedne go lubjali, druge ni, ale jedno jest pewne: zawdy ka?den na klaswce chcia? kele niego siedzie?! Bo jak ni wjdzieli, na ten przyk?ad, jaka je stolica Francyji, abo ni daj Bo?e, ile bandzia dziewia?? razy pia??, to tan Eryk co? tamoj mg szepnn?…

46. Kazimierz Ostrowski. Przed pierwszym gwizdkiem
Czym ?yje dzi? ca?y nard? Oczywi?cie pi?k? no?n?. Pami?tamy, jaki entuzjazm zapanowa?, gdy UEFA przyzna?a Polsce i Ukrainie organizacj? Euro 2012. Kilka lat min??o niepostrze?enie, a im bli?ej wielkiej imprezy, tym wi?ksze napi?cie i gor?tsze dyskusje: zd??ymy czy nie zd??ymy – autostrady, lotniska, dworce, hotele. Spory i oskar?enia tak gwa?towne, jakby od terminowego uko?czenia kawa?ka drogi zale?a?o, czy mistrzostwa w ogle si? odb?d?. Na dodatek z pewnych damskich kr?gw, szczeglnie bojowo nastrojonych, da?o si? s?ysze? g?osy oburzenia z powodu wybudowania kosztownych stadionw i zaprzeczanie sensu organizacji Euro, czyli rozrywki wymy?lonej przez m??czyzn i rzekomo dla m??czyzn. Cho? sam znam kilka pa?, ktre entuzjazmuj? si? pi?k? no?n? na rwni z m?sk? po?ow? ludzko?ci. Kibicuj? tak samo gor?co, a przy tym poci?gw nie demoluj? i na „ustawki” si? nie zmawiaj?.

46. Kadzmirz Òstrowsczi. Przed pierszim gwizdkã. T?omaczeni Dariusz Majkòwsczi

48. red. „Kaszbscz Eùro” w Grcznie

Cewice b? nlepsz, ale dobl wsztc – tak mò?em rzec ò pierszim (ale gws ni òstatnym) fùsbalowim turniru zòrganizownym przez Kaszbskò-Pòmòrscz Zrzeszeni. Dzãka taczim wdarzenim pòkazywom m?odszi dzl najich partw, a prz le?nosc blno sã bawim – pòdrechòwùje jimprezã przdnik KPZ ?uksz Grzãdzcczi.
Turnir mi? plac 20 maja w Grcznie kòl Kòscrzn. Swòje karna zrchtowa? part z Tczewa, Szimbarkù, Cewic i Kòscrzn. Do minkw stanãl t? kaszbsczi gaztnic wsparti dwùma balrzama z ?ukòwsczgò zrzeszeni. Wiodro b?o „piknikòw”, a le na bòjiszczu nicht nie msl? ò òdpòczinkù. Mò?e technika b?a wiele razy jak w pòlsczi lidze, ale bitka i chãc dobc jak w prwdzwim – anielsczim abò szpa?sczim– fùsbalu.

48. red. Swiãto kaszbizn
Przez 50 recytatorw bitkòwa?o sã w Chmielnie ò title mstrw rodny mòw. Nwiksz brawa zebrel ùczãstnic nm?odszi kategòrii, a t? Krsztof Radtke ze Starzna i Pioter Skrzpkòwsczi z Lzna.
Òglowò jesm rd z rwizn latosch recytatorw, chòc niejedne kategòrie k?sk ùspa? jurorw. Prznã felowa?o przemslngò przekazani kaszbsczgò s?owa jingò aùtora.

49. Jerzy Hoppe. O kaszubszczyzn? „wysok?”
Kwietniowe forum „Edukacja kaszubska. Tradycje, aktualno??, perspektywy” (w Akademii Pomorskiej w S?upsku) sk?ania?o jego uczestnikw do r?nych refleksji. Zarwno w referatach, jak i w dyskusji wi?cej by?o pyta? ni? odpowiedzi. G?wne pytania brzmi?: Jaka b?dzie kaszubszczyzna jutra, kaszubszczyzna ju? nie pocz?tku, ale drugiej po?owy XXI wieku? Jakiej kaszubszczyzny nale?a?oby sobie ?yczy??
Pe?ne wyniki spisu powszechnego z 2011 r. maj? by? znane w lipcu, lecz ju? dane wst?pne ciesz?. I zobowi?zuj?! Zobowi?zuj? przede wszystkim kaszubsk? inteligencj? i dzia?aczy do
tego, by z du?? rozwag? dzia?a? na rzecz tzw. standaryzacji, usystematyzowania kaszubszczyzny. To zadanie nie tylko dla Rady J?zyka Kaszubskiego, ale tak?e dla wszystkich ?wiadomych u?ytkownikw rodnej mowy. Zw?aszcza nauczycieli, ksi??y, twrcw. Nie b?d? tu wymienia? wszystkich wielkich krokw, ktre ju? zrobiono, i znacz?cych zmian, jakie nast?pi?y w ostatnich latach.

52. Lektury

54. Ksi??ka przez internet

„Pomerania”, antologia kaszubskiego dramatu, bajki, albumy – wszystko to kupimy w ksi?garni internetowej www.kaszubskaksiazka.pl. O tej nowej inicjatywie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego rozmawiamy z dyrektorem Wydawnictwa ZKP Ann? Dunst.
Sk?d wzi?? si? pomys? na kaszubsk? ksi?garni? internetow??
Wszystkie kaszubskie ksi??ki dost?pne w jednym miejscu od zaraz – taka idea przy?wieca?a
pomys?odawcom. W po?owie 2011 roku postanowili?my ten pomys? zrealizowa?, tworz?c ksi?garni? zrzeszeniow?, ale nie tak?, do jakiej przywykli?my, ale internetow?, ktra jest otwarta 24 godziny na dob?.

55. Adela Kò?czkòwsk. Refleksje na ùbrzegù nowi ks??czi Jerzgò Trdra
W Mùzeùm Kaszbskò-Pòmòrsczi Pismienizn Mùzyczi (MKPPM) w Wejrowie 26
??kwiata tr. òdb?a sã promòcj dokazu prof. Jerzgò Trdra Zwyczaj i widowisko ?cinania Kani w etnologii i literaturze. Aùtor wg?osy? wk?dnk pòd tim samim titlã, a we wstãpie òpòwiedz? ò historii pòwstani ti pùblikacji.
Prezentown ks??ka je w jaczims dzlu zjiscenim wòl sp. Wòjcecha Czedrowsczgò, chtren rchtow? sã do wdani dokazu ò zwkù scnani kani i m.jin. ùsdzkù Scnani kani Jana Rompsczgò. Jak pisze prof. Trder w przeds?owim: „Sp. Wòjcech nie sfòrtow?,
ale ni ma ni?dny zwad, ?eb tã Jegò ùdbã zjiscc, a rozs?dzy?a ò tim bln pòmòc MKPPM w Wejrowie”.

57. Grgr J. Schramke. Sldny felietn
Jo, to ju mj sldny felietn pisny tu st?dka. Z bia?k? a knpkama ju sã òddzãkòwùjema z tatczzn? whisky, ch?opw w czitlach, przeklãtgò wiodra sn?i a dzwi jak Highland mùzyczi kòbzw.
Przcygma nazd. czej ju du?dze do Was, Drod?i Czti?cu, ta czerwi?cow „Pomerania”, ma ju mdzema westrzd Waju, na Kaszbach.
Jak nm tam bãdze? Cz sã òdnalezema w ti, pò tch czile latach ju nowi dl naju jawernoce?

58. Klka

63. Z ?ycia Zrzeszenia

64. S?wk Klsa. Wiater w ?gle

Czej sã ùka?e ten numer „Pòmeranie”, wierã wikszosc ch?opw na strim kòntinence bãdze zdrza?a w telewizr, òbzraj?c dobca swòjch karnw balrzw. Rchtowani do fùsbalowch msterstww Eùrop mia?o na tli zmienic nasze òkòl, ?e niejedny chcel dzelc historiã Pòlsczi na przed i pò Eùro. Ju wim, ?e tak nie mdze. A temù, ?e za wiele je niezjisconch transpòrtowch ùdbw. Ter òsta?o nama ùpiãkszeni òkòlgò, cobsm ni mùszel sã wstdzc przed czy?cama, i t? tim sã zajim? drogòwi dozr.

65. Jacek Cherek. O zbrodni w Lesie Szp?gawskim
Szczeglnym miejscem pami?ci narodowej na Kociewiu jest Las Szp?gawski. Ju? w pierwszych dniach II wojny ?wiatowej, we wrze?niu 1939 roku Niemcy rozpocz?li masowe egzekucje na tym terenie znajduj?cym si? w pobli?u Starogardu Gda?skiego. Las Szp?gawski sta? si? miejscem ka?ni dla przedstawicieli inteligencji, nauczycieli, dzia?aczy spo?ecznych i politycznych. Pierwszymi ofiarami tej zbrodni byli starogardzcy ?ydzi. Wymordowano tam prawie wszystkich polskich ksi??y z powiatu starogardzkiego, kanonikw kurii biskupiej, profesorw Wy?szego Seminarium Duchownego i Collegium Marianum z Pelplina.

66. Tmk Fpka. Pi?karscz jaja abò kòkò-spòkò
„Kòkò, kòkò – EÙRO spòkò”: jaczi nrd – taczi himn. Abò òstrzi, jak gd? jeden marsz?k, co na Wawelu le?i: „Nrd spania?i, leno ldze kùr…”. I prawie za kùrzim gdkanim nen himn pòlsczi reprezentacje na eùropejscz msterstwa w kòpanim sztka skr z lftã bne szlachùje. Jinternetosznkrownic pisz? jesz: jacz pa?stwò – tacz szakir, ale chto dzys dnia z Kaszbw wi, ?e to je bia?ka, co zaspiwa „?aka?aka”…

67. Rmk Drz?d?nk. Plckòwscz Eùrobùlowani
Bòjiszcze zeleni?o sã rwno zesek?? trw? z rolczi. Wk? wa?owa farwnosc zmrlonch nordowim wiatrã fanw. Ter! Bania mie bòla, temù j so jã òdkr?cy? a kòpn?? z ca?i mòc na brmkã. Ta, rozmno ùszama w lfce sterj?c, wpad?a w òczenkò… Paje do gr… Goooooool… – Ùraaaaaaaaa – redosno zagrzmia? ts?c g?osw wrwnch z grdzelw rusczich kibicw. – Dze? t mackù msz g?owã! – ùczu? jem g?os Smùd. – W brmce! – chc? jem rzec, le zmerk?, ?e gãba z g?ow? pòlejca kòpnion przez brmkarza w?i ?iskaj?cgò w s?u?cu jantarowgò dakù. – Nie ùdwj Greka!
68. Wioleta Dejk, Katarzna G?wczewsk. Wspòminczi i tu?ce
„M sã dzys tu zebral, ?eb so pògadac, pòta?cowac i pòspiwac, n?e, ted grjta” – tã frantwkã mògl sã spiwac ldze, jaczi 12 maja bl przjachny na wild? z?dzeni Pòmòra?cw w K?osowie. Spòsobnosc do swiãtowanigò b?a nie ble jak, bò latos, dok?adno 16 maja, Karno Sztudrw Pòmòrani òbchòdzy swòje 50. ùrodzn.
Dl gòscy òsta? zrchtown dodatkòw atrakcje, m.jin. film i ks??eczka. Film sk?d? sã z prezentacji òdjimkw z 50 lat dzejanigò Karna, wzbògaconch tematiczno dopasownyma sentencjama i mùzycznym spòdlim.


Edukacyjny dodwk „Naj Ùczba”
I Janusz Mamelsczi. S?u?ka
III Katarzna Czedrowsk-Zagòzdn. Sobòtka na Kaszbach - Scynani kani
V Tmk Fpka. Lato, co t na to? A m na to jak na lato. Farw lata
VIII Hana Makùrt. Przejinaczi artikùlacji samòzwãkw w zanle?nch pòzycjach


W tym numerze rwnie? bezp?atny dodatek kaszubskoj?zyczny „Stegna”

Strona do wydruku Pole t stron (e-mail)
Wyr?nienia
Medal Stolema 2005   Open Directory Cool Site   Skra Ormuzdowa 2002