Wiadomo?ci - Miesi?cznik "Pomerania" - Smùtanowi numer cz?dnika "Pomerania"/Listopadowy numer "Pomeranii"
Losowe zdj?cie
Dom Annasza
Pomerania
Wygl?d strony

(2 skrki)
Kaszbsk Jednota | www.kaszebsko.com
Stowarzyszenie Osb Narodowo?ci Kaszubskiej

Miesi?cznik "Pomerania" : Smùtanowi numer cz?dnika "Pomerania"/Listopadowy numer "Pomeranii"
Wysane przez: Redakcja_nk dnia 3.11.2012 9:00:00 (9557 odson)

W smùtanowim numrze:
Od redaktora
„Cchòsc òsta pò Ce” – tak rumski poeta Micha? Pieper zaczyna wiersz, w ktrym wspomina swojego ojca. Taka cisza pozosta?a w naszych uszach i sercach po ?mierci wielu zas?u?onych Pomorzan.
W listopadowym numerze „Pomeranii” wspominamy Wojciecha Kiedrowskiego, ktry w?a?nie w tym miesi?cu obchodzi?by 75. urodziny. Nasze pismo zawdzi?cza mu bardzo wiele, a niejeden kaszubski dzia?acz z dum? przyznaje, ?e bez Wòjka nigdy nie pokocha?by tak mocno tego regionu, kultury i j?zyka.
Cisza trwa w nas tak?e po odej?ciu Jana Drze?d?ona. Na szcz??cie, jeszcze 20 lat po ?mierci, wci?? przemawia do nas swoimi utworami. Jeden z nich, „Stri m?in”, prezentujemy naszym Czytelnikom jako zapowied? ksi??ki z wybranymi ba?niami tego wybitnego pisarza, ktra ju? wkrtce trafi do ksi?gar?.
25 listopada minie 30 lat od ?mierci ksi?dza Bernarda Sychty. Autora S?ownika gwar kaszubskich na tle kultury ludowej oraz S?ownictwa kociewskiego przypomnimy w grudniowej „Pomeranii”.
Bolesnych po?egna? nie zabrak?o rwnie? w tym roku. Nie sposb wymieni? wszystkich, bo w?a?ciwie w ka?dej cz??ci Pomorza odszed? kto? zas?uguj?cy na szczegln? pami?? i podzi?kowania za prac? na rzecz naszego regionu.
Dla Kaszubw w Sopocie ?wiat ju? nie b?dzie taki sam bez ich duszpasterza – ksi?dza Stanis?awa Du?aka. Ksi?dz Pra?at bardzo chcia? odprawi? msz? ?wi?t? z okazji Zjazdu Kaszubw w swoim mie?cie. Niestety, zmar? zaledwie 9 dni wcze?niej.
Kolejnej straty do?wiadczy?a „Pomerania”. Po ubieg?orocznym odej?ciu wspomnianego ju? Wojciecha Kiedrowskiego, w tym roku po?egnali?my Zbigniewa Gacha, ?wietnego reportera i wieloletniego wsp?pracownika naszego pisma.
Kaszubscy muzycy wci?? nie mog? uwierzy?, ?e ju? nigdy nie zagraj? z Lub? S?dzickim, ktry w ostatnich latach ?ycia zwi?za? si? szczeglnie z zespo?em Fucus.
Z pewno?ci? nie tylko w Ustce cchòsc zapanowa?a z powodu ?mierci pisarza Mariana Majkowskiego, ktry swoim mottem ?yciowym uczyni? s?owa: „Ka?dy mia? swj dzie? pierwszy i b?dzie mia? swj dzie? ostatni, nie zmarnujmy biegn?cego mi?dzy nimi czasu”.
Dariusz Majkowski

W numerze, na III stronie ok?adki: prezent dla czytelnikw - p?yta z kaszubskimi bajkami.
Ponadto:

3. „Magnificat” Kaszubw
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie wsplnie z Domem Pojednania i Spotka? im. ?w. M.M. Kolbego w Gda?sku oraz Franciszka?skim Biurem Turystyczno-Pielgrzymkowym „Patron Travel” podj??o si? zorganizowania dzi?kczynnej Pielgrzymki Kaszubw do Ziemi ?wi?tej w dniach 10–17 marca 2013 r. Punktem kulminacyjnym tego wydarzenia b?dzie ods?oni?cie i po?wi?cenie tablicy z tekstem „Magnificat” w j?zyku kaszubskim w sanktuarium Nawiedzenia ?w. El?biety w Ain Karem.
?ukasz Grz?dzicki,
prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego

4. Z dwutygodnika Kaszb

5. Z drugiej r?ki
Ùczt
Arka Noegò mdze spiewac pò kaszbskù? Radio Gda?sk, Na btach i w bòrach, 23.09.2012
– Jese? sã dopirze zaczin, a ju s? taczi, co mszl? ò zmie, a òsoblwie ò kòlãdach. Tak je prawie w Dodomie Pòjednania i Pòtka? miona Maksymiliana Kòlbgò we Gdu?skù.

Dinozaùer, kòrnus i gbùrsczi rok
– Ùroczst swiãt msza, kònkùrs na npiãkniszi w ca?im wòjewdztwie ò?niwinowi wi?c cz wstãp gwizd pòlsczgò disco pòlo, do te jesz dzes?tczi wstwcw a ldowch twrcw – tak b?o w ùsz?? niedzelã w Lubaniu, b? tam samòrz?dowò-diecezjaln ò?niwin pòmòrsczgò wòjewdztwa, pelpli?sczi diecezje, kòscersczgò krzu a gmin Now Karczma.

Òbezdrzn
Szklnym widz? sã gwar. Twoja Telewizja Morska, Klka, 16.09.2012
– Latos w Wejrowie kaszbsczgò jãzka bãdze ùczc sã 200 sztk dzecy. (...) Jiwrem b?ob ùczeni dialektw, chtrnch je cos kòl 70. I chòc wsztcz dzec maj? sã ùczc lteracczi kaszbizn, to szklnym widz? sã gwar.

Pòkzk kù?sztu „Zakòchny w Kaszbach / Zakòchòny w Kòcewim”. Telewizja Teletronik, Klka, 13.10.2012
– W Lpùszu òbzerac mò?na wstwk sztuczi kaszbsczi i kòcewsczi. Nalzem tu haft, malarstwò i rzezbã. Sala Gminngò Òstrzdka Kùltur wzdrzi jak centrum sztuczi. (...) Ekspòzycj to pòmslnk mieszka?czi ?ubian, Fel Baska-Bòrzeszkòwsczi.

Nowi mieszka?c md? miel ùbtk przez czile lat. Twoja Telewizja Morska, Klka, 14.10.2012
– W strzodã reno do ?arnowiecczgò Jezora wp?nã? m?od wãgòrze. Centimtrow rb bãd? pòd òchron?, a w przi?dnoce maj? przcygac turistw. Akcj zarbianigò jezora to dl jegò zarz?dc, tj. gmin Gniewino, òbòwi?zk.

Temat numeru
7. Literatura, to dialog z czytelnikiem
Z Paw?em Huelle, pisarzem, kierownikiem literackim w gdy?skim Teatrze Miejskim i redaktorem naczelnym kwartalnika „Bliza”, rozmawia S?awomir Lewandowski.
Jak? rol? w teatrze odgrywa kierownik literacki?
Jest od tego, aby czyta? dziesi?tki tekstw i doradza? dyrektorowi artystycznemu, co mo?e si? znale?? w repertuarze. O tym, co ostatecznie b?dzie na scenie, decyduje jednak dyrektor.
Czy zatem pomys? adaptacji powie?ci Gntera Grassa Id?c rakiem wyszed? od Pana?
To by?a wsplna idea dyrektora artystycznego Teatru Miejskiego w Gdyni Krzysztofa Babickiego i moja. Ale Krzysztof by? g?wnym duchem sprawczym.
To do?? odwa?ny zamys?, bo powie?? nie jest ?atwa w odbiorze, nie mwi?c ju? o prze?o?eniu jej na j?zyk teatru...
Nie by?o to ?atwe. Uznali?my jednak, ?e ksi??ka jest wa?na dla gdynian. To tutaj przez d?ugi okres okupacji cumowa? statek Wilhelm Gustloff, jako baza szkoleniowa niemieckich marynarzy U-Bootw. St?d wyp?yn?? w swj ostatni rejs, zako?czony przez trzy sowieckie
torpedy. Powie?? opowiada o korzeniach nazizmu i o tym, jak faszyzm odradza si? we wsp?czesnych Niemczech.

11. ?wi jãzk mùszi bc w sc
W swnikù i rujanie b? na Kaszbach dr Yurek Hinz, wesp?twrca kaszbsczi wersji internetowgò przezrnika Firefoks i werifikatora kaszbsczgò pisnkù. Pòd?ug wiele znajrzw, to mòg? bc nw?nisz nrzãdza standarizacji najgò jãzka. Jesm spitel gò ò dobca i jiwr òb czas robòt nad kaszbsczima sprawama.
Dlcze W chcel stwòrzc kaszbsk? wersjã Firefoksa?
Inicjatorama kaszbsczi wersji Firefoksa bl Mark Kwidzi?sczi i Mich? Òstrowsczi, chtrnym ju w 2006 da?o sã zdolmaczc ca?owngò Linuksa na kaszbsczi jãzk – kaszbsczi Firefox òst? ùprzistãpniony jakno dzl distribùcji Linuksa. Tak ?e j mm sã zaanga?own w robòtã nad Firefoksã dopirze w 2009 rokù, prz le?nosc mòjich badrowaniw na temã lokalizacji pen-zdrojowch programw. Òkrm pòmgani prz przrchtowaniach nowszich wersji Firefoksa, j wz?? na se przenieseni zdroju kaszbsczgò Firefoksa z Linuksa na pòrtal Mozill, co b?o ùkòrnowanim robòt nad kaszbsczim Firefoksã. Sz?o mie ò to, b Firefox b? przistãpny dl wsztczich systemw òperacyjnch (np. Mac, Windows) – ni bls dl Linuksa.
Gd? Dariusz Majkòwsczi

13. Zawsze zwi?zany z Kaszubami
Z senatorem Edmundem Wittbrodtem, niegdy? rektorem Politechniki Gda?skiej i ministrem edukacji narodowej, rozmawiamy o jego karierze naukowej i muzycznej, o m?odych pracownikach nauki oraz o j?zyku kaszubskim.
Niedawno obchodzi? Pan Profesor jubileusz 40-lecia pracy naukowej. Jak dzisiaj oceni?by Pan ten czas? Jakie plany uda?o si? zrealizowa??
Minione czterdziestolecie by?o owocne. Trudno natomiast powiedzie?, jakie plany uda?o mi si? zrealizowa?, bo takich daleko id?cych nie mia?em. Gdy ko?czy?em studia, to nie wiedzia?em, jaka b?dzie moja droga zawodowa. Raczej by?o to tak, ?e decyzje podejmowa?em
prawie na bie??co. Wp?yw na mnie wywierali ludzie, ktrych spotyka?em na swojej drodze. Mia?em wspania?ych profesorw, szczeglnie prof. Jana Kruszewskiego, ktry zach?ca? i skutecznie przekonywa? mnie do zaj?cia si? badaniami naukowymi. Pocz?tkowo my?la?em, ?e b?d? si? realizowa? jako in?ynier w przemy?le. To si? nie sprawdzi?o, zosta?em na uczelni. Potem wszystko jakby samo si? potoczy?o. Konsekwentnie i z du?ym zainteresowaniem zajmowa?em si? badaniami naukowymi i dydaktyk?.
Rozmawia?a Katarzyna G?wczewska

15. Andrzej Busler. Przyjaciel „wys?annika Ormuzda”
Cz?owiek skromny i pracowity. Chemik, bibliofil, mi?o?nik kaszubszczyzny i regionalista, dzia?acz gda?skiego oddzia?u ZKP. Tak najkrcej mo?na by opisa? Jerzego Nacla – laureata Skry Ormuzdowej 2011.
Wsplne drogi z Wojciechem Kiedrowskim
Podczas uroczysto?ci wr?czenia Skier Ormuzdowych, ktra odby?a si? 14 lutego br. w Ratuszu Starego Miasta w Gda?sku, Jerzy Nacel ze wzruszeniem wspomina? nie?yj?cego przyjaciela Wojciecha Kiedrowskiego, trafnie nazwanego przez Kazimierza Ostrowskiego
(w jednym z artyku?w) – wys?annikiem Ormuzda. To dzi?ki niemu przed laty wrci? na kaszubsk? stegn?.
Drogi dwch przyjaci? krzy?owa?y si? wielokrotnie. Urodzili si? w tym samym roku – 1937 – i m?odo?? sp?dzili w Kartuzach. Rodziny Jerzego Nacla i Wojciecha Kiedrowskiego ??cz?
podobne smutne wojenne losy. Ich ojcw zamordowali hitlerowcy.

15. Drch „Òrmùzdowgò pòslca”.
T?omaczeni Danuta Pioch

19. Bogus?aw Breza. Opowie?? o zapomnianym Kaszubie (cz??? 2)
Jeszcze trzy dziesi?ciolecia temu Tadeusz Bolduan umieszcza? jego biogram w projektowanym „Kaszubskim s?owniku biograficznym”. Dzi? nawet cz?onkowie najbli?szej rodziny niewiele potrafi? o nim powiedzie?. W cz??ci winien jest temu sam bohater niniejszego artyku?u – Wiktor Zarach – bo w r?nych okresach ?ycia celowo koloryzowa? i wyolbrzymia? jedne elementy swojej drogi ?yciowej, a pomniejsza? czy pomija? inne.
Wygrana bitwa w przegranej kampanii
Dwadzie?cia pi?? lat po wojnie Wiktor Zarach tak opisywa?, jak sp?dzi? ostatnie godziny pokoju: „W nocy dnia 31 sierpnia 1939 r. na 1 wrze?nia 1939 r. przyjecha?em na stacj? Chojnice, gdzie stwierdzi?em, ?e poci?gi tranzytowe z Firchau do Malborga [tak w oryginale – BB] nie s? z Niemiec wysy?ane, co s?usznie wzbudzi?o podejrzenie, ?e wybuch wojny jest bliski.

22. Marek Adamkowicz. Dzielnica, ktra czeka na lepsze czasy
Biskupia Grka to oficjalnie ?rdmie?cie Gda?ska. W rzeczywisto?ci jest miejscem osobnym, oddzielonym od G?wnego Miasta ruchliw? tras? WZ. Ma?o kto zapuszcza si? tu bez potrzeby. W powszechnym wyobra?eniu nie ma nawet po co – bo bieda, bo alkohol i jest niebezpiecznie. Je?li jednak uwa?niej przyjrzymy si? tej dzielnicy, to oka?e si?, ?e mo?e by? per?? wsp?czesnego Gda?ska.
Pi?kne dawne czasy
Tym, co wyr?nia Biskupi? Grk?, jest jej zabudowa. W odr?nieniu od historycznego centrum miasta, gdzie po 1945 r. trzeba by?o wszystko podnosi? z ruin, tutaj zachowa?y si?
oryginalne budynki. Dzi? nadaj? one dzielnicy niepowtarzalny klimat, cho? jest to ledwie cie? tego, co we Wspomnieniach gda?skiego bwki odmalowa? Brunon Zwarra.
Dla Zwarry Biskupia Grka to „kraj lat dziecinnych”. Urodzi? si? przecie? na ulicy Biskupiej, na niej te? dorasta?. W czasach jego m?odo?ci okolic? zamieszkiwali g?wnie Niemcy albo zniemczeni Kaszubi. Byli to robotnicy i rzemie?lnicy, ludzie niezamo?ni. Zwarra przywo?uje ich z fotograficzn? wr?cz dok?adno?ci?.

24. Krzysztof Korda. Republika gniewska 1919–1920 – najmniejsze pa?stwo wczesnego ?wiata
Przetrwa?a ponad p? roku. W jej sk?ad wchodzi?y 102 miejscowo?ci. Mia?a swojego prezydenta i w?asne wojsko. Republika gniewska by?a dla wielu Kociewiakw namiastk? Polski, do ktrej zosta?a w??czona w styczniu 1920 roku.
Pa?stwo polskie odrodzi?o si? po zaborach w listopadzie 1918 roku, jednak w jego sk?ad nie wesz?y ziemie by?ego zaboru pruskiego. Poznaniacy chwycili za bro? i sami wywalczyli sobie
wolno?? oraz przy??czenie do pa?stwa polskiego. Pomorzanie powstanie przygotowywali, ale nie dosz?o do jego wybuchu. Pozostali w pa?stwie pruskim. Wy?om w murze zrobili mieszka?cy g?wnie lewobrze?nej doliny dolnej Wis?y. Polacy tam mieszkaj?cy ustanowili latem 1919 roku polsk? republik? z siedzib? w Gniewie.
Wy?om w pruskim murze
18 listopada 1918 roku dla mieszka?cw Gniewu i okolicznych wsi pewnie nie r?ni?by si? niczym od poprzednich dni, gdyby nie jedno spotkanie... Ot? podczas odbytego wwczas zebrania kilkoro tamtejszych obywateli powo?a?o polsk? Powiatow? Rad? Ludow? na Gniew i okolic?.

26. D.M. Gdze jesm?
M?odi ldze, dl chtrnch w?n s? kaszbskò-pòmòrscz spraw, pòtkel sã w Gdu?skù 19, 20 i 21 rujana.
Nbar?i zajinteresowny z?dzenim bl Kaszbi, ale nie felowa?o t? Kòcewikw, Krajnikw i przedstwcw jinch dzlw Pòmòrz. Pierszgò dnia ùczãstnic pòs?chal dr Nicole Do?owi-Rbi?sczi z Jinstitutu Slawisticzi PAN.

28. Jacek Borkowicz. Lud odnaleziony w s?owach (cz??? 4)
Nazwy terenowe trzeba bada? jak archeolog: metodycznie, warstwa po warstwie odkrywaj?c je i prbuj?c rozczyta? ich utajony przekaz. Je?li potrafimy robi? to odpowiednio zr?cznie, a jednocze?nie ostro?nie i z pokor?, nie szukaj?c na si?? potwierdzenia w?asnych teorii, to ziemia odp?aci nam stokrotnie, ukazuj?c na chwil? – niczym chochlik wiod?cy ?mia?ka do zakopanego w polu antycznego skarbu – wej?cie do zazdro?nie strze?onej krainy odleg?ej przesz?o?ci.
Pradziejowy gramofon
Nadba?tyckie Pomorze, to wi?ksze, rozci?gaj?ce si? od niemieckiej Lubeki hen, a? po esto?sk? Narw?, jest miejscem, w ktrym co krok natykamy si? na nazewnicze ?lady bardzo zamierzch?ych czasw. Popatrzmy chocia?by na Wustrow, nazw? do?? pospolit? na terenie Meklemburgii, a przed wojn? rwnie cz?sto spotykan? w okolicach Koszalina czy S?upska. W j?zyku dawnych, s?owia?skich mieszka?cw tych terenw oznacza?a ona ostrw, czyli wysp?.

30. Edmund Szczesiak. Z Remusem na Pòmòrsce
Jest kaszubski nie tylko z nazwy i z przebiegu tras, ale przede wszystkim z po??czenia wodniackiej przygody z bogatym kaszubskim programem kulturalnym na l?dzie. Sp?ywowi patronuje bohater kaszubskiej powie?ci, jej fragmenty s? codziennie czytane, na maszcie powiewa czarno-??ta flaga, a popo?udniami i przy wieczornych ogniskach odbywa si? przyspieszona edukacja regionalna. Taki by? rwnie? tegoroczny XXVII Kaszubski Sp?yw Kajakowy ?ladami Remusa, ktry rzek? S?upi? prowadzi? z Sul?czyna do S?upska.
Trudna rzeka
P?ywamy w cyklu olimpijskim (jak zwyk? nazywa? powtarzalno?? tras Janusz Kowalski, pomys?odawca Remusowych sp?yww): Wd?, Brd?, K?kiem Radu?skim i S?upi?. Ten ostatni szlak jest najtrudniejszy: pe?en przyspiesze? pr?du wody, nazywanych bystrzami, i licznych przeszkd. Jego 38-kilometrowy odcinek mi?dzy Sul?czynem a Ga???ni? Ma?? figuruje w wykazie grskich szlakw kajakowych. A ju? szczeglnie uci??liwy i niebezpieczny jest odcinek w samym Sul?czynie i zaraz za nim.

33. Rman Drz?d?n, Danuta Pioch. Ùczba 16. Sprz?tani
Czrny to pò pòlskù brudny. Niepòrz?dk abò szrmcel to ba?agan. Sprz?tac, òpòrajac, czszczc, òpòrz?dzac to sprz?ta?. Òdkùrzwac to odkurza?. Czsto to czysto.
Cwicznk 1
Przecztj gdkã i prze?o? jã na pòlsczi jãzk. Wzwskj do te kaszbskò-pòlsczi s?owrz. (Przeczytaj rozmow? i przet?umacz j? na j?zyk polski. Wykorzystaj do tego s?ownik kaszubsko-polski).

35. Marta Szag?dowicz. Nieznane oblicze Wyspy Sobieszewskiej
S?ynie z pi?knej pla?y i przyrody chronionej dzi?ki utworzonym tu rezerwatom. Walorw naturalnych reklamowa? nie trzeba, wi?c dzi? przedstawiamy nieliczne zabytki, ktre mo?na tu zobaczy?.
Gda?skie La Salette
Pierwsza parafia w Sobieszewie istnia?a prawdopodobnie ju? w ?redniowieczu. Ko?ci? katolicki wzmiankowany by? po raz pierwszy w 1530 roku. Dzi? wje?d?aj?cych na Wysp? Sobieszewsk? wita wsp?czesna bry?a Sanktuarium Matki Bo?ej Salety?skiej. Ko?ci? zbudowany zosta? na miejscu starej ?wi?tyni, ktra sp?on??a w lutym 1986 roku.

36. P.D. Freedom dl z?oti ribczi
Na btowsczim rnkù karno warszawianw z przdnikã, co pòchòdzy z Anglji, w chùralno-perfòrmersczim szkù òpòwida?o kaszbsk? bjkã. Kò tacz wstwrzani nie je dzywn, czej w miesce bawi nwiãksz na zpadnch Kaszbach tatraln rozegracj.

36. P.D. Kaszbsk bazylika nad Mississippi
Kaszbi z amerika?sczi Winon do?dal swòji bazyliczi. To dl nich òr?dz do bùch i wild? swiãto.
9 rujana wino?sczi kòsc? sw. Stanis?awa Kòstczi òficjalno òst? dwigniony do miona bazyliczi mniszi.

37. Magda Swierczi?sk-Dolot. Solidarny, rozmajiti, zaanga?owny.
T?om. Katarzna G?wczewsk
Òd 9 do 14 rujana we Gdu?skù – pòliticzny stolc Kaszb – przebiwal m?odi przedstwcowie etnicznch, jãzkòwch i regionalnch mniszznw z rozmajitch nrckw najgò kòntinentu, zdrszny w òrganizacji Youth of European Nationalities (YEN). Mielsm ùgòszczny m.jin. Romw z Macedonii, Niemcw z Rusji, Wãgrw z Serbii i Aromanw z Albanii. Wsztc razã jesm zjiscywal projekt nazwny „Solidarity in Diversity – Youth Leader Seminar”.
Przes?ani Solidarnosc dzys
Przdnym clã seminarium dl m?odch prowadnikw, zòrganizowngò m.jin. przez Karno Sztudrw Pòmòrani, b?o òbeznwani jegò btnikw z Solidarnosc?, spò?eczn? rsznot?, chtrny pierszim gaztnym rzecznikã b? Lech B?dkòwsczi.

38. K.S. Medale Stolema przznn
Nle?nic Karna Sztudrw Pòmòrani maj? wbrn latosch ndgrodzonch Medalã Stolema. S? nima David Shulist z Kanad i Kaszbscz Òglowòszt?c?c Liceùm w Brusach.
David Shulist, ùrodzony w 1951 r. w Kanadze, dzej w prowincji Ontario, a òd niedwna je t? wjtã (bùrmstrã) gmin Madawaska Valley. Przez wiele lat b? prezyde?tã stowr Wilno Heritage Society, chtrna zajim sã òchron? i promòcj? kaszbsczi kùltur.

39. Kazimierz Ostrowski. Magiczna brama
Niezauwa?enie min??a w sierpniu 80. rocznica powstania Muzeum Regionalnego w Chojnicach (obecnie: Muzeum Historyczno-Etnograficzne). Nie by?o wspominkowej imprezy
i jubileuszowego tortu, podsumowania osi?gni??, dyplomw i kwiatw. Nic z tych rzeczy. Bo chojnickie muzeum dzia?a konsekwentnie, ale bez rozg?osu. Mo?e za cicho?
Z pewno?ci? w ?wi?towaniu jubileuszu przeszkodzi? trwaj?cy a? p?tora roku remont Bramy Cz?uchowskiej – g?wnej siedziby muzeum.

40. Rman Drz?d?n. Wirzchùcno, Wierschutzin, Wierzchucino
Wãdrjã przez wies. Na szasjach ma?o ldzy – dzec jid?c ze szkò?, czile bia?k, co pchaj? wzyczi, prã mkw. Jidã wedle krmù ò pòzwie „Kaszub”. Tam-sam na dodomach widzã kaszbscz fan. Nie jem g?odny, temù nie wchdajã ani do gòspòd U Pysia, ani do karczm Kaszubski M?yn nad Bchòwsk? Strg?. Szpcjã ùsz, mò?e ùczjã gdze niemieck? gdkã. Kò gdaj?, ?e tu wiele Niemcw mieszk…
Przez gra?cã do Hollywood
W 90. latach XX stalatgò m?odi ldze òd Pùcka, Starzna, Krokòwa a jinch wsw pùcczi zemi, aùtama, aùtobùsama, czim chto mg?, co sobòtã przekrcziwel gra?cã pòlskò-niemieck?. J t?.

42. Wsztc p?akel jak dzec
Hùbert Barembruch pòchòdzy z G?usna. Òb czas wòjn robi? midz jinyma w Peenemnde. Z niemiecczgò wòjska ùcek? do batalionu genera?a Maczka.
Waji òjc, Ln, b? przed wòjn? wjtã w Swinowie. Cos pamiãtce z gdkw, jacz mia? plac ù Waji doma?
Hùbert Barembruch: M tam za wiele ò niczim nie wiedzel. Doma to b?o tak, ?e czej do òjca przchòdzl s?sdz, ldze ze sprawama, dzec mùsza? jic do drd?i jizb. Nie b?o mò?no s?chac, ò czim gdaj?.
A co sã sta?o z Wajim òjcã, jak nasta wojna i przszl Niemc?
Niemc gò aresztowel.
Gd? Eùgeniusz Prczkòwsczi

44. Jerzy Nacel. Wojciech Kiedrowski – wielki wizjoner
22 listopada br. to dla mnie dzie? szczeglny – dzie? 75. rocznicy urodzin ?p. Wojciecha Kiedrowskiego. Byli?my rwnolatkami. Nasi ojcowie zostali bestialsko zamordowani przez siepaczy hitlerowskich w pierwszych miesi?cach II wojny ?wiatowej. Razem ko?czyli?my Szko?? Podstawow? w Kartuzach i Liceum Oglnokszta?c?ce w tym mie?cie. I jak to w ?yciu cz?sto bywa, nasze losy, kiedy ju? weszli?my w doros?o??, r?nie si? potoczy?y.
Klub Studentw Kaszubw Ormuzd
Wojtek – kaszubski Stolem, laureat Nagrody im. Floriana Ceynowy Budziciel Kaszubw, zakochany w tym wszystkim, co o Kaszubach stanowi, ju? jako student Politechniki Gda?skiej zacz?? si? udziela? na niwie kaszubskiej. Jedn? z wymiernych inicjatyw Wojtka by?o za?o?enie Klubu Studentw Kaszubw Ormuzd i przewodniczenie mu. Nale?a? tak?e do grona za?o?ycieli klubu Pomorania, ktry w pa?dzierniku bie??cego roku obchodzi? jubileusz 50-lecia.

45. Grgr J. Schramke. Nùkòw towarzstwò w Brusach
Brus mia? maj? szczesc do kùlturalnch gòspòdarczich pòdjimniãcw. Kò prawie tu w 1898 r. òsta za?o?on znn pzni na Pòmòrzu stowra Kupiec. Tu ldze sã fst wzãl w dobr trz lata wbùdowal wild?i kòsc?. Na zcz?tkù 20. stalata bùszni? sã „Ceres”, jaczgò m?in b? ted wiãkszi bar?i nowòczesny òd wsztczich w òkòlim. A krdzy najich czasw, bò w 1980 r. b?o za?o?on fòlkloristiczn karno Krbane. Do ùsz?gò rokù Brus mòg? sã t? chwlc Midznorodnym Festiwalã Fòlkloru. W 1991 r. pòwsta?o òglowòszt?c?c liceùm – piersz kaszbscz w kraju. A òd 5 lat dzej tu Zabòrscz Nùkòw Towarzstwò.
Kò?ã w deje
Je?l jidze ò no Towarzstwò, to wsztkò zaczã?o sã òd... je?d?eni na kòle. W latach 80. Zbigrz Gerszewsczi, m?odi szklny brusczi spòdleczny szkò?, kùpi? so kò?o zacz?? na nim wano?c pò òkòlim.

48. Wirzt. Cchòsc òsta pò Ce...

50. Jn Drz?d?n. Stri m?in
T?omaczeni Rman Drz?dzn
Wdwizna Kaszbskò-Pòmòrsczgò Zrzeszeni rchtje sã do òpùblikòwni ??nkw Jana Drz?d?ona. Dwadzesce dokazw, napisnch przez aùtora pò pòlskù i przet?omaczonch na kaszbsczi jãzk (przez Rmana Drz?d?ona), m przbczc czti?cm tegò blngò pisarza z nordowch Kaszub. Wdani ??nkw Jana Drz?d?ona je wesp?finansown przez Minysterstwò Administracji i Cyfrizacji.
Stri ldze pamiãtaj? m?in, jaczi st? na grze. Ju wnenczas nicht w nim nie mieszk? ani nie m?? w nim zbò?a. Ldze pòwidel, ?e noc? sz?a tã bi? pòstacj wprwia?a w rch m?in, a t? to, ?e nie wiedzec sk?d przj?d?a? wòz fùl zbò?a, zaprzig? w czrn kònie. Nicht nie wiedz?, sk?d bl fùrmani, ldze pòwidel, ?e b? to gncan pòstacje, tej tak jakb ldze co dwno nie ?j?.

53. Maria Paj?kowska-Kensik. Gdy to, co zwyczajne, staje si? nadzwyczajne…
Min??o ju? dwana?cie lat od czasu, gdy cieszyli?my si? na Kociewiu, ?e mamy ksi??k? W kuchni i przy stole z podtytu?em Ksin?ka o je?ciu na Kociewiu pod redakcj? Romana Landowskiego. P?niej je?ciem zajmowa? si? w swoich ksi??kach Andrzej Grzyb. Swojskie, nieudziwnione jad?o wrci?o do ?ask w ca?ej Polsce. Rejestruje si? tzw. produkt regionalny, zdobywa certyfikaty, n awet walczy o n azw?. Im bardziej swojsko i staro, tym lepiej.

51. Dzia?o si? w listopadzie

54. Lektury

58. El?bita Prczkòwsk. Pòmòrani mie wznacza ?c
Piersz mòje zetkani z pòmòra?cama b?o pòdczas òbòzu adaptacyjngò w zlnikù 1992 rokù, czej jem sã sta?a sztudrk? pierszgò rokù pedaggiczi na Gdu?sczim Ùniwersytece.
Dosta jem jesz w latowch feriach lst, a tak pò prwdze rczbã na no tigòdniow zndzeni z m?odima. Cekawi?o mie, sk?dka ti ldze mie nalezl? Jak sã pzni òkza?o, pòmòra?c przezrel wsztcz lst na gdu?sczich ùczbòwniach i szukel tch, co miel kaszbscz nzwskò i mieszkel na kaszbsczi zemi.

59. Ryszard Struck. Bezpieczniej na Hel
Tej jesieni po P?wyspie Helskim nie mo?na je?dzi? poci?giem, chyba ?e tym nale??cym do ekipy remontowej. 10 wrze?nia na trasie kolejowej Hel – W?adys?awowo zosta?a uruchomiona zast?pcza komunikacja autobusowa.
Na pocz?tku tegorocznego lata mieszka?cy P?wyspu dowiedzieli si?, ?e Polskie Koleje Pa?stwowe b?d? u nich wymienia? szyny. Pierwsz? tego oznak? by?o po?amanie znajduj?cych si? w s?siedztwie torowiska drzewek, ktre mog?yby przeszkadza? w planowanej wymianie.

60. Klka

66. Ana Glszcz?sk. Szkln? bc
Ti szklny to dopirze maj? so dobrze. Bò c? to t? m bc w szkòle za robòta? Sztr gòdzn prz tfl pòstã kaj? (abò i ni), k?sk dzec pòmãcz? (abò i ni), na nie pòrcz? (abò i ni), kawã jedn?, drg? i trzec? òb czas paùzw wpij? (abò i ni) i ju sã karj? dodm (to na gws). Wejle jesz p?ni ze szkò?owi jdnic dl ca?i rodzn mt wezn?.

67. Tmk Fpka. Ni do wchrapani
Ch rap! Ch rap! Ch rap! Ch rap! – chrapie, ja? mù nos gwi?d?e. A cebie kò?d nerww strna drg. Gardin na òknie sã zybi?. Zd?er jakb sã cop?. Nawetk mùcha, co sã g?osno t?k?a pò scanach, sedzy cchò jak msz pòd miot?? na zberkù ??ka i wzr. Wzr na tegò chrapalã pòd pierzn?. I sã bòji. ?e jã pò?knie…

68. Rmk Drz?d?nk. Zadszn reaktiwacj
M sã przezeblekl a szl. W strachù. Kò pewno ju wicy jak 150 lat nicht w Plckòwie tak nie chd?. C? ldze n to rzek?? Kò dobrze, ?e b?o cemno, a m na gãbach miel larw.
– Flot! – pònkiw? naju brif ka.
– Mùszim na jedenst? bc


Edukacyjny dodwk „Naj Ùczba”
I Janusz Mamelsczi. Zgòda
III El?bita Bùgajn. Mrcnow rogle
V Janusz Mamelsczi. Cz w smùtanie mùszi bc smùtno?
VII Tmk Fpka. Na mòjim laptopie
VIII Hana Makùrt. Ùtrzimani archajiznowi palatalnosc sp?zwãkù przed karnã ar i w jinch pòzycjach.




Doczone pliki: Pomerania2012_11.jpg 
Strona do wydruku Pole t stron (e-mail)
Wyr?nienia
Medal Stolema 2005   Open Directory Cool Site   Skra Ormuzdowa 2002