artykuly-Z nowima technolodama na Kaszb
Losowe zdjcie
Kuznica
Pomerania
Wygld strony

(2 skrki)
Kaszbsk Jednota | www.kaszebsko.com
Stowarzyszenie Osb Narodowoci Kaszubskiej

Z nowima technolodama na Kaszb
Author: Stanisaw Geppert (sgeppert at nigdzie dot eu)
Published: 17.09.2003
Rating 2.00
Votes: 1
Read: 3324 times
Article Size: 10.9 KB

Printer Friendly Page Tell a Friend

Wastn i Wastowie,

Aleksandra Bella, czej òn pòkazyw swj aparat do transmisji gosu przez elektryczny kabel, chtos zapit jaczi z tegò aparatu mòe bc pòitk. Wnalnik mi rzek, e pò prwdze to òn nidngò pòitkù nie widzy. Dzys m wim, e òn ni mi prwd, wi to kòden chto mi gdn przez telefn.

Wnalzk Bella i Jinternet parczi to, e jedno drd blno su kòmùnikacji midz ldzama. Kòden wi, e telefn parczi ldzy, do ti swid òdwouj sã nawet zachãcb jedny z telekomunikacjnch pòdjimiznw. Dzys jesz ni tak wiele ldzy wdrzi, e tak, strzd wielu jinszych, je t rol Jinternetu. W zachach nukòwch abò jigrach i scowych grwkach modch ldzy to moe jsz jo, ale jaczi mòe bc pòitk z nch bezdusznch bajtw kòmpùtrw w hùmanistice, kùlturze òsoblwie w kaszbiznie?

J mm rzek, e mòe bc. e tak jak przez Jinternet je mòno grac w Quake-a abò zazerac do swòjgò bankòwgò konta, je mòno rwnak przedstawiac kaszbiznã, ùgwesniac ji wrtnotã, prezentowac i wmieniwac ùdb, ùzgdniwac wspln dzejani. I dzys jem rd, e redakcj Pomeranii – czdnika, chtren m wild zasdi w kreòwanim jintelektualngò derenia kaszbizn – dozdrza zdatnosc Jinternetu w pòwnym krbienim ò kaszbiznie. Mj jinternetowi dokz – serwis Zasoby Kaszubsko-Pomorskie – je prba taczgò pòkzani kaszbizn i pòkrbieni ò ni.

Dosebno jak skrw (nawetka Òrmùzdowch), je nczãscy wicy ni jedna, tak jinternetowch starnw na chtrnch je cos rzek ò Kaszbach, je dosc tli i bo ju przd mòji starn, na przmir starna Zrzeszenigò. Rwnak mòj ùdb bo zrobic wicy jak le prezentacj jedny organizacji abò kska wiad ò Kaszbach. J mi za cl przrchtowac serwis, chtren czycom b dw òbrz wi, fùl bnowi mòc kaszbizn a dl naszicw b mlã wmin ùdbw, diskùsji, twòrzeni nowi, tereczasny kaszbsczi msl swid. W dalszi perspektiwie j chcã pracowac nad ùgwesnianim rozkòscrzanim kaszbizn tak, b ji mòc i atrakcjnota chosca t jinszich mieszkecw Pòmòrzgò, eb dozdrzl òni w kaszbiznie dere pòmòrsczi juwernot, dere tak atrakcjny, eb sami chcel z jgò kùltur brac.

Òb rok dzejani je dosc blno widzec sukces Zasobw. Materia jinformacjn i encyklopediczn (chòc jesz wiele je z nima do zrobieni) przchosc wiel òdbiorcòw bn bùten Kaszbw. J mi czt, e mòja starna piersz pòkza kaszbiznã ni jakno le bls cepeliowscz „mòdr kùbraczi” i „to je krtczi, to je dudi”, le jako mòcn kùlturã, chtrny rzga je na ti zemi òd nie mni jak 1000 lat. Rwnak pòdug mòji ùdb nwikszi sukces Zasobw je, e dzys nie je to dokz le jedngò czowieka. Do Zasobw pisz powny autorz, rzeknã le ò Jiwònie Jo abo ò Pawle Szczpce. Ben Zasobw funkconrj autonomiczn dzl jak Òdroda, dzl troczasny kaszbsczi lteratur, starna Karna Pòmòranij. Na taczi rt mm ùtworzon prawie karno Zasobw. Zcztk tegò karna to bo le pisani krbieni, a chutkò sã pòkazao, e to karno m dosc mòc do samobtngò dzejani.

Ter mùszã rzec ò ùdbie, dzãka chtrny Zasoby s – meszlã – pò prwdze apartn òd jinszych starnw, to je ò diskusjowim karnie. Wiele ldzy m cos do rzeczeni, biw e cos wng, le to je za mao na fùl artikel; wiele ldzy nie chce pisac artiklw, bo nie s gwes, czy òne òstn òpùblikòwn, a jel jo - tej ni ma wiedzec czed. Nierz t chtos chce zaptac ò cos wiksz karno ldzy. Dl nich wsztczich je diskùsjow karno – ml, gdze chùtkò i swòbòdn je mòno prezentowac ùdb i pytania. Diskusjowe karno to òsoblw fòrum: ni ma widzec tam ldzy, le bls ich wpòwiedz. Temù pòzycj w realnym swiece nie je tak wn w wirtualny krbince, dobr ùdba szargò czowieka mdze rchown wi ni pùst gdczi wny òsobistosc. Dzãka òddzlenimù wpòwiedz òd autoritetù li dozdrzniaj now ùdb, a diskùsji je wicy swiosc. Na dodwk, czej czowiek nie je widzny, le bls jegò lst, tej òn napisze wicy ò wicy zapit. Tj diskùsj je wsz.

Tli teòrji. A jak je praktika? Praktika je tak, e wkò Zasobw zeszo sã karno ldzy, chtrny s fùl rozkcnkù, wòl, ùmslnkù nowych ùdbw. Òni maj ju pòkzn, e pò prwdze s w sztãdze efektiwn dzejac, przwòm le sprwã òglowgò spisnkù. Nie mdã diskòtow ò kaszbsczi nrodnosc, chcã zs rzec, e majc chãc i elektroniczn pòcztã, dwadzescaprã ldzy ùgdao sã, rozkòscrzl swòjã ùdbã i ùjawernil w mediach bari jak czilestsczn òrganizacj. Le òni w òdpòwiedz na ptani, chtrne bo pòstawion w Zasobach ju na pòcztkù tegò rokù – jak mòe pòkazac w spisnkù mòc Kaszbw – wzãl sã do efektiwny robòt. Mj pòzdrzatk je taczi, e to òni diktowal krok, a Zrzeszeni le za nima nadao. Twòrzi sã nowi òstrzdk kaszbsczgò dzejani? Mòe jo. Gwsno s tu ldz, dl chtrnch kaszbizna je wn i chtrny maj chãc i mòlwòt dzejani dl ni. Ze swòji starn chcã rzec, e widzã w Zrzeszenim blny jintelektualny dorbk i sttkòsc, ò chtrnch nie wòlno zabczc. Ti modi ldze, jawicy sã ju przidnot kaszbizn, brkùj wiad i doznwkù dozdrzeniach dzejrzw, chc le eby jich bari wspierac jak krytykòwac. Dzyssz ndgroda za mj skromny dokz i za „Òdrodã” dl Pawa Szczpt to je dl mie znak, e W – trczasny dzejrze – widzyta wrtntã naji robòt. Temù roczã Waju wsztczich do wesptwòrzeni Zasobw Kaszbsko-Pomòrsczich. daje ml na Waji artikle i ùdb.

Jem gws, e wsztc tù znaj „Remùsa” i wiedz, e nùka to je wid i miecz. A nùka to je, krom „schi” edukacji, dostãp do tereczasny techniczi, òsoblwie komùnikacji. Ju je rzek, e w przidnoce ledze mòe md pòdzlony na „podczonch” i „niepòdczonch”. Jinternet kòl naju to jesz je nowòta. Na Kaszbach, òsoblwie na wsach, le miszosc m do niegò dostãp – i z òrãdzu mch dtkw, i mi swid. Rwnak dl wielu modch ldzy Jinternet – nawet jel òni do kùca nie wiedz co to taczgò – to je cos atrakcjngò. I jel ter przidze chtos, chto jich to tegò Jinternetu dopùscy, to mòe òn dostac pòwny wpiw na wiele ldzy. Kaszbw je – ja sã gd - 500 tscy – to pòwny elektorat. Temù j b chc, eb pirwsze pracownie, abò kawiarenczi jinternetow na Kaszbach miel zaoon naji ldze. Dzyso Zrzeszeni je jinstytucj nwiksz, majc nwiksz strukturã i nwiksz wpw i temù nlepsz, eb zòrganizowac sc pracowniw jinternetowch. eb te pracownie pò prwdze trafi „pòd ùstrzch”, trzeba je robic nprzd ni w wildich gardach, le w ndlszych wsach, na „jzkach”, pùstkach, tam, gdze nigd nie didze kòmercjny Jinternet a ldz ni maj dtkw na swj kòmpùter. Na taczi rt trafim „na Kaszbw kùc” a kaszbizna mdze sã ldzm kojarza nie le z mòdrima kùbrakama, ale z nowima technolodama i nowotnosc. Na to brkùje dtkw, ale Zrzeszeni doch wi jak je dostac. Sygao dtkw na sympòzja i kòngres, jem gws e nalz sã na dokz chtren prawie dotrze do wielu ldzy i przniese prwdzwi pòitk. Chcem le bczc: nie zrobim tegò m dzys – zrobi to witro chtos jinszi i jemù to mdze brzadowao. Wierzã, e s dzejrze, jaczi maj pòkònn trz ùkzczi – Strach, Trud, Niewrto – (to je Ùrzas, Grãd Niewrt) – i syg jima Wiar, eb przeprowadzac ambitn ùdb.

Na kùc, przed pòdzãkòwaniama, chcã pòwiedzec e kaszbsczi mòw j sã ùczi z „Remùsa”. Wiedno jem wdrzi òbrz kaszbizn jakno ògnia, jaczi pòwstaje wstrzd cemnosc z mch skrw. Tim bari czjã sã achtniãti, e bez mj dokz òst jem t tak skr. Za to dzãkùjã redakcji „Pomeranii”. Chcã pòdzãkòwac tim, co czeds wprowadzal mie w kaszbiznã, bùdzel mòj ni fascnacjã. Chcã z mina pòdzãkwac Wasce Januszowi Kòwalsczmù, chtrngò pòdzwim za smiaosc ùdbw i òdpornosc na kritikã; chtren je dl mie wzr redakcjny zãtosc, logiczi, kònsekwencji i pòrzdkù. I w òstatnym zdaniu dzãkùjã ti, dzãka chtrny Zasoby na oglu pòwsta – mòji biace, chtrna przejãa òd mie wiele domòwch òbrzeszkw i cerplw znosa, e nierz jo b wicy z kòmpùtrem jak z ni. Mòja ndgroda je t ji ndgrod, temù dobrze, e z „Remùsa” je wzãti prawie òbrz skrw Òrmùzdowch; jem gws, e ji b sã wiele mni widzao, czjb miast bc skr bo rzek, e j sã ùganim za jinszima krlewinkama.



1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Komentarze wyraaj pogldy ich autorw. Administrator serwisu nie odpowiada za treci w nich zawarte.
Wyrnienia
Medal Stolema 2005   Open Directory Cool Site   Skra Ormuzdowa 2002