Wiadomo?ci - Miesi?cznik "Pomerania" - Pa?dziernikowy numer „Pomeranii”
Losowe zdj?cie
Pielgrzymka rybacka 15 (3283)
Pomerania
Wygl?d strony

(2 skrki)
Kaszbsk Jednota | www.kaszebsko.com
Stowarzyszenie Osb Narodowo?ci Kaszubskiej

Miesi?cznik "Pomerania" : Pa?dziernikowy numer „Pomeranii”
Wysane przez: Redakcja_nk dnia 5.10.2012 15:10:00 (3255 odson)


Ukaza? si? pierwszy jesienny numer "Pomeranii". A w nim, tradycyjnie:


Od redaktora
Przyznawanie si? do kaszubskiego pochodzenia czy u?ywanie kaszubszczyzny przez ludzi znanych z mediw cz?sto bardziej umacnia lokalny patriotyzm ni? po?wi?cone Kaszubom konferencje naukowe. Nie jest przypadkiem, ?e na stronie facebook.com/kaszubi najwi?ksz? ogl?dalno?? ma filmik z Krzysztofem Skib? czytaj?cym bajk? po kaszubsku. Mo?e si? nam to nie podoba?, mo?emy narzeka?, ?e jego wymowa mog?aby by? lepsza, ale gwiazda z „Big Cyca”, jak si? okazuje, ?wietnie promuje j?zyk kaszubski, zw?aszcza w?rd m?odych osb. Niestety, ci?gle za ma?o mamy na Pomorzu znanych ludzi, ktrzy otwarcie deklaruj? swoje przywi?zanie do tego regionu, tutejszej kultury czy tradycji. Pozytywnymi wyj?tkami s? dwaj nowi bohaterowie Krajny – olimpijscy medali?ci z Londynu: „z?oty” Adrian Zieli?ski i „br?zowy” Bart?omiej Bonk. Dzi?ki nim wielu m?odych (i nie tylko) kibicw nagle odkrywa, ?e bycie Krajniakiem nie tylko nie jest powodem do wstydu, ale te? mo?na by? z tego dumnym.
Dla Kaszubw wa?n? i wart? na?ladowania postaci? jest ks. abp Henryk Muszy?ski – Prymas Polski, ktry podkre?la, ?e bez kaszubskiego pochodzenia, bez rodzinnego Wysina i Ko?cierzyny wi?kszo?? jego osi?gni?? i zaszczytnych funkcji, ktre pe?ni, nie by?aby mo?liwa. T?umy, ktre gromadzi?y si? na ko?cierskiej i gda?skiej promocji ksi??ki Prymas z Kaszub, s? najlepszym dowodem na to, jak bardzo potrzebujemy swoich, pomorskich autorytetw.
I jeszcze gratulacje dla by?ego redaktora naczelnego „Pomeranii”. Cezary Obracht-Prondzy?ski mo?e si? poszczyci? najwy?szym tytu?em naukowym nadawanym w Polsce. Prezydent Bronis?aw Komorowski podpisa? jego nominacj? profesorsk?. Dzi?kujemy za jego prac? naukow?, a w sposb szczeglny za liczne teksty, ktre publikujemy w naszym miesi?czniku. Mamy nadziej?, ?e ta wsp?praca b?dzie trwa?a nadal, bo jak cz?sto mawia inny kaszubski profesor belwederski Jzef Borzyszkowski: „to szmak za wiãcy”.
Dariusz Majkowski


Na ok?adkach:
II Reklamy – Radio Gda?sk, Ksi?garnia internetowa, prenumerata "Pomeranii"
III Relacja z ko?cierskiego festynu promuj?cego akcj? "Kaszbscz bajania"
IV Reklama firmy Energa

3. Z drugiej r?ki
Ùczt
Chrnic jezora, Radio Gda?sk, Na btach i w bòrach (Magazyn Kaszubski), 2.09.2012
– W zesz?i weekend [25.08] b? w Òstrzcach szesnst wãdkarscz minczi Media 2012 – Swiãto Rb. Òrganizatorã minkw je brkòwnik Jezr Radu?sczich Jn Czapiewsczi. Zawòd s? pretekstã do zwrceni bcznkù na zagr?b dl ntr.

Òbezdrzn
Nadolsczi Krancbal, Twoja Telewizja Morska, 19.08.2012
– Jedna z nw?niszich rozegracji na nordowch Kaszbach, chtrna co rokù òrganizown je w skansenie w Nadolu, spòtik sã z wild?im zajinteresowanim. Kaszbsczi jãzk, regionaln kùchni i rozmajit rzemios?a, to wsztkò i jesz wicy mò?na b?o obzerac w nadolsczim skansenie na Krancbalu. A òkrm mieszka?cw Wejrowa t? ti z Pùcka, Wild?i Ws, Rmi, Lãbòrga i Trjgardu. Krancbal ceszi sã wild?im zajinteresowanim. Czemù sã tak dzeje?

Przecztn
Nadmorska pla?a na Lubuszczy?nie, „Gazeta Kaszubska”, 27.08.2012
Okre?lenia: ,,ruchome wydmy” czy ,,w?druj?ce piaski” zaczynaj? nabiera? zupe?nie nowego znaczenia. A wszystko dzi?ki wjtowi gminy Deszczno Jackowi Wjcickiemu, ktry postanowi?... sprowadzi? znad morza do Maszewa najprawdziwsz? wydm?.
Rozmawiaj?c z burmistrzem ?eby Andrzejem Strzechmi?skim, dowiedzia?em si?, ?e w S?owi?skim Parku Narodowym ma o jedn? wydm? za du?o. Pomy?la?em, ?e poratuj? go w k?opocie i wezm? j? do naszej gminy – ?mieje si? Jacek Wjcicki.

4. J ni mg? nie robic… Z profesorã dwardã Brez? gd? Dariusz Majkòwsczi
Wasta Profesr je wild?im lubòtnikã p?niowi kaszbizn.
Cz w domcym Kaliszu, sk?dka Wasta pòchòdzy, je òna jesz ?w?
Wcyg czjã kaszbiznã w familiach, òsoblwie westrzd starszgò i strzdngò pòkòlenigò. Czej jem w tch stronach, wiedno mm t? starã s?chac, jak gdaj? dzec, co jid? do szkò?. Czeds w wikszosc da?o sã czc kaszbsczi, dzys pòlaszznã z elementama kaszbizn. Je widzec, ?e starszi prbùj? ùczc pòlsczgò, ale sami do kù?ca gò nie znaj?.
Ùczba kaszbsczgò w szkò?ach na p?nim Kaszub pòmò?e ùretac tam rodn? mòwã?
To zanlg òd te, chto tegò jãzka ùczi, a z tim biw rozmajice. Wiele razy jem na egzaminach szklnch. Nie mdã tu pòdw? nzwskw, ale s? t? taczi na p?nim Kaszub, chtrnch kaszbizna b?a baro s?ab. Je widzec, ?e dzys corz wicy ldzy ùczi bls dl dtka abò ?eb dzãka ùprawnienim do ùczb kaszbsczgò miec ca?i etat w szkòle, bò wezm na to, katechetczi maj? za ma?o gòdznw religii.
To, ?e dzãka ùstawie z rokù 2005 mm pieniãdze dl szklnch, to baro dobrze, ale rwnak z tesknot? wspòminm lata, czej pòswiãcywel òni swj czas i cã?kò robil przede wsztczim z serca. Rwnak ju w Swiãtch Pismionach òsta?o napisn: Pecuniae omnia oboediunt – pieniãdzm wsztkò s?ch.

TEMAT MIESI?CA
9. Jzef Borzyszkowski. Prymas z Kaszub
G?wnego bohatera i autora prezentowanej ksi??ki Prymas z Kaszub. Z abp. Henrykiem Muszy?skim rozmawia Krzysztof ?ukasik (wyd. przez Starostwo Powiatowe w Gnie?nie w 2012 r.) wydawca przedstawi? na ostatniej stronie ok?adki, przywo?uj?c najwa?niejsze fakty z jego ?ycia. W umieszczonej tam wraz z fotografi? notce biograficznej czytamy:
„Arcybiskup Henryk Jzef Muszy?ski. Urodzi? si? 20 marca 1933 roku w Ko?cierzynie. Wy?wi?cony w 1957 roku jako kap?an diecezji che?mi?skiej (dzi? pelpli?skiej). Profesor teologii i doktor nauk biblijnych. Studiowa? Pismo ?wi?te w Jerozolimie, Rzymie i Heidelbergu. Profesor Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie (obecnie Uniwersytet Stefana kardyna?a Wyszy?skiego). Dziekan Wydzia?u Teologicznego tej uczelni. W roku 1985 mianowany biskupem pomocniczym diecezji che?mi?skiej.

12. Cezary Obracht-Prondzy?ski. Ksi??e Arcybiskupie, dzi?kujemy
Fragmenty mowy wyg?oszonej podczas nadania Cz?onkostwa Honorowego Instytutu
Kaszubskiego J.E. Arcybiskupowi Gda?skiemu ks. dr. Tadeuszowi Goc?owskiemu
(...) Trudno sobie wyobrazi? najnowsz? histori? Polski, Gda?ska i Pomorza bez postaci Ksi?dza Arcybiskupa! To nie tylko ?wiadek, ale i aktywny uczestnik. Nie tylko administrator, ale i animator... Nie tylko duszpasterz, ale i wychowawca.
(...) Ksi?dz Arcybiskup w ?yciu naszej spo?eczno?ci obecny jest ju? od kilku dziesi?cioleci. Trudno by?oby zliczy? wszystkie uroczysto?ci – od typowych spotka? op?atkowych a? po wydarzenia prze?omowe – na ktrych by? w?rd nas.

13. Red. Prymasa nie syg?o
Dwùch arcybiskùpw w Kaszbsczim Dodomie, zala czsto fùl, dzl ldzy mùsz? stojec
bùten i przez òtemk? dwirze s?chac, co dzeje sã bn. Na Kaszbach dwno ju nie b?o
taczi promòcji ks??czi.
Sprwc? ca?gò tegò pòrszeni b?a pùblikacj Prymas z Kaszub. Z arcybiskupem Henrykiem Muszy?skim rozmawia Krzysztof ?ukasik. Wiele btnikw z?dzeni, jacz òdb?o sã w Kaszbsczim Dodomie we Gdu?skù 13 swnika, przjacha?o prawie dl ni. Kùpic jã mògl rwnak leno ti, co bl pierszi, bò jesz przed zacz?tkã tegò wdarzeni wsztcz ekzemplarze trafi? do czti?cw. Prawie tegò, ?e Prymasa nie syg?o dl wsztczich, nbar?i ?a?owel ti, co przszl prznã pzni.

14. ?ukasz Grz?dzicki. Dwaj kùczrowie spod Wie?ycy
„Szymbark to wie? niemiecka i nie ma w niej nic ciekawego” – tak opisywa? t? miejscowo?? dr Aleksander Majkowski na stronie 87 ksi??ki Zdroje Raduni. Przewodnik po tzw. Szwajcaryi Kaszubskiej (wydanej w 1913 r. w Warszawie nak?adem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego).
Pewnie przed stu laty, kiedy lider M?odokaszubw formu?owa? t? opini?, sporo w niej by?o prawdy. Gdyby natomiast dzisiaj Majkowski wyg?osi? podobny os?d, wywo?a?by burz? i na pewno spotka?by si? ze zdecydowanym sprzeciwem mieszka?cw tej wsi, ktrzy jako delegatw wys?aliby do niego Tadeusza Kuppra i Gerarda Szwichtenberga – laureatw Skry Ormuzdowej 2011.

16. Marek Adamkowicz. Warto czyta? z kodu miasta
Rozwa?ania o kszta?cie ?rdmie?cia Gda?ska prowadzone s? – z r?nym nat??eniem – co najmniej od czasw przedwojennych, cho? wyra?n? cezur? stanowi tu rok 1945. Zarwno samorz?dowcy, architekci czy urbani?ci, jak i historycy oraz zwykli mi?o?nicy Gda?ska zastanawiaj? si? nad tym, jak ma wygl?da? G?wne Miasto. Cz?sto obszar tych zainteresowa? si?ga a? po pier?cie? nowo?ytnych fortyfikacji. Zdanie na ten temat ma rwnie? Tomasz B?yskosz, architekt i konserwator, kierownik gda?skiego oddzia?u Narodowego Instytutu Dziedzictwa.
Wyst?pienie Tomasza B?yskosza by?o jednym z ciekawszych g?osw w dyskusji o zagospodarowaniu historycznego centrum miasta, jak? prowadzono we wrze?niu tego roku podczas pierwszego ze spotka? z cyklu „Panorama Gda?ska. R?ne punkty widzenia”, organizowanych w Filii Gda?skiej Wojewdzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej.

18. Maciej Stanke. Kraje?ski gen?
Podnoszenie ci??arw to niezbyt popularna dyscyplina, cho? jak pokaza?y tegoroczne igrzyska w Londynie, mo?e by? emocjonuj?ca. Mi?dzy innymi dzi?ki Adrianowi Zieli?skiemu i Bart?omiejowi Bonkowi – medalistom olimpijskim z Krajny.
3 sierpnia 2012 – Adrian Zieli?ski, po zaci?tej walce, zostaje mistrzem olimpijskim w podnoszeniu ci??arw. Cieszy si? ca?a Polska. Ciesz? si? i ja, poniewa? Zieli?ski reprezentuje nie tylko Polsk?, ale i Krajn?, z ktrej pochodz?.
6 sierpnia 2012 – Bart?omiej Bonk zdobywa br?zowy medal w tej samej dyscyplinie, ocieraj?c si?, i to dos?ownie, o z?oto. Moja rado?? wzrasta. Bartek pochodzi z S?plna Kraje?skiego. Krajna ma dwa medale!
10 wrze?nia 2012 – Uda?o si?. Jad? na spotkanie z kraje?skimi olimpijczykami.

19. Jadwiga Bogdan. W stu procentach z Kaszub
Do niedawna znali go i cenili g?wnie lokalni fani lekkiej atletyki. 4 wrze?nia 2012 roku w g?wnym wydaniu Wiadomo?ci w TVP ujrza?a go ca?a Polska. Jak twierdzi Daniel Pek, srebrny medalista XIV Igrzysk Paraolimpijskich w Londynie – w biegu na dystansie 1500 metrw – s?awa nie uderzy?a mu do g?owy: jestem takim cz?owiekiem, jakim by?em, dalej trenuj?.
Pierwszy ko?cierski olimpijczyk
Daniel Pek urodzi? si? w 1991 roku w Ko?cierzynie i mieszka tu do dzi?. Od kilku lat trenuje pod okiem Leszka Zblewskiego w Uczniowskim Klubie Sportowym Olimpijczyk Skorzewo. Jestem w stu procentach z Kaszub, chocia? nie mwi? po kaszubsku – mwi o sobie. Jego pasj?, poza bieganiem, jest motoryzacja – z zami?owaniem tuninguje w?asny skuter.

21. Jacek Borkowicz. Instrument kaszubskiego szamana
Z chmiele?skiego Wichrowego Wzgrza, na ktrym pisz? te s?owa, rozci?ga si? widok na co najmniej trzy jeziora. Wieczorem ogl?da?em wyst?p Chmielan, ze starszym kapeli rytmicznie
postukuj?cym w diabelskie skrzypce. Zawsze zastanawia?a mnie nieadekwatno?? nazwy instrumentu, ktry z wygl?du zupe?nie nie jest podobny do skrzypiec. Nie ma te? w nim niczego demonicznego – wygl?da raczej pokracznie. Ale to tylko pozory.
Pie?? nie dla naje?d?cw
O?wiecenie przysz?o w momencie, kiedy przypomnia?em sobie powiedzenie Pomerania non cantat – Pomorze nie ?piewa. Tak utrzymywali ongi? uczeni w pi?mie o?wieciciele kaszubskiej ziemi (np. o swoich kaszubskich parafianach mwi? tak w 1821 r. Teofil Leberecht, znany jako pastor Lorek z Cecenowa). Przybywali tu jako misjonarze i promotorzy
cywilizacji, dziwi?c si? milczeniu mijanych w podr?y si?.

22. Martyna Zienkiewicz. Kraj Baskw i jego tajemniczy j?zyk
Z 6700 j?zykw, ktrymi pos?uguje si? ludzko??, po?owa jest zagro?ona znikni?ciem z mapy ?wiata jeszcze w tym stuleciu. W latach 50. i 60. XX wieku wszystko wskazywa?o na to, ?e j?zyk baskijski szybko podzieli los j?zykw zanikaj?cych (a mo?e i wymar?ych). Tak si? jednak nie sta?o...
Tajemnicza mowa
Kraj Baskw to jedna z autonomicznych cz??ci Hiszpanii, ktra ma w?asny j?zyk – baskijski. Spo?rd oficjalnych j?zykw Hiszpanii wyr?nia go nieznane, tzn. dot?d nieustalone, pochodzenie. Katalo?ski, galicyjski i hiszpa?ski maj? swoj? podstaw?, swoje ?rd?o w j?zyku
?aci?skim, j?zyk baskijski – nie.

24. Marta Szag?dowicz. Po drugiej stronie rzeki – O?owianka
O?owianka jest wysp? na Mot?awie w centrum Gda?ska. Mo?na tu podziwia? i zabytki,
i wsp?czesne pomniki. To miejsce ci?gle si? zmienia.
Navigare necesse est
Nasz spacer rozpoczynamy tu? za Mostem K amieniarskim, k trym mo?na dosta? si? na wysp?. Stoi tutaj pomnik „Tym, ktrzy nie wrcili z morza” ods?oni?ty w 2007 roku. Szczeglnie przypomina o katastrofie promu kolejowo-samochodowego m/s Jan Heweliusz. Statek zaton?? w 1993 roku u wybrze?y Rugii. Zgin??o wtedy 55 osb. W historii polskiej floty handlowej nie by?o tragiczniejszego wydarzenia. W pomnik, ktrego twrc? jest S?awoj Ostrowski z gda?skiej Akademii Sztuk Pi?knych, zosta?a wkomponowana kotwica wydobyta z wraku promu. Na monumencie umieszczono sentencj? Navigare necesse est (?eglowanie jest konieczno?ci?).

25. Grgr J. Schramke. Gdkrz ò niespòkjnym dchù
Dodm we Wielu, „drugi od pomnika”, jak mnie rzekn?? jeden ch?op, prezentje sã widza?o. Czejb ni datum – 1892 r. – na mùrze, drãgò b b?o przi?c na to, ?e nen du?i bùdink, widzec niedwno òdnowiony, je ja? tak wiekòwi.
Ùrodzy? jem sã tu, w tim dodomie. Tam, w tamti jizbie – cziw rãk? w starnã drd?gò partu bùdinkù znny gdkrz dmùnd Kònkòlewsczi, czej jem sã ju nalz? bn jesma so ju zaczãl pòwiadac. W 1921 rokù. 28 smùtana. sm, jak nen bùdink, n ie wzdrzi za swòjima latama. Le pòzazdroszczc. T? tegò, ?e je nen ch?op jesz taczi aktiwny, ?e pòjach? na Zlot Skautw Wodnych w Garcznie, ?e sã latos ùs?ch? „rozkazu” sã stawi? w Krojantach na rekònstrukcje szar?, ?e tegò lata znù wstãpòw? na wielewsczim kònkùrsu gdkrzw...

28. Bogus?aw Breza. Opowie?? o zapomnianym Kaszubie (cz??? 1)
Jeszcze trzy dziesi?ciolecia temu Tadeusz Bolduan umieszcza? jego biogram w projektowanym „Kaszubskim s?owniku biograficznym”. Dzi? nawet cz?onkowie najbli?szej rodziny niewiele potrafi? o nim powiedzie?. W cz??ci winien jest temu sam bohater niniejszego artyku?u – Wiktor Zarach – bo w r?nych okresach ?ycia celowo koloryzowa? i wyolbrzymia? jedne elementy swojej drogi ?yciowej, a pomniejsza? czy pomija? inne.
Dzia?acz narodowy i filomata
Wiktor Zarach urodzi? si? w 1906 r. w Ko?cierzynie w wielodzietnej rodzinie mistrza brukarskiego Wojciecha i jego ?ony El?biety z d. Tocha. Musia?a w niej panowa? atmosfera szacunku dla nauki i edukacji, skoro rodzice starali si? wszystkim dzieciom zapewni? co najmniej ?rednie wykszta?cenie. No i mistrza brukarskiego wida? by?o na to sta?!

31. ?uksz Zo?tkòwsczi. Norda a Gch – rza pòrwnawcz
Czasã trpi cz?owieka, ?eb cos zmienic, òdjinaczc codniowiznã, wcygn?c dzes dali òd ti swjsczi dkaw. Mie t? to sã trafi?o...
Prawie bawi? mj. Nawielony ùczb?, jak kania d?d?u wzr? jem za kù?cã szkò?owgò rokù. Ech, msl? jem, a mò?e wiorn?c z Gchw, dzes jachac w now? N i tej jakb chtos wzgd? to, co w mòji g?owie sã mekc?o. Wej! Dost? jem rczbã na repòrtrscz zajm do Starbienina, na kaszbsk? Nordã. Bòrszczi doch strzimi? nen jeden weekend bez mie – cszi? jem sã, òsoblwie temù, ?e w hentn stron jesz jem nigd nie zazr?!

33. Edita Jankòwsk-Germek. Talent nie sygnie...
To tuwò, w ti chcz, rodzy sã brz?twieni – snic ò kaszbiznie – wsztkò dlte, cob m?odi nie zabl ò ùsz?ch czasach a zwkach. Henrik Lssnaù to cz?owiek, chtren chce swòjã mslã bùdzc w jinch.
Mòjim nwikszim brz?twienim je zrobieni regionalny jizb w mlu, chtrnym mieszkm, cob ldze mògl przi?c a òbczc, jak czeds ?l Kaszbi – rzekn?? mie òb czas najgò pòtkani Henrik Lssnaù, mieszka?c Cha?p. Rwnak nie jidze bls ò historiczn? zalã. Mi?b to t? bc ml z?dzeniw dl m?odch i starszich...
Dl pamiãc
Lssnaù to cz?owiek kù?sztu, chtren òd wicy jak 30 lat mieszk w Cha?pach. Nie bòji sã ni?dny robòt. Je technologã z warkù, co zajim sã rogarstwã a rzezb?. Wcyg chãtny do dzejani..

35. Rman Drz?d?n, Danuta Pioch. Ùczba 15. Kòl doktora
Chòrosc to pò pòlskù choroba. Badrowani to badanie. Doktr to lekarz. Dozrczka to piel?gniarka. Na chòrosc za?iw sã ple, to je tabletki, abò jã lkarzi sã zelama, to znaczi zio?ami.
Cwicznk 1
Przecztj gdkã i prze?o? jã na pòlsczi jãzk. Wzwskj do te kaszbskò-pòlsczi s?owrz. (Przeczytaj rozmow? i przet?umacz j? na j?zyk polski. Wykorzystaj do tego s?ownik kaszubsko-polski).

37. Rman Drz?d?n. Kim W jesce, Wasto Andrzeju?
Nie mùdzc czasu
Andrzj Dolny je rodnym pùcnã. Zrodzonym z mmczi Kaszbczi tatka, chtren nad Pùcczi Wik przcygn?? ja? z Dza?dowa. Òd ùrodzeni mieszk w jednym mlu, w dodomù, jaczi wbùdowel jegò starszi. Wicy jak 30 lat robi? w Pùcczich Zak?adach Mechanicznch. Òd 10 lat je na emeriturze.
Mg?b jakno emerit wgdno sedzec so w zslu a òbzerac telewizjã, ale tacz ?c ni dl niegò. Nie lubi mùdzc czasu. Wkòrzstje to, co d? mù Bg. M chãc a mòc do robòt dl jinch. Je nle?nikã Towarzstwa Ùpiãksziwani Miasta Pùcka. Wiele lat dzej? w Parafialny Radze w kòscele pw. sw. Piotra i Paw?a w Pùckù. Dobrze wspòmin wesp?dzejani z ks. profesorã Janã Perszonã, chtren czile lat temù b? probòszczã pùcczi far. Ten c b? ale robòcy a ?orgòwny. Wiele sã wnenczas ùda?o zrobic.

38. rd. Ksã?owsczi r?k
Wielu ksã?i na Kaszbach znnch b?o z tegò, ?e lubil za?wac tobakã, nawetkã òb czas msz swiãti. Do taczich ksã?w nale?? Jan Sieg – w latach 1924–1940 probòszcz parafie sw.
Micha?a Archanio?a w Starznie (pùcczi pòwit).

39. Maya Gielniak. Od Kopciuszka do sportowca
Nasz przedwojenny olimpijczyk porucznik Adam Krlikiewicz swojego konia Picadora, na ktrym reprezentowa? Polsk? na arenach mi?dzynarodowych, wyci?gn?? z taborowego zaprz?gu. Przypadek? Klacz Watra kupiona od rolnika w?a?ciwie przez przypadek, wykaza?a si? wielkim talentem sportowym. Po zaledwie trzech miesi?cach od przyj?cia siod?a zaj??a pierwsze miejsce w eliminacjach do Mistrzostw Polski M?odych Koni w uje?d?eniu. Przypadek?
Kanciasta klacz z nieko?skimi uszami
Ciekawe, jak potoczy?yby si? losy wielkopolskiej klaczy Watra (Tramal-Warka/Czandor), gdyby nie splot przypadkw, dzi?ki ktrym trafi?a na eliminacje do Mistrzostw Polski M?odych Koni.

42. S?wk Klsa. Zrszc banowiznã
Je?l jamrje jaczis spiti, je mùsz miec na niegò òkò, cob nie zrobi? so krziwd a jinym tklu. A czej brkùje na piwò, lepi jemù dac. Szandarowie i tak nie pòmòg?, lepi bez dodwnch jiwrw do?dac kù?ca szcht. To nie je relacja z jizb wtrzzwieniw. To warnczi robòt na pòlsczi banowiznie, tj. w PKP (Polskie Koleje Pa?stwowe).
Ni ma sã czim chwalc
Dwadzesce lat rsznch zmianw w pòlsczi gòspòdarce syg?o, cob bar?i wrazno widzec dlã, jak dzeli PKP (òstwaj?c bez wrazny ùdb na znowieni) òd zaòsta?gò, corz mòderniszgò ekònomiczngò systemù Pòlsczi. Rapòrt Eùropejsczi Banowi Agencje z lstopadnika 2011 bls pòcwierdzy? to, co pasa?rowie wiedzel ju òd dwna – PKP ni maj? sã czim pòchwalc.

44. Kazimierz Ostrowski. A mo?e dworek kaszubski?
Lubi? patrze?, jak powstaj? nowe domy, gmachy, drogi, a jesieni? wida? najlepiej, co przyby?o od wiosny we wsi lub w miejskim osiedlu. Rejestruj? w pami?ci zachodz?ce zmiany w krajobrazie, raduj? si? udan? inwestycj? albo z?oszcz? z powodu nadmiernej ingerencji w ?rodowisko b?d? z powodu wystawienia budowli ur?gaj?cej estetyce.
A zmiany, dobre i z?e, nast?puj? szybko i nieodwracalnie.


44. Kadzmirz Òstrowsczi. A mò?e kaszbsczi dwrk?
T?omaczeni Bò?ena Ùgòwsk

46. Tomasz ?uroch-Piechowski. Nasz sojusznik Adolf H.
W po?owie wrze?nia 1992 roku w oliwskiej katedrze odby?o si? nabo?e?stwo dzi?kczynne z okazji 50. rocznicy zwyci?stwa nad komunizmem. Wzi?li w nim udzia? weterani Kaszubskiego Ochotniczego Legionu Waffen-SS „DER SCHWARZE GREIF”. Uroczyste kazanie wyg?osi? arcybiskup metropolita gda?ski Dietrich Pltzker, ktry przypomnia? zas?ugi swojego poprzednika Carla Marii Spletta.

47. Maria Paj?kowska-Kensik. I by?o ?wi?to na Kociewiu
Prawdziwe dwudniowe ?wi?to, oczekiwane. Zaproszenie – apel organizatorw, czyli Kurii Diecezji Pelpli?skiej, Gminy Pelplin, Powiatu Tczewskiego – brzmia?o krtko: Kociewiacy! Spotkajmy si? 15 wrze?nia 2012 roku w Pelplinie na Jarmarku Cysterskim. I spotkali?my si?, traktuj?c to spotkanie jako kolejne bardzo wa?ne i od?wi?tne. Zacz??o si? godnie od mszy ?wi?tej w intencji pomy?lno?ci Kociewia i Kociewiakw, w stolicy duchowej naszej pomorskiej krainy, w pelpli?skiej przepi?knej katedrze.

48. Krzysztof Wirkus. Z Pomorani? w drodze
Moja droga do Pomoranii wiod?a przez lektur? ,,Pomeranii”, ktr? czytywa?em nieregularnie w ostatniej klasie oglniaka. Z zamieszczanych tam relacji wiedzia?em o istnieniu klubu studenckiego i mniej wi?cej orientowa?em si?, czym si? zajmuje grupa m?odych Kaszubw i entuzjastw Kaszub. Mo?na powiedzie?, ?e by?a to swoista wirtualna znajomo?? z czasw przed Facebookiem.

49. Zyta Wejer. Szklnych Dzia?!
Ludzie Kochane,
to? pamniantata, ?e ja ?am je szklna, jano ?usz na zas?u?eni emeryturze. Jak ja ?am by?a gzup, to sfojych szklnych mnia?am wew szaci abo eszcze wjanci. Tedi jak by?m ?usz ?dziepko starsza, posz?am wew ?uczki do Peda?w (Liceum Pedagogicznego) wew Tczewie, bo srodze chcia?m bi? szklno!

50. Niech nicht nie pragnie wòjn!
W Miszewie (gm. ?ukòwò) mieszkaj? Jzefa i Stanis?w Òkrojowie. Wasta Stanis?w pamiãt z òpòwidaniw, ?e jegò strjowie bl na pierszi swiatowi wòjnie, a dwaji z nich bl zes?any na Sybir. Jegò bia?ce wòjna par?ãczi sã òsoblwie z marszã smierc. Ò cã?czich latach òkùpacji i ni leno ò tim gd z nima Eùgeniusz Prczkòwsczi.
Co pamiãtce z gdczi ò wajich strjach?
Stanis?w Òkroj: Òni bl zes?ny na Sybir jesz przed rokã 1918. Ti, chtrny bl ù gbùrw, ni miel tak zle, ale ti, co sã przik?adowò dostel do kamienio?omw, miel baro cã?czi los. Baro wiele ldzy ùmar?o z g?odu.

51. Dzia?o si? w pa?dzierniku

52. Jn Zbrzca. Pòd bln? i ?aszczw? gwizd? dzecy?stwa
Spar?ãczony z dzecynnym swiatem szlach ùtwrstwa zjwi sã w plkù zdrzenigò kò?dgò bczliwgò czti?ca ?urnalisticznch i lteracczich dokzw redaktora Eùgeniusza Prczkòwsczgò. Nlga?ob nadczidn?c, ?e redaktr zagnizdowny w Baninie chba przszed? na tã zemsk? dolznã w kaszbsczim czepcu. Wsztkò hewò jak wierszka szeptn dzeckù do spikù. Cz mòg?o sã cos blniszgò zdarzc?
Dodm z wchwa?? rodny mòw
Òsob?, chtrna pòtrafi rozmajit szt?t, ùdb, dzejania i g?os zebrac w szkòwn? ca?ownotã, je Wastna Ela, bia?ka redaktora Eùgeniusza, chtren nie wpùszcz z rãczi gãsgò pira pòzji. Wastna bani?sczi chcz plasje sã westrzd bia?kw, chtrne nieòprzestwno zabigiwaj? ò rsznotã zdrjnos?owny kaszbizn.

54. Lektury

58. Klka

63. Rd. Wekwizer
W pierszim przezrkù sztrasowch tatrw Wekwizer, jaczi b? 22 swnika, wst?pi? ja? (leno?) sztr karna. Bin? b? wejrowsczi rnk. Widzowie miel le?nosc pòszmakac kù?sztu z w?szi pòlc bez kùpiani bilietw a strojeni sã w pasown do tatru ruchna.
Prã minut pò drd?i w swiat sztrasowch tatrw wprowadzl zesz?ch widzw aktorw Natali Landowsk Adm Hbel ze stowr Kaszbsk Jednota.

64. Wirzt. Jes?

65. Wiersze. Patryk Zimny

66. Ana Glszcz?sk. To sã nie òp?c...
Ò lece m ju chiba wsztc zd??l zabczc. B?o jak wiedno – wiele wòd a ma?o s?u?ca. Na zcz?tkù swnika ?tkò ju wszãdze zsek?. Tej-sej na pòlach widzec je jesz rzdk? ùnijn? bùkwitã, chtrna jakno òstatn t?skno ?daje za swòj? rg?. Przed ò?niwinama na gws ju nie zd??i zlegn?c w gbùrsczi stodole. Ò?niwin ju b?... I c? sã da?o na nich czc? Nwiãcy – „To sã ter nie òp?c!”.

67. Tmk Fpka. Hibridow blondin
Hibrida – cos, co je zesadzon z dzlw, co do se nie pasj?. Znta Wa tak cos? Chcem wz?c chòcle jãzk. Kùli razw do ùrzãdowgò pòlsczgò wmik cz s?wkò cz ca? fraza... Czãsto a gãsto nasza, kaszbsk. – Mama, ja mia?em tim autobusa jechane, jo. – Uwa?aj synku na te plyty, bo wyczapiesz nod?i...

68. Rmk Drz?d?nk. Plckòwsczi skrb
Sedzel m za prezydialnym sto?ã. J, brifka a lesny. Plckòwsczi pòdzrel na naju, niecerplwò ?daj?c, co m trzeji òd nich chcem.
– Za czim m tu miel przi?c?! – krzikn?? ch?op sedz?cy sld. – M doch czasu ni mm. Krow do dojeni, gadzna do fùtrowani... Dawac, dawac!


Edukacyjny dodwk „Naj Ùczba”
I. Janusz Mamelsczi. Cedel (òpòwistczi ò Mackù)
III. Danuta Pioch. Co nm jes? w kòszu niese? (rzekln)
V. Tmk Fpka. Jem nlepszi! (frantwka)
VI. Alicj Pioch. W zdrowim cele zdrowi duch (scenarnik ùdb)
VIII. Hana Makùrt. Zanikniãc zwiarc òb czas wmòw sp?zwãkù dz. Ùchòwani archajiznowi artikùlacji sp?zwãkù z w leksemach zwn, zwãk (gramatika)

Doczone pliki: Pomerania2012_10.jpg 
Strona do wydruku Pole t stron (e-mail)
Wyr?nienia
Medal Stolema 2005   Open Directory Cool Site   Skra Ormuzdowa 2002